Bojowy Wóz Piechoty BWP – 1 

Wóz ten, znany też pod oznaczeniem BMP-1 (Bojewaja Maszina Piechoty) i Obiekt 765, został przyjęty na uzbrojenie Armii Czerwonej w 1966 roku, a zaprezentowany światu podczas defilady w Moskwie rok później. Jest to pierwszy na świecie pojazd z kategorii BWP (na Zachodzie określanych jako Infantry Fighting Vehicle) pełniący jednocześnie rolę transportera piechoty i pojazdu wsparcia spieszonego desantu. Konstrukcja BWP-1, jako zupełne novum w kategorii pojazdów gąsienicowych, wywarła ogromny wpływ na powstające w innych krajach wozy o podobnym przeznaczeniu.

BWP-1 to gąsienicowy pojazd pływający, zbudowany w klasycznym dla swojej kategorii układzie: z przodu po lewej stronie znajduje się stanowisko kierowcy, obok niego przedział silnikowy, za kierowcą zajmuje miejsce dowódca pojazdu, zaś w jego środkowej części usytuowano przedział bojowy z jednoosobową wieżą. Przedział desantowy zlokalizowany jest w tylnej części pojazdu. Kadłub wozu wykonany jest ze spawanych walcowanych płyt stalowych. Ściany wieży i osłona jarzma armaty są odlewami, zaś pokrywa przedziału silnikowego wykonana jest z aluminium. Pancerz przodu kadłuba zapewnia ochronę przed pociskami do 14,5mm oraz odłamkami pocisków artyleryjskich, zaś boki chronią przed ostrzałem amunicją kalibru do 12,7mm i odłamkami. Dodatkowe zabezpieczenie przodu kadłuba stanowi falochron składany na pokrywę silnika. Do boków kadłuba, na całej długości górnej części gąsienicy, przymocowane są osłony wykonane ze stopu aluminium. Pełnią one dwojaką funkcję: zabezpieczają gąsienicę i tworzą tunel hydrodynamiczny, który jest zasadniczym elementem napędu pojazdu w wodzie.

