#36
<< poprzednie | spis treści | następne >> 
strona
39

| Historia Igrzysk nowożytnych (cz.I)

 Chamonix (25.01-5.02.1924)

- Reprezentacje wystawiło 16 narodowych komitetów olimpijskich
- Rozegrano 16 konkurencji w 6 dyscyplinach sportu
- W igrzyskach uczestniczyło 258 sportowców, 245 mężczyzn i 13 kobiet
- Igrzyska otworzył podsekretarz stanu Gaston Vidal
- Przysięgę składał narciarz Camille Mandrillon

Historię zimowych igrzysk olimpijskich należałoby cofnąć do roku 1908, kiedy w programie imprezy londyńskiej znalazło się łyżwiarstwo figurowe. A już z pewnością do roku 1920, gdy w Antwerpii zawody olimpijskie odbyły się w dwóch "ratach", letniej i jesiennej. I Zimowe Igrzyska Olimpijskie swoja rangę zyskały na Kongresie Olimpijskim w Lizbonie dopiero w rok po ich przeprowadzeniu, bowiem oficjalnie rozegrano je jako Tydzień Sportów Zimowych w Chamonix.  

 

| Chamonix 1924 |

 

 

 

Francuski kurort okazał się gościnny przede wszystkim dla Skandynawów. Za dwóch głównych bohaterów igrzysk uznano Norwega Thorleifa Hauga, który wygrał oba biegi, a także kombinację zwaną wówczas nordycką vel norweską. "Królem łyżew" został Fin Clas Thunberg, który także zwyciężył trzykrotnie, a oprócz tego zdobył raz srebro i raz brąz. Pięć medali postawiło go na czele multimedalistów. Jednak pierwsze złoto ZIO przypadło Amerykaninowi Charlesowi Jewtraw, który zwycięsko ukończył bieg łyżwiarski na 500 m. Turniej hokejowy wygrała Kanada. Tak naprawdę był to rodzaj szkółki hokejowej, w której Kanadyjczycy uczyli tej gry ekipy z Europy. Strzelili w turnieju 110 bramek, stracili 3.

Z Polaków najlepszy wynik w Chamonix osiągnął łyżwiarz Leon Jucewicz, który w wieloboju był 8. Również na 8 miejscu uplasowała się w zawodach figurowych 11-letnia zaledwie Sonja Henie. Główne role w olimpijskich spektaklach miały jej dopiero przypaść w przyszłości..

W narciarskim konkursie skoków trzecie miejsce przypadło Amerykaninowi Andersowi Haugenowi. Na skutek błędu sędziowskiego nie wręczono mu medalu. Haugen protestował i doczekał się naprawienia pomyłki po... 50 latach, Odebrał go, gdy miał już 83 lata.

Sportowymi hegemonami okazali się przede wszystkim Skandynawowie i przedstawiciele krajów alpejskich, choć w dyscyplinach zimowych swoje medalowe aspiracja zgłosili już wtedy zawodnicy USA.


St.Moritz (11.02-19.02.1928)

- Reprezentacje wystawiło 25 narodowych komitetów olimpijskich
- Rozegrano 14 konkurencji w 6 dyscyplinach
- W igrzyskach udział wzięło 464 sportowców, 438 mężczyzn i 26 kobiet
- Igrzyska otworzył prezydent Edmund Schutess
- Przysięgę złożył narciarz Hans Eidenbenz  

 

| St. Moritz 1928 |

 

 

 

 Z eleganckiego kurortu Chamonix, igrzyska zimowe zawędrowały do jeszcze bardziej ekskluzywnego St. Moritz. Lecz choć był środek lutego, pogoda zdecydowanie zawiodła sportowców. Przyszła odwilż i w efekcie najbardziej dramatyczna walka toczyła się nie tyle na trasach narciarskich i lodowiskach, ile o to, by sportowe areny w ogóle nadawały się do użytku. Lansując modę na poranne wstawanie, Szwajcarom udało się przeprowadzić część przewidzianych pierwotnym programem konkurencji. 

