Władca biograficznie
urodził się: 966 lub 967, zmarł: 1025
na tronie w latach 992-1025
piąty władca z dynastii Piastów
poprzednik: Mieszko I
następca: Mieszko II
Władca prywatnie
Gdy Bolesław miał siedem lat, został oddany na dwór cesarski w roli zakładnika, będącego gwarancją wierności Mieszka wobec cesarstwa. Los młodego Bolesława był wówczas tak niepewny, jak stosunki polsko-cesarskie. Włosy obcięte podczas postrzyżyn zostały wysłane do Rzymu, aby w ten sposób zjednać sobie opiekę papieża. Na dworze cesarskim Chrobry przebywał trzy lata. Pobyt na tym dworze był dla Bolesława bardzo korzystny, gdyż umożliwiał spotkanie i zawarcie przyjaźni z członkami niemieckiej arystokracji. Powrót Bolesława do domu nie należał do zbyt przyjemnych. Dowiedział się on wtedy, że jego ukochana matka zmarła, a ojciec ma nową żonę. Gdy na świat przyszli trzej przyrodni bracia, pozycja Bolesława została mocno zachwiana. Gdy po śmierci ojca objął władzę, wygnał swoich przyrodnich braci i macochę. Był nieodrodnym przedstawicielem epoki.
Miał ekstrawertyczny, bezwzględny i twardy charakter, tak dla obcych, jak i rodziny. Lekceważąc kościelne prawo małżeńskie, do którego przestrzegania brutalnie zmuszał poddanych, wygnał kolejne dwie żony. Bez skrupułów pozbawił najstarszego syna dziedzictwa i wysłał go do klasztoru we Włoszech. Na swego następcę przeznaczył swego ulubieńca, Mieszka. Podstępnie i haniebnie potraktował czeskiego kuzyna, księcia Bolesława Rudego. Zwabił go do Krakowa na spotkanie i oślepiwszy, zamknął w więzieniu na długie lata. Innym przykładem charakteru Bolesława może być jego postępowanie po zdobyciu Kijowa. Siostrę księcia ruskiego, Przecławę, uczynił swoją nałożnicą, mimo że wcześniej, bezskutecznie zresztą, starał się o jej rękę. Mimo wszystko, wizerunek jego nie odbiega od portretów współczesnych mu książąt. Jego silna osobowość, odwaga i szerokie horyzonty umysłowe, a także elastyczna, kiedy trzeba, postawa zjednywały mu podziw i szacunek współczesnych. Bolesław był czterokrotnie żonaty. Dwa pierwsze małżeństwa były nieudane, trwały bardzo krótko. Z pierwszą żoną Bolesław uzyskał rozwód po koło dwóch latach, z drugą rozstał się po roku, mimo że urodziła mu syna Bezpryma. W 987 roku ożenił się z kobietą swego życia - Emnildą, córką Dobromira, księcia zachodniosłowiańskiego. Przeżyli razem 30 lat, aż do śmierci Emnildy w 1017 roku. Dochowali się trojga dzieci, w tym ukochanego Mieszka. Być może pod wpływem żony Bolesław wysłał pierworodnego Bezpryma do klasztoru we Włoszech, przeznaczając mu karierę mnicha. Mieszko przygotowywany był do sukcesji po ojcu.
Działalność publiczna
Nasz pierwszy król był postacią, która liczyła się na arenie europejskiej. Był współpracownikiem cesarza, potrafił wykorzystywać stosunki panujące wśród książąt niemieckich. Dzięki darowi przekonywania, ale także dzięki pieniądzom, potrafił zjednać sobie sympatie wielu ludzi. Tak postąpił po powrocie z Czech przed śmiercią ojca, kiedy to zjednoczył wokół siebie silne stronnictwo możnych, które następnie poparło go przeciw roszczeniom macochy i przyrodnich braci. Już w 992 roku Oda z dziećmi została wygnana do Niemiec. Dzięki umiejętnościom dyplomatycznym Bolesława nie nastąpiła żadna interwencja w tej sprawie. Z polskimi zwolennikami Ody Chrobry radził sobie siłą. Najważniejszym elementem polityki zagranicznej Polski Chrobrego były kontakty z cesarstwem. Dzięki przyjaźni z cesarzem Ottonem III i włączeniu się do realizacji cesarstwa uniwersalnego, jego pozycja Europie znacznie wzrosła. Cesarz uważał Bolesława za jednego ze swoich najbliższych współpracowników, czego dowiódł w 1000 roku na zjeździe gnieźnieńskim. Tam Chrobry uzyskał obietnicę korony, rzymskie tytuły oraz włócznię św. Maurycego. Ponadto został zwolniony z płacenia trybutu. Zorganizowany z przepychem zjazd gnieźnieński rozsławił w państwach chrześcijańskich bogactwa Polski. Po śmierci Ottona III, gdy cesarzem został Henryk II nastąpiła radykalna zmiana stosunków z cesarstwem. Dzięki wykorzystaniu konfliktów wewnętrznych w Niemczech Chrobry opanował Miśnię, Milsko i Łużyce. Nowy cesarz co prawda rozprawił się z rywalami, ale tylko Miśnia wróciła pod jego skrzydła.