Załogę wozu stanowią 3 osoby (kierowca, dowódca i operator uzbrojenia), zaś w przedziale desantowym przewidziano miejsca dla ośmiu żołnierzy z bronią i wyposażeniem. Kierowca prowadzi pojazd za pomocą wolantu (przypomina nieco kierownicę motocykla). W jego przedziale znajdują się również pedały (klasycznie trzy, jako że BWP ma ręczną skrzynię biegów), tablica kontrolna, dźwignia zmiany biegów (jak w „Wartburgu” – na kolumnie kierowniczej), dźwignia reduktora oraz pozostałe elementy niezbędne do kierowania pojazdem. Kierowca obserwuje teren przez trzy (w późniejszych wersjach cztery) peryskopy, z których środkowy może być zastąpiony noktowizorem aktywnym (to znaczy takim, który wymaga oświetlenia terenu za pomocą źródła podczerwieni) lub specjalnym podwyższonym peryskopem umożliwiającym obserwację przy podniesionym falochronie. Dodatkowo można prowadzić pojazd przy otwartym włazie z głową na zewnątrz – w takiej sytuacji podnosi się siedzisko kierowcy a właz (otwierany przez uniesienie i przekręcenie w prawo) blokuje się przed przypadkowym obrotem. W przedziale dowódcy znajduje się radiostacja nadawczo – odbiorcza oraz jego przyrząd służący do obserwacji terenu, zamocowany w obrotowej podstawie pokrywy włazu oraz dwa peryskopy. Nad tym przyrządem znajduje się reflektor, który może służyć do oświetlania terenu podczerwienią (po założeniu odpowiedniego filtra). Właz dowódcy otwiera się przez uniesienie pokrywy do przodu. Ze stanowiska kierowcy i dowódcy można dostać się do niektórych elementów silnika i układu przeniesienia mocy – w ścianie ogniowej, oddzielającej je od przedziału silnikowego, wykonano otwory techniczne zamykane pokrywami. Wieża znajduje się w środkowej części pojazdu, ale istnieje możliwość przedostania się ze stanowiska dowódcy do przedziału desantowego. W wieży umieszczono uzbrojenie główne i pomocnicze pojazdu. Stanowią je: niskociśnieniowa gładkolufowa armata 2A28 kal. 73mm. Armata nie jest stabilizowana, ale do jej naprowadzania służy mechanizm elektryczny. Awaryjnie można armatę naprowadzać ręcznie za pomocą pokręteł. Armatę można naprowadzać w pionie w przedziale od -4º do +33º. Amunicję stanowią granaty, bardzo zbliżone konstrukcyjnie do używanych w RPG-7, stabilizowane w locie brzechwowo – stosowane są przeciwpancerne kumulacyjne i odłamkowe. Zapas amunicji do armaty wynosi 40 sztuk i jest rozmieszczony w automatycznym transporterze łańcuchowym, który dostarcza naboje do automatu ładowania. W razie awarii układu automatycznego istnieje możliwość ręcznego ładowania armaty, co jednak drastycznie obniża szybkostrzelność. Dodatkowym uzbrojeniem BWP-1 jest, sprzężony z armatą (znajduje się po jej prawej stronie) karabin maszynowy PKT kalibru 7,62mm, zasilany z taśmy o pojemności 2000 nabojów. Taśma znajduje się w skrzynce z przodu wieży, zaś jej odcinki i łuski są wyłapywane do specjalnego pojemnika. Kolejnym systemem uzbrojenia zainstalowanym w „bewupie” jest wyrzutnia kierowanych pocisków rakietowych 9M14 Malutka o zasięgu do 3000m. Jej prowadnica znajduje się nad armatą (na zewnątrz wieży) i jest z nią połączona mechanicznie. Ładowanie pocisków na wyrzutnię odbywa się z wnętrza wozu przez zamykaną pokrywę i zajmuje ok. 50s. Kierowanie pociskiem realizowane jest za pomocą pulpitu znajdującego się pod siedziskiem działonowego i rozkładanego na czas strzelania, zaś sygnały do rakiety docierają poprzez przewód łączący ją z wyrzutnią i rozwijany w trakcie lotu. Na czas odpalenia rakiety operator uzbrojenia ma możliwość zakrycia celownika ochronnym ekranem w celu uchronienia go przed zabrudzeniem przez gazy wylotowe. Oprócz pocisku na wyrzutni w wozie przewożone są jeszcze 4 sztuki zapasu – 2 w wieży i 2 w przedniej części przedziału desantu. Działonowy zajmuje w wieży miejsce po lewej stronie armaty przez właz w stropie, zaś do obserwacji terenu i celowania posiada dzienno – nocny przyrząd obserwacyjny (zasięg w nocy do 900m), który uzupełniają cztery stałe peryskopy. Przedział desantu zlokalizowany jest w tylnej części wozu i umożliwia przewożenie 8 żołnierzy z bronią i wyposażeniem. Siedzą oni twarzami w kierunku burt (po czterech z każdej strony). Każdy z nich ma możliwość prowadzenia ognia z wnętrza pojazdu – wszystkie stanowiska są wyposażone w jarzma służące do zamocowania broni zamykane pancernymi pokrywami, przeziernik umożliwiający celowanie i stały peryskop. Każde stanowisko posiada również przyłącze do systemu wentylacji, które służy do odprowadzenia gazów prochowych powstających przy strzelaniu, a jednocześnie stanowi wychwytywacz wystrzelonych łusek. Dwa gniazda najbliżej wieży przystosowane są do prowadzenia ognia z km PK, pozostałe z karabinków systemu Kałasznikowa i pochodnych. Żołnierze siedzący przy drzwiach mają do dyspozycji dodatkowe peryskopy, zaś na prawym stanowisku zainstalowano jarzmo umożliwiające strzelanie przez drzwi desantu. Desant ma możliwość zajmowania i opuszczania miejsc w pojeździe przez duże dwuskrzydłowe drzwi w tyle pojazdu (stanowią one jednocześnie dodatkowe zbiorniki paliwa – na czas walki opróżnia się je i zasypuje ich wnętrze piaskiem, co poprawia ochronę wnętrza przy ostrzale z tyłu) oraz przez 4 włazy w stropie przedziału desantu otwierane przez uniesienie pokrywy. W przedziale desantowym znajdują się również główne zbiorniki paliwa (stanowią oparcie dla żołnierzy) oraz bateria akumulatorów.

Napęd BWP stanowi sześciocylindrowy widlasty silnik UTD-20. Jest to silnik o zapłonie samoczynnym (diesel), wolnossący, chłodzony cieczą, wielopaliwowy. Jego moc (221kW) zapewnia pojazdowi przyzwoite osiągi (prędkość maks. 65km/h, prędkość pływania 8km/h). Silnik połączony jest w jeden blok ze skrzynią biegów i planetarnymi mechanizmami skrętu.

