|
| Z kolarskiego świata
Czym jest UCI?
UCI czyli Międzynarodowa Unia Kolarska (Union Cycliste Internationale) posiadająca
swoją siedzibę w Aigle w Szwajcarii. To instytucja zajmująca się
propagowaniem kolarstwa, organizowaniem zawodów, ustanawianiem standardów sprzętowych,
kontrolowaniem zawodników oraz ustalaniem ich list rankingowych w sportach
kolarskich.
UCI dość długo było nastawione na propagowanie prawie wyłącznie
tradycyjnych sportów kolarskich, a więc kolarstwa szosowego oraz kolarstwa
torowego i kolarstwa przełajowego. W 1989 roku UCI zdecydowała się jednak
"dostrzec" także kolarstwo górskie, BMX oraz cyklotrial. Wszystkie
te dziedziny UCI stara się obecnie "obsługiwać" na równych
zasadach, tj. organizować mistrzostwa świata, puchar świata, ustalać reguły
sprzętowe oraz udzielać licencji zawodniczych i prowadzić ranking zawodników
zawodowych.
BMX
BMX (ang. Bicycle Moto Cross) to jednocześnie nazwa roweru
i rodzaju kolarstwa które zostało zapoczątkowane w USA w latach 70. Sport ten
uprawia się na już wcześniej istniejących, ziemnych trasach do motocyklowych
zawodów przełajowych, jednak z użyciem rowerów na kołach najwyżej
20-calowych, posiadających wzmocnioną i bardzo uproszczoną (bez przerzutek)
konstrukcję. Poza tym rowery BMX mogą mieć dowolny typ konstrukcji, masę i
geometrię.
Zawody BMX są rozgrywane podobnie do motocyklowych zawodów
przełajowych (tzw. motocrossu). Wszyscy zawodnicy startują na raz z
odpowiednio szerokiego pasa startowego, a następnie pokonują od kilku do
kilkudziesięciu okrążeń toru, który ma ok 300-400 m długości. W trakcie
widowiskowych zawodów często dochodzi do karamboli, jednak dzięki
"opancerzeniu" zawodników i stosunkowo niskich prędkości wynikających
z samej konstrukcji rowerów BMX nie dochodzi prawie nigdy do poważniejszych
obrażeń zawodników.
BMX przeżył szczyt swojej popularności w latach '70-tych.
W latach '80-tych jego popularność przyćmiły rowery górskie oraz
cyklotrialowe dające możliwość pokonywania znacznie trudniejszych tras. BMX
jest jednak wciąż bardzo popularny w USA, Kanadzie i Australii. Rozgrywane są
również mistrzostwa świata i puchar świata BMX pod egidą UCI.
Rower szosowy
Rower szosowy to sportowy rower, służący do ścigania się
po asfaltowych drogach publicznych. Zgodnie z zasadami UCI do zawodów szosowych
są dopuszczane tylko pionowe rowery na kołach 28 cali z klasycznym układem
napędowym, oraz klasyczną ramą.
Klasyczny układ napędowy składać się musi z zespołu zębatek
przednich napędzanych bezpośrednio za pomocą nóg przy pomocy korb i pedałów.
Zębatki przednie są połączone łańcuchem z zespołem zębatek napędzających
bezpośrednio tylne koło. Przepisy UCI nie określają maksymalnej liczby
tylnych i przednich zębatek, oraz mechanizmu zmiany przełożeń, ale określają
maksymalne i minimalne przełożenie jakie za ich pomocą można osiągnąć.
UCI dość długo utrzymywała zasadę, że rower szosowy może
mieć maksymalnie 10 przełożeń (dwie zębatki z przodu i 5 z tyłu), obecnie
jednak odstąpiono od tego i współczesne rowery szosowe posiadają zwykle dwie
zębatki z przodu i 9-10 zębatek z tyłu co daje razem 20 różnych przełożeń.
W niektórych etapach górskich stosuje się ostatnio nawet trzy zębatki
przednie uzyskując 30 przełożeń (czyli więcej niż w rowerach górskich).
Klasyczna rama składać się musi z głównego trójkąta,
o określonych przez UCI rozmiarach maksymalnych i minimalnych, trójkąta
tylnego oraz przednich widełek, których rozmiary i budowa są także ściśle
zdefiniowane przez UCI. Współcześni producenci osprzętu i ram do rowerów
szosowych "stają na głowie" aby osiągnąć jak najmniejszą masę,
jak najwięcej przełożeń i jak najmniejsze opory areodeynamiczne
produkowanych rowerów i nie przekroczyć przy tym norm i definicji narzucanych
przez UCI. Osiąga się to poprzez stosowanie ultralekkich i ultra wytrzymałych
materiałów jak karbon, duraluminium, tytan, włókna aramidowe, oraz poprzez
stosowanie jak najmniejszych ilości tych materiałów. Wiąże się to niestety
z dużą nietrwałością i delikatnością tych rowerów. Osprzęt do tych
rowerów jest często tak mocno "odchudzony", że całkowicie zużywa
się w ramach jednych zawodów, a niektóre części (tylne zębatki, łańcuch
i koła) wymienia się po każdym etapie zawodów. Obecnie, najlżejsze rowery
szosowe są budowane z ram karbonowych o spłaszczonych przekrojach. Osiągają
one masy rzędu 6.5-7 kg.
| |
Rower górski
Klasyczny rower górski jest rowerem na kołach 26 calowych
o krótkiej, zwartej i specjalnie wzmacnianej ramie, z większym niż w rowerach
szosowych prześwitem pod pedałami, zaopatrzonym w prostą kierownicę, mocne
hamulce i odporny na uderzenia oraz brud osprzęt, dający możliwość
zmieniania przełożeń w jak najszerszym zakresie. Klasyczny rower górski
powinien też posiadać przynajmniej przednią amortyzację. Rower taki jest
nieco cięższy od rowerów szosowych - masa roweru górskiego dobrej klasy waha
się w zakresie 10-12 kg, aczkolwiek najdroższe, sportowe modele potrafią ważyć
nawet 7 kg.