Najlepszym narciarzem II ZIO uznano Norwega Johana Groettumbratena, który zwyciężył w biegu na 18 km i kombinacji norweskiej. Gdy zawodnicy wystartowali do trzeciej konkurencji, maratonu na 50 km, było 0 st. Celsjusza. Finiszowali przy... plus 25. Norwegowie przeklinali pogodę na równi z innymi, smary na ich nartach przy tak wysokich temperaturach powodowały przyklejanie się spodów do podłoża. Triumfator, Szwed Eric Hadlund uzyskał na mecie 13 minut przewagi. On kończył bieg jeszcze po śniegu, jego rywale już po trawie.
Po raz trzeci zabłysła w łyżwiarstwie figurowym gwiazda Gillisa Grafstroema. Szwedzki łyżwiarz, do dziś uważany jest za bodaj najwybitniejszą postać w historii tej dyscypliny. Innowator, który wprowadził do niej wiele nowych technik i ewolucji. Grafstroem zdobył złoty medal już podczas igrzysk w Antwerpii, drugi w Chamonix, trzeci w St. Moritz. Dopiero w 1932 roku dał się wyprzedzić Karlowi Schaeferowi. Wśród pań najlepsza była Norweżka Sonja Henie, dla niej to był pierwszy złoty medal w karierze.
W turnieju hokeja Kanadyjczycy ponownie udzielali "lekcji" innym zespołom. Kanadzie do zdobycia złotego medalu wystarczyły trzy wygrane: 11:0, 14:0 i 13:0. Dwa kolejne złote medale wywalczył w St. Moritz Carl Thunberg. Fin miał apetyt na trzecie złoto w wyścigu na 10 km. Niestety, lód się rozpuścił i konkurencję odwołano.

Polscy górale, (bo to z nich składała się ekipa narciarska), wybrali się do St. Moritz liczniej niż do Chamonix, ale ich wyniki nie były znów zbyt dobre. Na 18 km Józef Bujak był 18, na 50 km Andrzej Krzeptowski II - 13, w konkursie skoków Stanisław Gąsienica Sieczka - 23. Najlepiej w kombinacji wypadł Bronisław Czech, zajął 10 miejsce. Na czternastej pozycji w konkurencji bobslejowych czwórek zakończyła zawody polska załoga Józef Broel-Plater, Jerzy Łucki, Jerzy Bardziński, Antoni Bura i Jan Potulicki. Licząca 11 zawodników drużyna hokejowa zremisowała 2:2 ze Szwecją (srebrnym medalistą) i uległa 2:3 Czechosłowacji.


Lake Placid (4.02-15.02.1932)

- Reprezentacje wystawiło 17 narodowych komitetów olimpijskich
- Rozegrano 14 konkurencji w 5 dyscyplinach
- W igrzyskach udział wzięło 252 sportowców, 231 mężczyzn i 21 kobiet
- Igrzyska otworzył gubernator stanu Nowy Jork Franklin Delano Roosevelt
- Przyrzeczenie złożył łyżwiarz John Shea  

 

| Lake Placid 1932 |

 

 

 

 Po drugiej stronie Atlantyku pogodowy pech prześladował olimpijczyków podobnie jak w St. Moritz. Do tego dołączył się straszliwy bałagan organizacyjny. W USA szalał kryzys i igrzyska pewnie by się nie odbyły, gdyby nie fakt, że w znacznej mierze sfinansował je właściciel terenów wokół Lake Placid Godfrey Dewey. Wielki fanatyk bobslejów kazał na własny koszt zbudować tor, poza tym jednak nie bardzo znał się na organizacji tak dużych imprez. W efekcie, w biegach narciarskich zawodnicy błądzili na trasie, bo nie była ona dobrze oznakowana, brakowało również sędziów. Okropne zamieszanie wywołał pomysł rozgrywania przez wszystkich zawodników biegów łyżwiarskich ze startu wspólnego. Panczeniści przepychali się, przewracali, dochodziło do scysji między zawodnikami.  

Ciekawą postacią tych igrzysk był Amerykanin Edward Eagan. W roku 1920 zdobył jako bokser wagi lekkopółśredniej złoty medal w Antwerpii. Teraz dołożył do niego drugi, za start w czwórce bobslejowej.