Układ jezdny tworzą 2 koła napędowe (z przodu wozu), 2 napinające (z tyłu), 12 pojedynczych kół nośnych (zawieszone niezależnie na wahaczach i wałkach skrętnych, wyposażone w gumowe bandaże; dodatkowo pierwsza i ostatnia para kół jest amortyzowana przez amortyzatory hydrauliczne) oraz 6 rolek podtrzymujących górną gałąź gąsienicy.

BWP jest przystosowany do pokonywania przeszkód wodnych z marszu – czynności przygotowawcze obejmują wymianę peryskopu kierowcy na wyższy, rozłożenie falochronu (wykonywane z wnętrza wozu) i podniesienie kominka chwytu powietrza za wieżą (automatycznie przy postawienie falochronu). Napęd w wodzie realizowany jest za pomocą gąsienic.

„Bewup” wyposażony jest w automatyczny układ przeciwpożarowy, układ ogrzewania wnętrza i system ochrony przed bronią masowego rażenia.

Pozostający na wyposażeniu naszej armii od niemal 30-tu lat pojazd charakteryzuje się niezłymi osiągami, niską, zwartą sylwetką i prostotą konstrukcji. Do jego wad należy zaliczyć:
- niestabilizowaną armatę, której amunicja ma niewielką przebijalność pancerza zaś jej wrażliwość na podmuchy wiatru znacznie ogranicza celność;
- brak możliwości prowadzenia ognia do celów powietrznych;
- niską szybkostrzelność armaty;
- przestarzały PPK (przeciwpancerny pocisk kierowany).
Jak widać najsłabszą stroną BWP-1 jest jego uzbrojenie, czemu starano się zaradzić konstruując kolejną wersję pojazdu oznaczoną BWP-2 (o niej następnym razem).
BWP-1 doczekał się wielu wersji modernizacyjnych takich jak:
- BMP-1P – przyjęty na uzbrojenie Armii Czerwonej w 1979r., wyposażony w wyrzutnię PPK „Konkurs” (na wieży, obok włazu działonowego);
- BMP-1PG – przyjęty na uzbrojenie w końcu lat 70-tych. Jest to BMP-1P dodatkowo uzbrojony w automatyczny granatnik AGS-17 umieszczony na tylnej ścianie wieży, sterowany z wnętrza;
- MP-31 – wóz dowodzenia z rozbudowanymi środkami łączności, 10-metrową anteną teleskopową, dodatkowym agregatem prądotwórczym, ale pozbawiony uzbrojenia;
- BMP-1 – wóz dowodzenia szczebla pułku, wyposażony w dodatkowe radiostacje, załoga 6 osób;
- BRM-1K – wóz rozpoznania pola walki, przyjęty na uzbrojenie w 1972r., załoga 6 osób, wyposażony w powiększoną, 2-osobową wieżę, posiadający środki rozpoznania pola walki;
- BREM-1 i BREM-4 – wozy zabezpieczenia technicznego jednostek zmechanizowanych;
- OT-90 – czeska modernizacja „kontraktowa”, polegająca na zamianie wieży na wieżę z transportera SKOT – ten zabieg zredukował BWP do roli transportera opancerzonego, dzięki czemu Czesi nie musieli zmniejszać liczby wozów do obowiązujących etatów;
- BWP-40 – polska modernizacja polegająca na zainstalowaniu wieży z działem automatycznym kal. 40mm.
Oprócz tego można wyróżnić pozafabryczne modyfikacje polegające na dodatkowym opancerzaniu newralgicznych miejsc wozu.

Dane techniczne:

Producent:
Rosja (ZSRR)
Załoga:
3+8
Masa bojowa:
13t
Wsp. mocy jednostkowej:
17kW/t
Nacisk na grunt:
0.061MPa
Długość:
6735mm
Szerokość:
2940mm
Wysokość:
1924mm
Prześwit:
370mm
Prędkość max.:
65km/h
Prędkość pływania:
8km/h
Zasięg:
600km
Silnik:
UTD-20, ZS, 6-cyl., 221kW przy 2600obr./min
Układ napędowy:
mechaniczny, liczba biegów: 5 do przodu, 1 wsteczny
Zawieszenie:
wałki skrętne
Uzbrojenie:
armata gładkolufowa 73mm, km 7,62mm, wyrzutnia PPK
Jednostka ognia:
40 x 73mm, 2000 x 7,62mm, 5 x PPK

Cpt. Hartmann

Więcej zdjęć w naszej galerii: www.amw-galeria.prv.pl/nr4/bwp.htm