:: Analiza i interpretacja wiersza "Ścieżka "
Zbigniewa Herberta
W wierszu Zbigniewa Herberta „Ścieżka” podmiot wypowiadający nie posiada w
tekście „ja” lirycznego. Ukrywa się za światem przedstawionym, mamy więc do
czynienia z liryką pośrednią, gdzie PL (podmiot liryczny) znajduje się w
sytuacji narracyjnej. Wiersz jest nieregularny, nie posiada rymów. Autor
zastosował dużą ilość metafor (np. ścieżka prawdy, las pełen niepewnych duchów).
Podmiot wypowiadający opisuje ścieżkę w lesie, zupełnie zwyczajną, z korzeniami
w poprzek i igliwiem, ścieżkę, która nie prowadzi do poznania prawdy, bo nagle
się rozwidla, tracąc swoją jedność. Trzeba dokonać wyboru, w jakim kierunku iść.
Podążając w prawo wybiera się drogę ku źródłu. Ścieżka staje się mroczna,
prowadzi w coraz głębszą ciemność. Wiedzie przez nią dotyk, aż do matki
elementów – wody. Można wtedy poznać ciemne ziarno przyczyny.
Idąc w lewo, dochodzi się do wzgórza, z którego szczytu można widzieć las z
ogólnym dystansem, który nie pozwala dostrzec szczegółów, takich jak liście,
poziomki czy gałęzie. Ze szczytu widać ciemną masę jednego z wielu lasów.
Podmiot szybko dochodzi do wniosku, że żadna ze ścieżek nie jest idealna. Jedna
pozwala na zgłębienie szczegółów, a druga daje ogólny pogląd na świat. PL
ubolewa, że nie ma nic, co pozwoliłoby zgłębić oba kierunki, nie pomoże w tym
szatan, tajemnica alchemii ani abstrakcja.
W ten metaforyczny sposób Herbert mówi, że w życiu człowiek dochodzi do momentu,
w którym musi podjąć decyzję „co dalej?”. Ma do wyboru źródło, które pozwoli mu
poznać początek wszystkiego, lub wzgórze dające wiedzę ogólną. Żadna z tych dróg
nie prowadzi jednak do całkowitego poznania i nawet pakt z diabłem tego nie
zmieni. Herbert łączy w swoim utworze metafizykę symbolizowaną przez niepewne
duchy w lesie, z materią, uznawaną w epoce oświecenia za najważniejszą i
najwyższą wartość. Dlatego wiersz ten można uznać za polemiczny z oświeceniowym
światopoglądem.
Herbert odwołuje się też do dwóch antycznych nurtów filozofii: do Talesa,
filozofa przyrody, który uważał, że wszystko wzięło swój początek z wody i to
ona jest najważniejszym elementem, oraz do Platona i jego poglądu o świecie
idealnych form, które posiadają swoje odbicie w naszym świecie. Symbolem tej
filozofii jest ciemna masa lasu, będąca idealną formą każdego lasu na świecie.
- Iga Matusiak
|