Najlepszy wynik indywidualny Polaków w Lake Placid, to 7 miejsce Bronisława Czecha w kombinacji, który, oprócz tego był jeszcze 12 w konkursie skoków i 18 w biegu na 18 km. Pierwsze punkty w klasyfikacji olimpijskiej dał nam start drużyny hokejowej, co jest swego rodzaju paradoksem. Polacy rozegrali 6 meczów, przegrali 1:2 i 1:4 z Niemcami, 1:4 i 0:5 z USA oraz 0:9 i 0:10 z Kanadą. Zajęli ostatnie miejsce, ale było to miejsce czwarte, co oznaczało zdobycie 3 pkt. I właśnie te punkty pozwoliły sklasyfikować naszą ekipę na 12 miejscu wśród reprezentacji uczestniczących w igrzyskach


Garmish-Partenkirchen (6.02-16.02 1936)

- Reprezentacje wystawiło 28 narodowych komitetów olimpijskich
- Rozegrano 17 konkurencji w 5 dyscyplinach
- W igrzyskach udział wzięło 668 sportowców, 588 mężczyzn i 80 kobiet
- Igrzyska otworzył kanclerz Adolf Hitler
- Przyrzeczenie złożył narciarz Wilhelm Bogner  

 

| Garmish-Partenkirchen 1936 |

 

 

 

 Organizacje igrzysk zimowych przyznano Niemcom niedługo pod dojściu do władzy Hitlera i od początku były to "jego" igrzyska. Mimo protestów i wyraźnych poleceń MKOl. faszystowski rząd Niemiec próbował przy każdej nadarzającej się okazji wykorzystywać igrzyska propagandowo. Po raz pierwszy rozegrano w Ga-Pa konkurencje alpejskie. Nie obyło się przy tym bez skandalu, bowiem do udziału w nich nie dopuszczono instruktorów narciarskich z Austrii i Szwajcarii, uznając ich za zawodowców. "Królem" igrzysk był Norweg Birger Ruud. Najlepszy nie tylko w konkursie skoków, ale także w biegu zjazdowym. Znaczną część trasy pokonał on dwoma klasycznymi skokami i na mecie był najszybszy. W polskiej ekipie najlepszy okazał się Stanisław Marusarz (5 miejsce w skokach i 7 w kombinacji). Dzielnie w wyścigach łyżwiarskich radził sobie Janusz Kalbarczyk (9 w biegu na 10 km i 12 na 5 km). Historyczne, pierwsze na igrzyskach zwycięstwo odnieśli hokeiści, którzy, po przegranych 1:8 z Kanada i 1:2 z Austrią, pokonali Łotwę 9:2. Turniej hokejowy zakończyła sensacja, ekipa Wielkiej Brytanii pokonała Kanadę. Ostatecznie z 2 punktami Polska w klasyfikacji igrzysk zajęła 17 miejsce.


St.Moritz (30.01-8.02.1948)

- Reprezentacje wystawiło 28 narodowych komitetów olimpijskich 
- Rozegrano 22 konkurencje w 4 dyscyplinach 
- W igrzyskach udział wzięło 669 sportowców, 592 mężczyzn i 77 kobiet
- Igrzyska otworzył prezydent Szwajcarii Enrico Celio  
- Przyrzeczenie złożył hokeista Ricardo Torriani
 

 

| St. Moritz 1948 |

 

 

 

 Po 12 latach igrzyska wróciły do St. Moritz. Prawdę mówiąc MKOl. dużego wyboru nie miał. Po wojnie Europa była zniszczona, a w neutralnej Szwajcarii obiekty olimpijskie zachowały się w dobrym stanie. Z igrzysk wykluczono wojennych agresorów Niemcy i Japonię. 22 komitety przysłały swoje ekipy, ale bardzo wielu z nich chodziło bardziej o zaznaczenie obecności, niż o sportowe rekordy. O pojawieniu się w tych warunkach wielkich sportowych osobowości trudno mówić, choć francuski alpejczyk Henri Oreiller zdobył dwa złote medale za zjazd i kombinację, a w slalomie był trzeci. Z kolei wśród biegaczy najlepiej spisywał się Szwed Martin Lundstroem, który wygrał dwa biegi.

W pamięci kibiców pozostała kanadyjska łyżwiarka figurowa 19-letnia Barbara Scott i alpejka Gretchen Fraser. Ciekawostka - czasy na stoku mierzono przy pomocy... telefonu, na sygnał startu sędzia obok mety ze słuchawką przy uchu włączał stoper.

Polaków na igrzyskach nie zabrakło. Pojechała grupa zakopiańskich górali, którzy zajmowali odległe miejsca w konkurencjach klasycznych. Sztafeta (Stefan Dziedzic, Tadeusz Kwapień, Daniel Krzeptowski i Stanisław Bukowski) była 10., a Stanisław Marusarz w konkursie skoków 27. Szczęścia w zjeździe próbował Józef Marusarz, był 35.