|
|
|
|
Następnym celem Chrobrego były Czechy. Posiadał on tam wielką reputację. Po ściągnięciu i zamknięciu w więzieniu Bolesława Rudego Chrobry został władcą Czech. Henryk II zaakceptował ten stan rzeczy jednak zażądał hołdu lennego z Czech. Odmowa Bolesława dała początek wieloletniemu konfliktowi.
Rozpoczęła się wojna. Jej przebieg nie był początkowo zbyt korzystny na Chrobrego. Wkroczenie wojsk cesarstwa do Czech oraz wybuchające tam powstanie przeciw polskiemu władcy sprawiło, że Henryk opanował Czechy, Milsko i Łużyce. Na Pomorzu Zachodnim wybuchł bunt; Wolin opowiedział się po stronie Cesarstwa. W 1005 roku wojska Henryka II w towarzystwie posiłków czeskich i wieleckich stanęły pod Poznaniem. Rozpoczęto rokowania, w których Bolesław okazał się twardym przeciwnikiem. Sprzyjały mu poczynania przyjaciół w otoczeniu cesarza.
Chwilowy kompromis pozwolił obu stronom zebrać siły do dalszej walki. Bolesław knuł intrygi wśród opozycji niemieckiej i wśród wrogów cesarstwa we Włoszech. Henryk sprzymierzył się z pogańskimi Wieletami i Rusią Kijowską - wschodnim sąsiadem Polski. Drugi etap zmagań, zakończony pokojem merseburskim w 1013 roku przywracał Bolesławowi Milsko i Łużyce. Spowodował też spustoszenie Śląska, Miśni i Saksonii. Umocniwszy swoją pozycję koroną cesarską, Henryk II podjął jeszcze dwie wyprawy na Polskę (1015, 1017). Poniósł w nich wielkie straty i nie złamał oporu Chrobrego. Szczęśliwie dla Polski, do wojny nie wmieszała się Ruś Kijowska zajęta sprawami wewnętrznymi. Pokój w Budziszynie (1018 rok) zakończył wojny polsko-niemieckie. Milsko i Łużyce pozostały przy Polsce. Chcąc podreperować nadwyrężony wojnami skarb państwa, Bolesław Chrobry poprowadził jeszcze w tym samym roku wyprawę na wschód, przeciw księciu Jarosławowi. Wspierany przez 300 rycerzy przysłanych przez Cesarza oraz 500 wojów Stefana Węgierskiego, Bolesław odniósł wspaniałe zwycięstwo. Jarosław uciekł do Nowogrodu, a Chrobry wkroczył do Kijowa, gdzie doszło do zorganizowanej i żywiołowej grabieży. Była to typowa wyprawa łupieżcza. Wobec rosnącego oporu miejscowej ludności, Chrobry wnet wycofał się, osadzając na tronie swego zięcia Świętopełka. Wyprawa ta oprócz sławy, łupów i olbrzymej liczby brańców, zapewniła Bolesławowi wieczną nienawiść na Rusi. Schyłek życia Bolesława opromienia jeszcze jeden sukces - dokonana w 1025 roku koronacja. Postawiła ona władcę Polski w rzędzie głównych monarchów Europy i usankcjonowała suwerenność Polski. Raz jeszcze dzięki zręcznej polityce, wykorzystując zamieszanie po śmierci Henryka II, Chrobry osiągnął spektakularny sukces. Przyszłym pokoleniom dokonania Bolesława na arenie międzynarodowej przesłaniały jego politykę wewnętrzną. Dla jego poddanych ta sfera jego działalności była z pewnością ważniejsza. Wpłynęła też w sposób decydujący na losy Polski w następnych dziesięcioleciach. Skutkiem zwycięskich wojen Bolesława Chrobrego były nie tylko zdobycze terytorialne i rosnący autorytet władcy na arenie międzynarodowej. Kraj był