Bojowy Wóz Piechoty BWP – 1
![]()
Wóz ten, znany też
pod oznaczeniem BMP-1 (Bojewaja Maszina Piechoty) i Obiekt 765,
został przyjęty na uzbrojenie Armii Czerwonej w 1966 roku, a
zaprezentowany światu podczas defilady w Moskwie rok później. Jest
to pierwszy na świecie pojazd z kategorii BWP (na Zachodzie
określanych jako Infantry Fighting Vehicle) pełniący jednocześnie
rolę transportera piechoty i pojazdu wsparcia spieszonego desantu.
Konstrukcja BWP-1, jako zupełne novum w kategorii pojazdów
gąsienicowych, wywarła ogromny wpływ na powstające w innych krajach
wozy o podobnym przeznaczeniu.
BWP-1 to gąsienicowy
pojazd pływający, zbudowany w klasycznym dla swojej kategorii
układzie: z przodu po lewej stronie znajduje się stanowisko
kierowcy, obok niego przedział silnikowy, za kierowcą zajmuje
miejsce dowódca pojazdu, zaś w jego środkowej części usytuowano
przedział bojowy z jednoosobową wieżą. Przedział desantowy
zlokalizowany jest w tylnej części pojazdu. Kadłub wozu wykonany
jest ze spawanych walcowanych płyt stalowych. Ściany wieży i osłona
jarzma armaty są odlewami, zaś pokrywa przedziału silnikowego
wykonana jest z aluminium. Pancerz przodu kadłuba zapewnia ochronę
przed pociskami do 14,5mm oraz odłamkami pocisków artyleryjskich,
zaś boki chronią przed ostrzałem amunicją kalibru do 12,7mm i
odłamkami. Dodatkowe zabezpieczenie przodu kadłuba stanowi falochron
składany na pokrywę silnika. Do boków kadłuba, na całej długości
górnej części gąsienicy, przymocowane są osłony wykonane ze stopu
aluminium. Pełnią one dwojaką funkcję: zabezpieczają gąsienicę i
tworzą tunel hydrodynamiczny, który jest zasadniczym elementem
napędu pojazdu w wodzie.
Załogę wozu stanowią 3
osoby (kierowca, dowódca i operator uzbrojenia), zaś w przedziale
desantowym przewidziano miejsca dla ośmiu żołnierzy z bronią i
wyposażeniem. Kierowca prowadzi pojazd za pomocą wolantu (przypomina
nieco kierownicę motocykla). W jego przedziale znajdują się również
pedały (klasycznie trzy, jako że BWP ma ręczną skrzynię biegów),
tablica kontrolna, dźwignia zmiany biegów (jak w „Wartburgu” – na
kolumnie kierowniczej), dźwignia reduktora oraz pozostałe elementy
niezbędne do kierowania pojazdem. Kierowca obserwuje teren przez
trzy (w późniejszych wersjach cztery) peryskopy, z których środkowy
może być zastąpiony noktowizorem aktywnym (to znaczy takim, który
wymaga oświetlenia terenu za pomocą źródła podczerwieni) lub
specjalnym podwyższonym peryskopem umożliwiającym obserwację przy
podniesionym falochronie. Dodatkowo można prowadzić pojazd przy
otwartym włazie z głową na zewnątrz – w takiej sytuacji podnosi się
siedzisko kierowcy a właz (otwierany przez uniesienie i przekręcenie
w prawo) blokuje się przed przypadkowym obrotem. W przedziale
dowódcy znajduje się radiostacja nadawczo – odbiorcza oraz jego
przyrząd służący do obserwacji terenu, zamocowany w obrotowej
podstawie pokrywy włazu oraz dwa peryskopy. Nad tym przyrządem
znajduje się reflektor, który może służyć do oświetlania terenu
podczerwienią (po założeniu odpowiedniego filtra). Właz dowódcy
otwiera się przez uniesienie pokrywy do przodu. Ze stanowiska
kierowcy i dowódcy można dostać się do niektórych elementów silnika
i układu przeniesienia mocy – w ścianie ogniowej, oddzielającej je
od przedziału silnikowego, wykonano otwory techniczne zamykane
pokrywami. Wieża znajduje się w środkowej części pojazdu, ale
istnieje możliwość przedostania się ze stanowiska dowódcy do
przedziału desantowego. W wieży umieszczono uzbrojenie główne i
pomocnicze pojazdu. Stanowią je: niskociśnieniowa gładkolufowa
armata 2A28 kal. 73mm. Armata nie jest stabilizowana, ale do jej
naprowadzania służy mechanizm elektryczny. Awaryjnie można armatę
naprowadzać ręcznie za pomocą pokręteł. Armatę można naprowadzać w
pionie w przedziale od -4º do +33º. Amunicję stanowią granaty,
bardzo zbliżone konstrukcyjnie do używanych w RPG-7, stabilizowane w
locie brzechwowo – stosowane są przeciwpancerne kumulacyjne i
odłamkowe. Zapas amunicji do armaty wynosi 40 sztuk i jest
rozmieszczony w automatycznym transporterze łańcuchowym, który
dostarcza naboje do automatu ładowania. W razie awarii układu
automatycznego istnieje możliwość ręcznego ładowania armaty, co
jednak drastycznie obniża szybkostrzelność. Dodatkowym uzbrojeniem
BWP-1 jest, sprzężony z armatą (znajduje się po jej prawej stronie)
karabin maszynowy PKT kalibru 7,62mm, zasilany z taśmy o pojemności
2000 nabojów. Taśma znajduje się w skrzynce z przodu wieży, zaś jej
odcinki i łuski są wyłapywane do specjalnego pojemnika. Kolejnym
systemem uzbrojenia zainstalowanym w „bewupie” jest wyrzutnia
kierowanych pocisków rakietowych 9M14 Malutka o zasięgu do 3000m.