Oslo (14-25.02.1952)

- Reprezentacje wystawiło 30 narodowych komitetów olimpijskich
- Rozegrano 22 konkurencje
- W igrzyskach udział wzięło 694 sportowców, 585 mężczyzn i 109 kobiet
- Igrzyska otworzyła księżniczka norweska Ragnhilda 
- Znicz zapalił Eigil Nansen, wnuk Fridtjofa  

 

| Oslo 1952 |

 

 

 

 Z Helsinek do Norwegii, kolebki sportów zimowych, nie jest daleko. W ciężkich latach powojennych kraje skandynawskie wzięły na siebie ciężar organizacji igrzysk zimowych i była to organizacja sprawna.  Dla gospodarzy bohaterami igrzysk zostali: łyżwiarz szybki Hjalmar Andersen, który wręcz zdeklasował konkurentów i z ogromną przewagą wygrał biegi na 1500, 5000 i 10000 m oraz narciarz Stein Eriksen, który jako pierwszy zawodnik spoza krajów alpejskich zwyciężył w konkurencji zjazdowej, slalomie gigancie.  

Gigant zresztą również po raz pierwszy pojawił się w programie zawodów olimpijskich. Takich, po raz pierwszy rozgrywanych konkurencji było na tych igrzyskach więcej. Łyżwiarz figurowy Dick Button (USA), ten sam, który w Helsinkach z powodzeniem wykonał podwójnego axla, tym razem spróbował potrójnego toe-loopa. I choć go podparł, zszokowani sędziowie i tym razem przyznali mu złoty medal.

Po raz pierwszy w biegu narciarskim wystartowały kobiety. Na dystansie 10 km zwyciężyła Finka Lydia Wideman. W turnieju hokejowym tytuł po raz piąty przypadł drużynie Kanady. Honoru Polaków na igrzyskach w Oslo bronili hokeiści, którzy zajęli punktowane 6. miejsce.


Cortina d'Ampezzo  (26.01-5.02.1956)

- Reprezentacje wystawiły 32 narodowe komitety olimpijskie
- Rozegrano 24 konkurencje
- W igrzyskach udział wzięło 820 sportowców, 688 mężczyzn i 132 kobiety
- Igrzyska otworzył prezydent Włoch Giovanni Gronchi
- Znicz zapalił łyżwiarz figurowy Guido Caroli
- przyrzeczenie złożyła Giuliana Chenal-Minuzzo (narciarstwo klasyczne)  

 

Cortina d'Ampezzo 1956 |

 

 

 

 Po latach oporu przed startem w "burżuazyjnej" imprezie, w igrzyskach wystartowała ekipa ZSRR. I od razu zdominowała zawody zdobywając aż 16 medali, w tym 7 złotych. Więcej niż którakolwiek z pozostałych drużyn. Największym propagandowym sukcesem zespołu radzieckiego okazała się wygrana w turnieju hokejowym. Panujący w tej dyscyplinie od lat Kanadyjczycy zostali na długo zepchnięci na drugi plan. Indywidualnie bohaterem włoskich igrzysk został Austriak Anton Sailer, który jako pierwszy narciarz w historii zdobył trzy złote medale w konkurencjach alpejskich. Przewaga Sailera w gigancie nad drugim zawodnikiem wyniosła 6,2 sek! Tuż przed startem do zjazdu Austriak złamał kijek, drugi pożyczył mu trener ekipy włoskiej i Toni wygrał. Wielką sympatię widzów włoskich zdobyła łyżwiarka figurowa Tenley Albright (USA). Na igrzyskach w Oslo zdobyła srebrny medal, w Cortina była już najlepsza.

Powody do wielkiej radości mieli i Polacy. W Cortina d'Ampezzo zdobyliśmy pierwszy medal igrzysk zimowych. Przypadł on Franciszkowi Groniowi-Gąsienicy, który w kombinacji norweskiej z 436,8 pkt uplasował się na wysokiej, trzeciej pozycji.

Dzielnie walczyła też sztafeta biegaczek narciarskich, która wywalczyła piąte miejsce. W sumie 13 lokata w klasyfikacji punktowej była dla reprezentacji Polski dużym osiągnięciem.

Za miesiąc przeczytacie drugą część historii igrzysk nowożytnych..



Źródło: Polski Komitet Olimpijski

<< poprzednie | spis treści | następne >> 
Grafika i teksty tutaj zawarte nie mogą być kopiowane i używane w wszelkiej formie bez zgody ich autorów. Wszelkie prawa Zastrzeżone!
Copyright: Layout & GFX: Urimourn (urimourn@vp.pl)