KĄCIK HISTORYCZNY

HISTORY ZONE nr 18

Paryż wart jest mszy (2)
h.spirit

Ulrich Zwingli głosił w Zurychu kazania nawołujące do zniesienia mszy, uznania Pisma Świętego za jedyne źródło wiary, liturgii w języku narodowym, sekularyzacji majątków zakonów na rzecz biednych i szkolnictwo. Jako, że nie wszędzie słowa zyskały popularność, wybuchła wojna domowa przegrana przez protestantów (sam Zwingli zginął w bitwie pod Kappel). Jego działania powielał Kalwin. Zorganizował on w Genewie gminę wyznaniową, mającą być wzorcową republiką chrześcijańską. Podstawową teorią kalwinizmu była nauka o predestynacji (przeznaczeniu). Wg niej Bóg "z góry" podzielił ludzi na wybranych i potępionych. Człowiek zostaje potępiony nie dlatego, że grzeszy, ale grzeszy, bo... Bóg tak chce. Zakręcone? Natomiast przejawem łaski bożej jest bogactwo materialne na Ziemi. Główne cnoty to modlitwa, praca i... żadnych przyjemności! Religi towarzyszyły surowe zasady moralne (purytańska etyka). Ale ze względu na demokratyczny charakter (świątynie to zbory, na czele których stał konsystosz. Zbór składał się z osób duchownych i - uwaga - świeckich), zyskiwał coraz większą popularność. Rozwinął się na Niderlandach, w Szkocji, Francji, a także w Polsce (Siedmiogród).

W końcu dochodzimy do sedna sprawy. Zwolenników Kalwina we Francji nazywamy Hugenotami. Łatwego życia nie mieli - Rządząca dynastia Waleziuszów popierała katolików; doszło do wojny religijnej (Hugenoci przeciw Waleziuszom i katolikom). Jej przejawem była rzeź Hugenotów, znana jako noc świętego Bartłomieja, 23. sierpnia 1572. Zginęło wówczas ponad trzy tysiące protestantów. Kres konfliktowi położył w 1598 edykt nantejski. Przyznawał on swobodę wyznaniową w całej Francji poza... Paryżem. Autor edyktu Henryk 4 Burbon przechodząc na katolicyzm wypowiedział słowa "Paryż wart jest mszy", tj. warto było dla Francji przejść na katolicyzm w imię zakończenia walk, a dla samego Paryża warto było dalej odprawiać msze katolickie.

Tak burzliwie przedstawia się historia religii chrześcijańskiej. Polska była - o dziwo - krajem tolerancyjnym, głównie za sprawą aktu konfederacji warszawskiej (postaram się w przyszłym miesiącu przedstawić w źródłach jego treść).

Kontrreformacja
Sama instytucja Kościoła nie mogła rzecz jasna pozostać obojętna na wydarzenia w Europie. Kościół tracił władzę i dochody, dlatego bezzwłocznie pragnął powstrzymać postęp reformacji. Zwołany został sobór w Trydencie (Doktryny tam ustanowione ustawiły organizację Kościoła na ponad 400 lat!). Stworzony został indeks ksiąg zakazanych, w którym to znalazły się takie dzieła jak "Pochwała głupoty" Erazma czy... O obrotach sfer niebieskich!).

<--