:: Stylizacja archaiczna
Jedną z najpopularniejszych form stylizacji jest ARCHAIZACJA, polegająca na wprowadzaniu do tekstu elementów dawniejszych systemów językowych, co umożliwia nadanie wypowiedzi tzw. kolorytu lokalnego i złudzenia dawności. Potrzeby artystyczne literatury w zasadzie wykluczają możliwość tworzenia utworu w systemie językowym dawnych epok: stworzenie dłuższego utworu literackiego w języku polskiego renesansu jest dzisiaj niemożliwe, toteż stylizacja zadowala się wprowadzeniem pojedynczych form archaicznych.
Archaizacja jest możliwa w obrębie każdego podsystemu językowego, a więc w obrębie fleksji, leksyki i składni, natomiast nie jest możliwa w systemie prozodyjnym, ponieważ nic o dawnej prozodii współcześnie nie wiemy.
Archaizmy mogą pełnić w utworze literackim różne funkcje. W utworach o tematyce historycznej są zjawiskiem całkowicie naturalnym, służą oddaniu klimatu epoki, sposobu mówienia i myślenia ludzi w niej żyjących.
W dziełach innego typu mogą nadawać wypowiedzi charakter uroczysty bądź wydobywać z całego kontekstu specyficzny odcień znaczeniowy.
Archaizacja (nie tylko słownictwa, ale i składni) może współistnieć z językiem jak najbardziej współczesnym.
"Poszedłem tedy do biura, dokąd i tak mnie obowiązek pracy mojej wzywał, ale już to, przyznam się, jak na ścięcie szedłem, bo cóż też to mam, jak to tam mnie po wczorajszym na owym przyjęciu chodzeniu urzędniki koledzy moi przyjmą, gdy zamiast Sławy, Chwały, Wieszcza, Geniusza Wielkiego, wstyd tylko w Koszuli ciężki, z do tego z Puto."
(Witold Gombrowicz "Trans-Atlantyk")
Tutaj pisarz sięgnął po elementy archaiczne, by wywołać efekt groteskowy, tym stylem bowiem opowiada o wydarzeniach współczesnych,
traktowanych satyrycznie.
- Zorka
|