wz.38 "Mors" 

BPistolet maszynowy wz.38 "Mors" to pierwsza polska konstrukcja tego typu. Jego konstruktorami byli Piotr Wilniewczyc i Jan Skrzypiński (konstruktorzy wzorowanego na pistolecie Colt M1911 pistoletu "VIS"). Prototyp pierwszego polskiego pistoletu maszynowego, nazwanego "Mors" (łac. śmierć), wykonano w 1938 roku w Fabryce Karabinów w Warszawie. Przeprowadzone badania prototypu wykazały dobre działanie broni, jednak problemem było skupienie pocisków przy ogniu ciągłym, co było spowodowane zbyt dużą szybkostrzelnością prototypu. Zmniejszono ją dzięki zastosowaniu opóźniacza pneumatycznego, który wytwarzał próżnię za trzonem zamkowym na pierwszych milimetrach jego ruchu powrotnego.

W sierpniu 1939 roku 39 sztuk nowej broni otrzymała Komisja Doświadczalna przy Centrum Wyszkolenia piechoty w Rembertowie. 2 sztuki "Morsów" otrzymał w maju 1939r. Wojskowy Ośrodek Spadochronowy w Bydgoszczy. Po wybuchu wojny kilkadziesiąt pistoletów maszynowych otrzymał 3 Samodzielny Batalion Piechoty z Rembertowa, który walczył w obronie Warszawy. Pozostałe "Morsy" otrzymała Kompania Sztabowa 39 Dywizji Piechoty Rezerwy. Co ciekawe wszyscy, którzy mieli Morsy otrzymali rozkaz, aby nie dostały się one w ręce Niemców. Jednak historia była złośliwa i na przekór losowi większość pistoletów wpadła w ręce Rosjan.

Pistolet maszynowy wz.38 wzorowany był na niemieckim pistolecie "Erma". Posiadał drewnianą kolbę i dodatkowy przedni uchwyt przed magazynkiem, w którym umieszczona była teleskopowa podpórka, ułatwiająca strzelanie z pozycji leżącej. Był zasilany z 25-cio nabojowych magazynków. Mors jest bronią automatyczną, chłodzoną powietrzem, posiadającą zamek nieryglowany. Lufa wyposażona była w hamulec wylotowy.

Pierwszy polski pistolet maszynowy był bronią bardzo szczelną i odporną na zapiaszczanie i zacinanie. Żołnierze wyposażeni w "Morsy" mieli być wyposażeni w dodatkową lufę, dzięki której broń mogła strzelać bez ryzyka przegrzania. W celu odkręcenia lufy należało obrócić ramię łącznika po prawej stronie broni o 180 stopni. Bardzo pomysłowym rozwiązaniem konstrukcyjnym było automatyczne zwalnianie magazynka po wystrzeleniu ostatniego naboju i zaczep zamka, zatrzymujący go w tylnym położeniu po oddaniu ostatniego strzału.

Broń posiadała dwa języki spustowe: przedni do strzelania seriami i tylni do prowadzenia ognia pojedynczego. Jeden z konstruktorów, Piotr Wilniewczyc podaje w swoich wspomnieniach, że istniał jeszcze jeden prototyp Morsa, który miał mniejsze wymiary i był pozbawiony charakterystycznej rączki przed gniazdem magazynka ( zachował się tylko jeden szkic tego modelu). W polskich zbiorach znajduje się jeden egzemplarz "Morsa", podarowany Muzeum Wojska Polskiego przez Rosjan w 1981 roku.

Dane techniczne:
Kaliber:
9x19mm Parabellum
Masa broni bez magazynka:
4,26 kg
Masa pustego magazynka:
165g
Masa broni z pełnym magazynkiem:
4,71 kg
Długość broni:
965mm
Długość lufy:
295mm
Prędkość wylotowa pocisku:
400 m/s
Szybkostrzelność teor.:
500-600 strz/min
Pojemność magazynka:
25 naboi


Private 1st class Sd Kfz 251/1


Więcej zdjęć w naszej galerii: www.amw-galeria.prv.pl/nr4/oznaczamu.htm