wz.38 "Mors"
![]()
BPistolet maszynowy
wz.38 "Mors" to pierwsza polska konstrukcja tego typu. Jego
konstruktorami byli Piotr Wilniewczyc i Jan Skrzypiński
(konstruktorzy wzorowanego na pistolecie Colt M1911 pistoletu
"VIS"). Prototyp pierwszego polskiego pistoletu maszynowego,
nazwanego "Mors" (łac. śmierć), wykonano w 1938 roku w Fabryce
Karabinów w Warszawie. Przeprowadzone badania prototypu wykazały
dobre działanie broni, jednak problemem było skupienie pocisków przy
ogniu ciągłym, co było spowodowane zbyt dużą szybkostrzelnością
prototypu. Zmniejszono ją dzięki zastosowaniu opóźniacza
pneumatycznego, który wytwarzał próżnię za trzonem zamkowym na
pierwszych milimetrach jego ruchu powrotnego.
W
sierpniu 1939
roku 39 sztuk nowej broni otrzymała Komisja Doświadczalna przy
Centrum Wyszkolenia piechoty w Rembertowie. 2 sztuki "Morsów"
otrzymał w maju 1939r. Wojskowy Ośrodek Spadochronowy w Bydgoszczy.
Po wybuchu wojny kilkadziesiąt pistoletów maszynowych otrzymał 3
Samodzielny Batalion Piechoty z Rembertowa, który walczył w obronie
Warszawy. Pozostałe "Morsy" otrzymała Kompania Sztabowa 39 Dywizji
Piechoty Rezerwy. Co ciekawe wszyscy, którzy mieli Morsy otrzymali
rozkaz, aby nie dostały się one w ręce Niemców. Jednak historia była
złośliwa i na przekór losowi większość pistoletów wpadła w ręce
Rosjan.
Pistolet
maszynowy
wz.38 wzorowany był na niemieckim pistolecie "Erma". Posiadał
drewnianą kolbę i dodatkowy przedni uchwyt przed magazynkiem, w
którym umieszczona była teleskopowa podpórka, ułatwiająca strzelanie
z pozycji leżącej. Był zasilany z 25-cio nabojowych magazynków. Mors
jest bronią automatyczną, chłodzoną powietrzem, posiadającą zamek
nieryglowany. Lufa wyposażona była w hamulec wylotowy.
Pierwszy
polski pistolet
maszynowy był bronią bardzo szczelną i odporną na zapiaszczanie i
zacinanie. Żołnierze wyposażeni w "Morsy" mieli być wyposażeni w
dodatkową lufę, dzięki której broń mogła strzelać bez ryzyka
przegrzania. W celu odkręcenia lufy należało obrócić ramię łącznika
po prawej stronie broni o 180 stopni. Bardzo pomysłowym rozwiązaniem
konstrukcyjnym było automatyczne zwalnianie magazynka po
wystrzeleniu ostatniego naboju i zaczep zamka, zatrzymujący go w
tylnym położeniu po oddaniu ostatniego strzału.
Broń
posiadała dwa
języki spustowe: przedni do strzelania seriami i tylni do
prowadzenia ognia pojedynczego. Jeden z konstruktorów, Piotr
Wilniewczyc podaje w swoich wspomnieniach, że istniał jeszcze jeden
prototyp Morsa, który miał mniejsze wymiary i był pozbawiony
charakterystycznej rączki przed gniazdem magazynka ( zachował się
tylko jeden szkic tego modelu). W polskich zbiorach znajduje się
jeden egzemplarz "Morsa", podarowany Muzeum Wojska Polskiego przez
Rosjan w 1981 roku.
Dane
techniczne:
Kaliber:
9x19mm Parabellum
Masa broni bez magazynka:
4,26 kg
Masa pustego magazynka:
165g
Masa broni z pełnym magazynkiem:
4,71 kg
Długość broni:
965mm
Długość lufy:
295mm
Prędkość wylotowa pocisku:
400 m/s
Szybkostrzelność teor.:
500-600
strz/min
Pojemność magazynka:
25 naboi
Private 1st class
Sd Kfz 251/1
Więcej
zdjęć w naszej galerii:
www.amw-galeria.prv.pl/nr4/oznaczamu.htm