Jej prowadnica znajduje się nad armatą (na zewnątrz wieży) i jest z
nią połączona mechanicznie. Ładowanie pocisków na wyrzutnię odbywa
się z wnętrza wozu przez zamykaną pokrywę i zajmuje ok. 50s.
Kierowanie pociskiem realizowane jest za pomocą pulpitu znajdującego
się pod siedziskiem działonowego i rozkładanego na czas strzelania,
zaś sygnały do rakiety docierają poprzez przewód łączący ją z
wyrzutnią i rozwijany w trakcie lotu. Na czas odpalenia rakiety
operator uzbrojenia ma możliwość zakrycia celownika ochronnym
ekranem w celu uchronienia go przed zabrudzeniem przez gazy
wylotowe. Oprócz pocisku na wyrzutni w wozie przewożone są jeszcze 4
sztuki zapasu – 2 w wieży i 2 w przedniej części przedziału desantu.
Działonowy zajmuje w wieży miejsce po lewej stronie armaty przez
właz w stropie, zaś do obserwacji terenu i celowania posiada dzienno
– nocny przyrząd obserwacyjny (zasięg w nocy do 900m), który
uzupełniają cztery stałe peryskopy. Przedział desantu zlokalizowany
jest w tylnej części wozu i umożliwia przewożenie 8 żołnierzy z
bronią i wyposażeniem. Siedzą oni twarzami w kierunku burt (po
czterech z każdej strony). Każdy z nich ma możliwość prowadzenia
ognia z wnętrza pojazdu – wszystkie stanowiska są wyposażone w
jarzma służące do zamocowania broni zamykane pancernymi pokrywami,
przeziernik umożliwiający celowanie i stały peryskop. Każde
stanowisko posiada również przyłącze do systemu wentylacji, które
służy do odprowadzenia gazów prochowych powstających przy
strzelaniu, a jednocześnie stanowi wychwytywacz wystrzelonych łusek.
Dwa gniazda najbliżej wieży przystosowane są do prowadzenia ognia z
km PK, pozostałe z karabinków systemu Kałasznikowa i pochodnych.
Żołnierze siedzący przy drzwiach mają do dyspozycji dodatkowe
peryskopy, zaś na prawym stanowisku zainstalowano jarzmo
umożliwiające strzelanie przez drzwi desantu. Desant ma możliwość
zajmowania i opuszczania miejsc w pojeździe przez duże dwuskrzydłowe
drzwi w tyle pojazdu (stanowią one jednocześnie dodatkowe zbiorniki
paliwa – na czas walki opróżnia się je i zasypuje ich wnętrze
piaskiem, co poprawia ochronę wnętrza przy ostrzale z tyłu) oraz
przez 4 włazy w stropie przedziału desantu otwierane przez
uniesienie pokrywy. W przedziale desantowym znajdują się również
główne zbiorniki paliwa (stanowią oparcie dla żołnierzy) oraz
bateria akumulatorów.
Napęd BWP stanowi
sześciocylindrowy widlasty silnik UTD-20. Jest to silnik o zapłonie
samoczynnym (diesel), wolnossący, chłodzony cieczą, wielopaliwowy.
Jego moc (221kW) zapewnia pojazdowi przyzwoite osiągi (prędkość
maks. 65km/h, prędkość pływania 8km/h). Silnik połączony jest w
jeden blok ze skrzynią biegów i planetarnymi mechanizmami skrętu.