Ze względu na amortyzację klasyczne rowery górskie dzielą
się na:
a) hardtaile, czyli rowery bez tylnej amortyzacji,
b) softtaile, czyli rowery ze szczątkową tylną amortyzacją
(bazującą na ugięciu materiału, z którego zrobiona jest rama),
c) rowery full-suspenssion - z pełną amortyzacją.
 |
|
|
| Peleton
podczas jednego z etapów.. |
|
|
|
Klasyczny rower górski służy do uprawiania turystyki w
trudnym terenie, a jego sportowe odmiany służą do uprawiania dyscypliny o
nazwie Cross Country (XC), czyli przełajów po pętli 10-20 km, które pokonuje
się w czasie zawodów 3-4 razy.
Oprócz klasycznego roweru górskiego istnieją też
specjalizowane jego odmiany:
a) rower zjazdowy – który ma taką geometrię ramy, że
jadący czuje się na nim wygodnie na stromym zjeździe, ale nie nadaje się on
do jazdy po płaskim terenie i do podjazdów. Rower zjazdowy ma koniecznie pełne
zawieszenie o bardzo dużym skoku, lekko giętą kierownicę, mniej przełożeń
i jest znacznie solidniejszy ale i znacznie cięższy od klasycznego roweru górskiego.
Jego przeciętna masa to 16-18 kg. Na rowerze tym rozgrywa się konkurencje
sportową -zjazd po stromym stoku, gdzie prędkości dochodzą do 100 km/h.
b) rower do dual-slalomu – to pośredni między rowerem
zjazdowym i rowerem klasycznym pojazd, który nie jest tak ciężki jak typowy
rower zjazdowy, zwykle nie posiada tylnego zawieszenia i daje się nim także
jechać po płaskim terenie - służy on do rozgrywania konkurencji polegającej
na równoległym zjeździe dwóch zawodników po wąskiej i krętej trasie, która
może się także miejscami wznosić.
c) rower freeride'owy i rower enduro – są to kolejne pośrednie
modele między rowerem zjazdowym i klasycznym - są one zazwyczaj w pełni
amortyzowane, nieco cięższe od roweru klasycznego ale mające podobny osprzęt
(tę samą liczbę i zakres przełożeń) - służą one do bardzo ambitnej
turystyki górskiej po ekstremalnie trudnym terenie i nie uprawia się nim żadnej
dyscypliny sportowej.
d) rower trialowy – jest to rower na kołach '24 -
podobny trochę do BMX-a, choć tak naprawdę o zupełnie innej konstrukcji, który
służy do wykonywania "sztuczek", oraz do cyklotrialu - czyli jeździe
po krótkiej ale bardzo trudnej trasie wymagającej pokonywania przeszkód w
rodzaju wysokich ścianek, beczek, poręczy, schodów itp.
Rower torowy
Rower Torowy to bardzo lekki rower na kołach 28 cali (w jeździe
na czas używa się kół o pomniejszonej średnicy ok 26 cali) służący do ścigania
się po specjalnie przygotowanych torach przypominających tory do biegów
lekkoatletycznych.
Konstrukcja roweru torowego jest bardzo zbliżona do
konstrukcji roweru szosowego, występuje tu jednak kilka cech
charakterystycznych:
a) jest lżejszy (brak hamulców, przerzutek itp.), ale
jednocześnie ramy torowe często są cięższe od szosowych, gdyż nacisk w
nich położony jest na sztywność konstrukcji. W jeździe po płaskiej
nawierzchni decydująca jest masa kół, podczas gdy masa ramy z fizycznego
punktu widzenia nie ma znaczenia. Najlżejsze konstrukcje osiągają masę poniżej
6,5 kg.
b) używane są oponodętki przyklejane do kół (tzw szytki).
Szytki dla sprinterów osiągają wagę ok. 110 gramów, co jest wynikiem nie do
pobicia dla ogumienia szosowego.
c) nie posiada przełożeń, gdyż są one zbędne, bo cały wyścig
toczy się na płaskim torze, a start odbywa się ze specjalnej bramki. Stałe
przełożenie jest dobierane indywidualnie do potrzeb danego zawodnika.
d) często używa się w nim pedałów na podwójne paski (nie
na klasyczne wpięcia jak w innych dyscyplinach), aby zminimalizować ryzyko
wyskoczenia buta z pedału w trakcie sprintu
e) najistotniejszą cechą jest brak wolnobiegu, tzw. ostre koło,
tj.: gdy kręci się tylne koło, kręcą się również pedały - nie sposób
więc jechać nie pedałując

Autor: Kilmo
| |