:: O tercynie słów kilka
Metis: Na początek trochę historii: forma tercyny narodziła się we Włoszech, a spopularyzowana została w Boskiej Komedii Dantego
Alighieri. W rodzimej poezji stosowali ją Jan Kochanowski, Juliusz Słowacki, a zwłaszcza poeci Młodej Polski - jak Kazimierz Przerwa Tetmajer czy Leopold Staff.
Sama tercyna to, najprościej mówiąc, strofa zbudowana z (jak można się domyślić) trzech wersów. Strofy takie łączy się w wierszu według wzoru aba bcb cdc i tak dalej, widać więc że charakterystyczną cechą takiego utworu są rymy okalające.
I przykładowy wiersz, co by to rzeczowo wyjaśnić:
Teatr jednego mima
a/ W teatrze jednego mima nigdy nie było tak ciemno.
b/ A teraz pusta widownia i jeden aktor na scenie...
a/ Chociaż on milczy, ja słyszę, jakby mi mówił "Chodź ze mną".
b/ Idę, a on mi wskazuje mojego strachu schronienie,
c/ skryte głęboko w tej ciszy, tak jakoś dziwnie nabrzmiałej.
b/ Strach śpi na skraju miłości, obok zasnęły marzenia...
c/ Pantomim ręce rozkłada, oczy mu robią się białe,
d/ ciszę, milczeniem spęczniałą, krzyk metaliczny przerywa
c/ i kończy się przedstawienie, tylko niedosyt zostaje...
d/ Sam jeden stojąc na scenie, słowem się nie odzywa,
a*/ w języku swym niewerbalnym ciszę buduje bezwględną.
d/ ...Aż wreszcie słońce zachodzi, a on się w nocy rozpływa...
* - ten wers, o ile wiem, nie musi się rymować z pierwszymi dwoma, ale myślę że lepiej to wygląda - więc tak napisałem. :)
Zorka: Tercyna rzadko pojawia się w polskiej wersyfikacji. Wprowadzona przez Jana Kochanowskiego, później najczęściej można ją odnaleźć w baroku,
romantyzmie i Młodej Polsce. Jej najczęstsze rozmiary to: 11 (5+6) <czyli średniówka po piątej sylabie>
i 13 (7+6) <analogicznie>. Wszystkie możliwe kombinacje rymów w zakresie tercyny występuję w "Psalmie 35" [J.
Kochanowski] i w "Wiernym portrecie" Cypriana Norwida.
Specyficzną odmianą tercyny jest STROFA HEJNAŁOWA - charakteryzująca się jednym rymem w obrębie trzech wersów i równą ilością sylab [7,8 zgł.]
por. TERCET - stosowany jako stroficzny komponent w utworach złożonych z różnego typu strof. Na ten przykład w sonetach.
- Metis, Zorka
|