Słowem wstępu
W sprawie kociej!
Wasze wiersze
Wiersze wieszczów
Na wesoło
Między wersami
W sieci
Na do widzenia

O magazynie
Action Mag



numer 27,
styczeń 2006



Współpraca:

Brulion
Lepsza Strona Ciszy
GLP Oksymoron
Poezja ART
Poza wiatrem

:: Stylizacja

Wzorowanie się na tych Wybitnych, Uznanych i bezsprzecznie Wyjątkowych Twórcach w swoim własnym dziele, to forma udostępnienia pewnych pokładów własnej świadomości, widzianej z różnej perspektywy w tak wielu oczach. Każdy artysta ma wszak swój indywidualny STYL, który nie jest niczym innym jak świadomym wyborem środków obrazowania z pewnego repertuaru w sferze językowej. Styl, poprzez który chcemy coś osiągnąć, wyrazić siebie, ująć w monumentalne karby poetyki własne Zapatrzenie i Zauroczenie. 

Zjawisko STYLIZACJI językowej polega na tym, że nadawca komunikatu językowego [autor] naśladuje bądź celowo odwzorowuje styl jakiegoś innego pisarza, dzieła literackiego, cechy językowe subkodów języka narodowego [dialekty, żargony] lub w końcu język dawniejszych epok [stylizacja archaiczna]. Zabieg takowy może dotyczyć całego dzieła lub wybranych jego fragmentów. Aby stylizacja spełniała swą funkcję musi być czytelna; musi posiadać pewną wyrazistość historyczną. 

Michał Głowiński w swoim artykule "O stylizacji" pisze, że STYLIZACJA jest to swoisty stosunek do kodów literackich epok. Taki stosunek, w którym wyraża się świadomość uzależnień kulturowych danego kodu w danym momencie historii i wynikających z tego faktu ograniczeń wypowiedzi, które realizują jego zasady. Mimo owych uzależnień kod ów działa w danym momencie, stanowi jeden z języków literatury epoki. Z tego punktu widzenia zjawisko stylizacji ma charakter względny. 

Stylizację [za M. Głowińskim] dzielimy na trzy grupy: 
a) stylizacja historyczna - w której wykorzystuje się lub przywołuje te elementy, których historyczność jest widoczna i odczuwalna, i które pełnią określone funkcje właśnie przez to, że dają się odnieść do tej historii; [punktem wyjścia niemniej nie są rzeczywsite style ukształtowane przez poprzednie okresy w dziejach i historii sztuki, są zaś nim style funkconujące w momencie współczesnym.] W tym obrębie nawet archaizm, jeśli ponownie wchodzi w użycie, w powszechnej świadomości traci swoją archaiczność! Dla mówiącego nie jest ważne, że dany element został reaktywowany, istotne są jego współczesne odniesienia. 
b) stylizacja egzotyczna - odwołująca się do innych kultur. 
c) stylizacja folklorystyczna - odwołująca się do podkultur. 

STYLIZACJA nie wystepuje w kulturze danej epoki w osamotnieniu, towarzyszy jej zwykle pastisz i kontynuacja, taki zestaw działań, który nazwiemy m o d e r n i z a c j ą. Pastisz traktuje się niekiedy jako jedną z odmian stylizacji. W stylizacji chodzi przede wszystkim o uchwycienie; w pastiszu - o naśladowanie. Modernizacja zaś to forma modelowania wypowiedzi historycznej w taki sposób, aby odpowiadała wymaganiom stylu współczesnego. [na przykład liczne przeróbki "Don Kichota"; parafraza dramatów Szekspira.] Stylizacja powiązana jest także ściśle z ironią i parodią. Dla porównania i zaanalizowania tego zjawiska przytoczę wiersz Brunona Jasieńskiego "But w butonierce" i jego parodię napisaną przez Juliana Tuwima. 

Bruno Jasieński: "But w butonierce" 

Zmarnowałem podeszwy w całodziennych spieszeniach, 
Teraz jestem słoneczny, siebiepewny i rad. 
Idę młody, genialny, trzymam ręce w kieszeniach, 
Stawiam kroki milowe, zamaszyste, jak świat. 

Nie zatrzymam się nigdzie na rozstajach, na wiorstach, 
Bo mnie niesie coś wiecznie, motorycznie i przed. 
Mijam strachy na wróble w eleganckich windhorstach, 
Wszystkim kłaniam się grzecznie i poprawiam im pled. 

W parkocieniu krokietni — jakiś meeting panieński. 
Dyskutują o sztuce, objawiając swój traf. 
One jeszcze nie wiedzą, że gdy nastał Jasieński, 
Bezpowrotnie umarli i Tetmajer i Staff. 

One jeszcze nie wiedzą, one jeszcze nie wierzą. 
Poezyjność, futuryzm — niewiadoma i X. 
Chodźmy biegać, panienki, niech się główki oświeżą — 
Będzie lepiej smakować poobiedni jour-fixe. 

Przeleciało gdzieś auto w białych kłębach benzyny, 
Zafurkotał na wietrze trzepocący się szal. 
Pojechała mi bajka poza góry doliny 
nic jakoś mi nie żal, a powinno być żal... 

Tak mi dobrze, tak mojo, aż rechoce się serce. 
Same nogi mnie niosą gdzieś — i po co mi, gdzie? 
Idę młody, genialny, niosę BUT W BUTONIERCE, 
Tym co za mną nie zdążą echopowiem: — Adieu! — 



Julian Tuwim: "Sprawozdanie z książki Jasieńskiego "But w butonierce"" 

Walansjenki, bombonierki, 
Je vous aime, cordial medoc, 
Fixe u extra ekstrazerki 
Curacao de five o'clock. 

Ach, panienki, excesserki, 
Piedmont avec Ninon, 
Demimondenki z butonierki, 
Sleeping, auto creme, bon-bon! 

Siewierjasień, pambambończik, 
Siewie-rani serce dam! 
Ach, genialny, ach butończyk, 
Tangoprince par force pam bam! 

W parkocieniu krokotessy 
Zaigorzał do dessous, 
Ach, excessy, ach majtessy, 
Lecz maitressa - pas du tous! 

Przekrakowił siewierezję 
Wypoeził się jak z nut 
I spambamił swą poezję 
Coute que coute i but que but 

W parodii autorstwa Juliana Tuwima dostrzegamy rytm anapestyczny - charakterystyczny dla Jasieńskiego; nagromadzenie barbaryzmów i neologizmów. Zabawa słowem jest tu celem samym w sobie - to świadomy zabieg stylizacji i dyskusja z tekstem. 

Jeszcze jedną z form stylizacji jest k o n t y n u a c j a. - to ciągłe pozostawanie przy pewnym ukształtowanym w historii stylu; konsekwentne przestrzeganie ciągłości. Trudno o lepszy przykład niż twórczość religijna instytucjonalnie związana z Kościołem. 

Stylizacja jako jeden z czynników w procesie rozwoju kultury jest elementem wieloznacznym i wielofunkcyjnym. Może stać się domeną konserwatyzmu, jak pisał Głowiński, nie dopuszczającego do kształtowania się nowych jezyków; może być także dynamicznym czynnikiem w formowaniu się tych języków. Ta właśnie wieloznaczność i wielofunkcyjność stylizacji jako elementu procesu historycznego wydaje się jej najdonioślejszą właściwością.

- Zorka


Kontakt periodyk-poetycki@epf.pl - Strona On-Line (www.periodyk.prv.pl)
Layout & GFX: Urimourn - urimourn@vp.pl