Andromeda (łać. Andromeda)
Jest to duży gwiazdozbiór połączony z kwadratem Pegaza. Kiedyś alfa Andromedae była gwiazdą delta Pegasi i należała oficjalnie do Pegaza.
Jeśli chodzi o związek z mitologią to Andromeda była córką króla Cefeusza i królowej Kasjopei (obie te konstelacje leżą blisko siebie na stronie północnej nieba w Polsce). Kasjopeia jednak była bardzo nierozsądna i chwaliła się, iż jej córka jest ładniejsza niż nimfy morskie, wywołując w ten sposób gniew Neptuna, który posłał potwora, by ten spustoszył królestwo Cefeusza. Dla ułagodzenia rozgniewanego boga przykuto Andromedę do skał aby pożarł ją potwór, lecz w ostatniej chwili uratował ją heros Perseusz. Wzruszające, nie? ;)
Konstelację Andromedy bardzo łatwo znaleźć na jesiennym niebie. Wystarczy odnaleźć kwadrat Pegaza (jest wysoko nad południowo-zachodnim horyzontem o 21 godzinie w pierwszych dniach listopada). Jej gwiazdy układają się praktycznie w jednej linii.
Najładniejszych obiektem gwiazdozbioru jest bezsprzecznie galaktyka M31 (w ogóle najjaśniejsza z wszystkich widocznych) którą to możecie oglądać na poniższym zdjęciu:
Aby ją zaobserwować w postaci rozmytej plamki, wystarczy mieć czyste i ciemne wiejskie niebo. Oczywiście z łatwością zobaczymy ją już za pomocą lornetki 7X50 ale ze szczegółami tylko przez dobry teleskop (powyżej 20cm).
Gwiazda Almaak, leżąca na końcu gwiazdozbioru, jest pięknym układem podwójnym pomarańczowo-niebieskim. Odległość między nimi wynosi 9",8.
W Andromedzie znajduje się także dość jasna gwiazda zmienna typu Miry, która w maksimum ma jasność 5,8mag a w minimum 14,9mag. Okres zmian wynosi 409 dni.
Pegaz (łać. Pegasus)
Konstelacja Pegaza jest bardzo rozległym układem jesiennego nieba. Pegaza znajdziemy w pierwszych dniach listopada dość wysoko nad południowo-zachodnim horyzontem około godziny 21. Główną częścią gwiazdozbioru jest utworzony przez Markaba, Algeniba, Scheata i alfę Andromedy duży kwadrat.
A teraz coś z mitologii: Pegaz był rumakiem, na którym heros Bellerofon wyruszył walczyć z wielkim potworem, Chimerą (herosa ani potowra nie ma w postaci konstelacji na niebie).
Scheat jest gwiazdą zmienną półregularną o okresie zmian pomiędzy 35 a 40 dniami. Matar ma w odległości 90'',4 towarzysza o jasności 9,9mag i w miarę łatwo można tę parę teleskopem zobaczyć.
Jeśli chodzi o obiekty niegwiazdowe w Pegazie, to bardzo ładnym i jasnym obiektem jest gromada kulista M15, którą łatwo da się zobaczyć za pomocą lornetki 7X50 na ciemnym, wiejskim niebie. W odnalezieniu jej pomoże nam Enif, gdyż w połączeniu z theta Pegasi tworzy prostą linię, przechodzącą przez M15.
Wieloryb (łać. Cetus)
Wieloryba jest nietrudno znaleźć, ponieważ jest rozległy i graniczy z Bykiem i Rybami, a od zachodniej strony z Rybą Południową. Najwyżej nad horyzontem pojawia się w pierwszych dniach listopada o 21. Układ gwiazd przypomina głowę oraz płetwę zwierzęcia.
Najsłynniejszym obiektem w Wielorybie jest Mira, od której to nazwy pochodzi cała klasa gwiazd zmiennych. Jest to pulsujący czerwony olbrzym, który czasami osiągał jasność nawet 1,7mag choć w rzeczywistości widać go gołym okiem jedynie kilka tygodni w roku, gdyż w czasie minimum jasność spada poniżej 10mag.
gamma Ceti o jasności 3,5mag ma w odległości 2",8 towarzysza o jasności 7,5mag.
tau Ceti leży w odległości tylko 11,7 roku świetlnego, tak więc jest jedną z najbliższych nam gwiazd i zarazem podobną do Słońca.
W Wielorybie znajduje się także kilka niezbyt jasnych galaktyk, na przykład M77, której to jądro jest zwarte i aktywne.
Wodnik (łać. Aquarius)
Gwiazdozbiór ten zajmuje większość obszru pomiędzy Pegazem a Rybą Południową, choć układ gwiazd nie jest zbyt wyrazisty.
Najładniejszym obiektem w tej konstelacji jest gromada kulista M2. W dobrych warunkach widać ją gołym okiem, zaś przy pomocy lornetki 7X50 zobaczymy ją bardzo łatwo. W zachodniej części układu znajdziemy też M72, ale jest to gromada dużo słabsza.
W Wodniku znajduje się też największa mgławica planetarna NGC 7293 Ślimak (łać. Helix) jednak ma ona słabą jasność powierzchniową.
Warto też zwrócić uwagę na gwiazdę zmienną R Aquarii, która w maksimum osiąga jasność 5,8mag choć zazwyczaj jest dużo słabsza.
PS. Mitologiczne historie pochodzą z książki Patricka Moore'a "Przewodnik po gwiazdach i planetach''