KĄCIK HISTORYCZNY

HISTORY ZONE nr 17

Paryż wart jest mszy
h.spirit

Cuda, jakie wyprawiane były w Kościele katolickim w XVI wieku (tj na początku nowożytności) stanowią praktycznie temat na osobny, potężny w rozmiarach artykuł. Ale określając je w kilku zdaniach wygląda to mniej więcej tak: niski poziom intelektualny (że o moralnym nie wpomnę) duchowieństwa, fiskalizm (nadmierne ściąganie podatków), synonizm i nebotyzm (sprzedaż stanowisk kościelnych - obsadzanie stanowisk kościelnych krewnymi), handel odpustami (zapłacisz - twe grzechy są odpuszczone), interesowanie się życiem doczesnym (księża mieli całe połacia ziemi, wielkie majątki) kosztem wypełniania posług duszpasterskich... Przykłady dwoją się i troją.

Pojawienie się ruchów przeciwko takiemu obrotowi sprawy było zatem jedynie kwestią czasu. Reformę zapoczątkowało nic innego jak Luteranizm. Marcin Luter był człowiekiem wykształconym (profesor teologii). Jego słynne wystąpienie w 1517 znalazło finał w wywieszeniu na drzwiach kościoła w Wittenberdze (Niemcy) 95 tez. Luter uważał, że podstawą do zbawienia jest wiara, podstawą wiary zaś nie sobór czy papież, lecz pismo święte. Liturgie miały być odprawiane w języku narodowym (dotychczas wygłaszane były po łacinie - wyobraźcie sobie, że jesteście na mszy we własnym kościele i nagle kapłan zaczyna przemawiać do ludzi w nieznanym języku. Co byście z takiej mszy wyciągnęli? Dodatkowo po przetłumaczeniu Biblii lud dopiero zobaczył, co mówi Pismo a jak postępuje Kościół). Chciał likwidacji zakonów, zniesienia celibatów (kwestia sporna po dziś dzień. Sęk polegał na tym, że żonaty ksiądz lepiej potrafi zrozumieć małżeńskie troski czy wychowawcze problemy. Warto dodać, że Jan Paweł II jest cały czas przeciwny zniesieniu celibatu. Obawia się on zapewne sytuacji, w której ksiądz miałby żonę, a na boku paradowałby z dwiema panienkami - i jak patrząc nie tylko na Polskę nie przyznać mu racji?), skrytykował sprzedaż odpustów, Kościół natomiast miał być podporządkowany państwu (a nierzadko było na odwrót!).

Luter został oczywiście wyklęty przez papieża Leona X i cesarza; skrył się w Wartburgu (Saxonia). Zamysł Niemca był nawet dobry. Nie przewidział jedynie jednej sytuacji...
W latach 1524-25 doszło do wybuchu wojny chłopskiej w Niemcech... Chłopi - dowodzeni przez Tomasza Munzera - połączyli luteranizm z żądaniami społecznymi. Żądali mianowicie utworzenia Królestwa Bożego na Ziemi (ponieważ w niebie wszyscy są równi), tj. zniesienia różnic stanowych i uwspólnienie ziemi, czyli chcieli nic innego jak utopijnego* państwa. Wobec takiej sytuacji szlachta zarówno protestancka jak i katolicka - co leżało w ich wspólnym interesie - stłumili chłopów (radyklna odmiana ich religii to Anabaptyzm). Mimo to wojny pomiędzy katolikami a luteranami trwała w najlepsze. Jej kres nastąpił w Auxburgu na zasadzie kompromisu: "czyj kraj, tego religia". Niemcy nie stanowili w owym okresie zjednoczonego państwa, a szereg państewek. Jeśli władca owego kraju był katolikiem - religią obowiązująca był katolicyzm itd.

Anglikanizm
Na czele reformacji w Anglii stanął Henryk VIII. Król początkowo popierał Kościół i był przeciwko Luterowi, jednak rosnący w siłę sprzymierzony z papieżem cesarz Karol V oraz możliwość ingerencji Kościoła w sprawy wewnętrzne państwa, zmieniły jego poglądy. Celem zerwania nieprzychylnego sojuszu wystapił do papieża o zgodę na rozwód z Katarzyną Aragońską. Po oczywistej odmowie - wykorzystując pretekst - zerwał stosunki. W 1534 na mocy aktu supermacji ogłosił się głową kościoła w Anglii.

Koniec części pierwszej.

* utopia - wizja świata nierealnego (kraina szczęśliwości i sprawiedliwości) stworzona w okresie renesansu przez Tomasza Morusa.



<--