wycieńczony i z trudem dźwigał ciężar ambitnych przedsięwzięć, wieloletnich wojen, kosztów dyplomacji, rosnącego dworu i drużyny. Efekty tych działań były korzystne dla ich bezpośrednich uczestników, wojów i możnych. Sens dalekich wypraw obcy był szerszym kręgom ludności, a ona właśnie ponosiła ich ciężar. Niechęć wobec Chrobrego wynikała też z niezwykle okrutnych metod krzewienia chrześcijaństwa na ziemiach polskich, za Mieszka schrystianizowanych jedynie formalnie. Za konsekwentne egzekwowanie rygorów religijnych chwalili go chrześcijańscy kronikarze, ale na pewno nie poddani. Kazał wybijać zęby za nieprzestrzeganie postu i cudzołożenie. Ograniczenia życia seksualnego, wymuszana dieta, zakaz tradycyjnego palenia zwłok, były całkowicie niezrozumiałe dla ówczesnej ludności. Budziły strach i wrogość, burzyły kultywowane od wieków porządki. Rosnące obciążenia ludności i brutalne wymuszenie nowych zachowań traktowano jako przejaw despotyzmu władcy. Są ślady, że już za życia Bolesława Chrobrego rozpoczęły się ludowe rozruchy, łączące się z hasłami nawrotu do starej religii. Stanowiły one podatny grunt dla opozycji wobec wyznaczonego następcy.
Bilans panowania
Bez względu na to, czy bardziej zależało Chrobremu na osobistej sławie rycerskiej i własnej potędze czy chodziło mu o umocnienie państwa stworzonego przez jego przodków - osiągnął oba te cele. Stosował różne metody - prowadził wyprawy wojenne i szeroko zakrojoną działalność dyplomatyczną, mieszał się w sprawy wewnętrzne sąsiadów, poszerzał krąg swych wpływów osądzając na tronach przychylnych sobie władców. Bez względu na okoliczności potrafił wykorzystywać je dla realizacji swoich planów. Polski stan posiadania powiększył się o Śląsk, Małopolskę, Milsko i Łużyce. Nowo pozyskane tereny stały się jednak kością niezgody z Cesarstwem. Utraciliśmy Pomorze Zachodnie, a zyskaliśmy Grody Czerwieńskie. Te sukcesy Bolesława oraz koronacja niewątpliwie wzmocniły autorytet międzynarodowy Polski i jej pozycje pośród chrześcijańskich państw Europy. W polityce wewnętrznej Chrobry nie był tak zręczny, chociaż nie mniej skuteczny. W X wieku raptownie zanikają groby ciałopalne, a zaczynają szkieletowe. Jest to oczywisty dowód przestrzegania książęcego zakazu palenia zwłok. Jednak jego wielka polityka, nielicząca się z możliwościami państwa i ludności, spowodowała katastrofę lat 30-tych XI wieku.
Bibliografia: Encyklopedia Królów Polskich.
// Dwa słowa Intela:
Bardzo fajny tekst, należałoby jednak jeszcze dodać kilka słów o rozwoju działalności Kościoła katolickiego. Otóż na zjeździe gnieźnieńskim postanowiono utworzyć arcybiskupstwo gnieźnieńskie oraz trzy inne biskupstwa - w Krakowie (małopolskie), we Wrocławiu (śląskie) i Kołobrzegu (pomorskie). Założono polską prowincję kościelną, co uniemożliwiało niemieckim dostojnikom kościelnym "otoczenie opieką" polskich owieczek. Bolesław Chrobry otrzymał też możliwość obsadzania stanowisk biskupich. Pierwszym arcybiskupem został brat św. Wojciecha - Gaudenty.
|
|
|