Układ jezdny tworzą 2
koła napędowe (z przodu wozu), 2 napinające (z tyłu), 12
pojedynczych kół nośnych (zawieszone niezależnie na wahaczach i
wałkach skrętnych, wyposażone w gumowe bandaże; dodatkowo pierwsza i
ostatnia para kół jest amortyzowana przez amortyzatory hydrauliczne)
oraz 6 rolek podtrzymujących górną gałąź gąsienicy.
BWP jest przystosowany
do pokonywania przeszkód wodnych z marszu – czynności przygotowawcze
obejmują wymianę peryskopu kierowcy na wyższy, rozłożenie falochronu
(wykonywane z wnętrza wozu) i podniesienie kominka chwytu powietrza
za wieżą (automatycznie przy postawienie falochronu). Napęd w wodzie
realizowany jest za pomocą gąsienic.
„Bewup” wyposażony
jest w automatyczny układ przeciwpożarowy, układ ogrzewania wnętrza
i system ochrony przed bronią masowego rażenia.
Pozostający na
wyposażeniu naszej armii od niemal 30-tu lat pojazd charakteryzuje
się niezłymi osiągami, niską, zwartą sylwetką i prostotą
konstrukcji. Do jego wad należy zaliczyć:
- niestabilizowaną armatę, której amunicja ma niewielką
przebijalność pancerza zaś jej wrażliwość na podmuchy wiatru
znacznie ogranicza celność;
- brak możliwości prowadzenia ognia do celów powietrznych;
- niską szybkostrzelność armaty;
- przestarzały PPK (przeciwpancerny pocisk kierowany).
Jak widać najsłabszą stroną BWP-1 jest jego uzbrojenie, czemu
starano się zaradzić konstruując kolejną wersję pojazdu oznaczoną
BWP-2 (o niej następnym razem).
BWP-1 doczekał się wielu wersji modernizacyjnych takich jak:
- BMP-1P – przyjęty na uzbrojenie Armii Czerwonej w 1979r.,
wyposażony w wyrzutnię PPK „Konkurs” (na wieży, obok włazu
działonowego);
- BMP-1PG – przyjęty na uzbrojenie w końcu lat 70-tych. Jest to
BMP-1P dodatkowo uzbrojony w automatyczny granatnik AGS-17
umieszczony na tylnej ścianie wieży, sterowany z wnętrza;
- MP-31 – wóz dowodzenia z rozbudowanymi środkami łączności,
10-metrową anteną teleskopową, dodatkowym agregatem prądotwórczym,
ale pozbawiony uzbrojenia;
- BMP-1 – wóz dowodzenia szczebla pułku, wyposażony w dodatkowe
radiostacje, załoga 6 osób;
- BRM-1K – wóz rozpoznania pola walki, przyjęty na uzbrojenie w
1972r., załoga 6 osób, wyposażony w powiększoną, 2-osobową wieżę,
posiadający środki rozpoznania pola walki;
- BREM-1 i BREM-4 – wozy zabezpieczenia technicznego jednostek
zmechanizowanych;
- OT-90 – czeska modernizacja „kontraktowa”, polegająca na zamianie
wieży na wieżę z transportera SKOT – ten zabieg zredukował BWP do
roli transportera opancerzonego, dzięki czemu Czesi nie musieli
zmniejszać liczby wozów do obowiązujących etatów;
- BWP-40 – polska modernizacja polegająca na zainstalowaniu wieży z
działem automatycznym kal. 40mm.
Oprócz tego można wyróżnić pozafabryczne modyfikacje polegające na
dodatkowym opancerzaniu newralgicznych miejsc wozu.
Dane techniczne:
Producent:
Rosja (ZSRR)
Załoga:
3+8
Masa bojowa:
13t
Wsp. mocy jednostkowej:
17kW/t
Nacisk na grunt:
0.061MPa
Długość:
6735mm
Szerokość:
2940mm
Wysokość:
1924mm
Prześwit:
370mm
Prędkość max.:
65km/h
Prędkość pływania:
8km/h
Zasięg:
600km
Silnik:
UTD-20, ZS, 6-cyl., 221kW przy 2600obr./min
Układ napędowy:
mechaniczny, liczba biegów: 5 do przodu, 1 wsteczny
Zawieszenie:
wałki skrętne
Uzbrojenie:
armata gładkolufowa 73mm, km 7,62mm, wyrzutnia PPK
Jednostka ognia:
40 x 73mm, 2000 x 7,62mm, 5 x PPK
Cpt. Hartmann
Więcej zdjęć w naszej galerii: www.amw-galeria.prv.pl/nr4/bwp.htm