Biografia życia i
twórczości Johna Ronalda Reula Tolkiena. Część 3 z 3.
Nie wiadomo jak potoczyłaby się dalej ta historia, gdyby młody Rayner Unwin nie dowiedział się, że nowy utwór Tolkiena został odrzucony przez oficynę Allen & Unwin bez jego zgody, a nawet bez powiadomienia go o tym fakcie. Skontaktował się z Tolkienem i poprosił o przesłanie rękopisu. Wiedział z wcześniejszych spotkań z pisarzem, że ten pracuje nad nową książką, jednak była wówczas we fragmentach. Teraz poprosił o nadesłanie całości i mimo oporów, Tolkien przysłał manuskrypt.
Młody Unwin ocenił, że książka jest wartościowa lecz może przynieść wydawnictwu około 1000 funtów strat. Był zdania, że należy ją opublikować mimo tego i poprosił ojca o zgodę. Po jej otrzymaniu, aby zminimalizować straty, Rayner Unwin postanowił podzielić książkę na trzy tomy i wydać je w przeciągu trzech lat. Tytuły tomów były jego własnym pomysłem. Nakład miał wynosić odpowiednio 3.500 egz. tomu I (Drużyna Pierścienia), 3250 egz. tomu II (Dwie wieże) i 3000 tomu III (Powrót króla). W umowie Unwin zastosował niestandardowe rozwiązanie, mianowicie gdyby jednak książka przyniosła jakieś zyski, zarówno autor jak i wydawca mieli podzielić się nimi po równo, zwyczajowo bowiem, większość zysków przejmował wydawca.
Tolkien niezbyt przychylnie odniósł się do pomysłu podzielenia powieści na trzy części, ale w końcu uległ argumentacji wydawcy. I tak w 1954 ukazał się pierwszy tom: "Drużyna Pierścienia". Początkowo sprzedaż utrzymywała się na stabilnym poziomie, a mówiąc ściślej sprzedawała się nieco lepiej niż zakładano. Otrzymała pochlebne recenzje, m.in. od C.S. Lewisa. Jednak panowała ostrożność w ocenie książki i oczekiwano na kolejne tomy.
Cały nakład rozszedł się dużo wcześniej niż planowano, a dodatkowo wydawnictwo zaczęło otrzymywać coraz więcej listów od czytelników proszących o następne części. Sir Stanley Unwin szybko zrozumiał, że książka może odnieść sukces i zwiększył nakład następnych tomów oraz przyspieszył ich wydanie. Dwie wieże ukazały się pod koniec 1954 i zostały bardzo ciepło przyjęte. Trzeci tom wyszedł pół roku później. Pojawiło się sporo pochlebnych recenzji w prestiżowych czasopismach. Dodatkowo, prócz sukcesu wydawniczego, Tolkien otrzymał w 1954 honorowe doktoraty w University College w Dublinie i Uniwersytecie w Liege.
W 1954 Tolkienowie przeprowadzili się po raz kolejny, tym razem na przedmieścia Headington. Pisarz nabył domek za pieniądze uzyskane ze sprzedaży rękopisu Władcy Pierścieni Uniwersytetowi Marquette w Milwaukee w stanie Wisconsin.
We wrześniu 1955 BBC dokonała adaptacji Władcy Pierścieni na powieść radiową w dziesięciu odcinkach. Władca Pierścieni przyniósł Tolkienowi pierwszą nagrodę literacką - Hugo. World Science Fiction Convention uznało książkę za najlepszą powieść fantastyczną 1956.
W 1958 pisarz zakończył karierę naukową przechodząc na jakże zasłużoną emeryturę. Mimo tego nadal pracował naukowo oraz sporadycznie przyjmował licznie płynące zaproszenia na wygłoszenie odczytów i referatów.
W początkach lat sześćdziesiątych sława Władcy Pierścieni zaczęła zataczać szersze kręgi, co spowodowało, że Tolkien namówiony przez wydawnictwo Allen & Unwin, wydał w 1962 Przygody Toma Bombadila. Pracował również nad Silmarillionem, który w zasadzie pozostał nieukończony aż do końca życia.
W tym też czasie w USA pojawił się problem z "kieszonkowym" wydaniem Władcy Pierścieni. Wydawnictwo Houghton Mifflin, które wydało książkę równolegle z wydaniem angielskim nie spodziewało się jej sukcesu i nie zastrzegło praw autorskich. Sytuację komplikowały także niejasne przepisy amerykańskiego prawa autorskiego, które niedostatecznie chroniły prawa twórców. W wyniku tego ukazało się "kieszonkowe", nieautoryzowane wydanie przygotowane przez firmę Ace Books.
Mimo tych problemów właśnie to wydanie odniosło ogromny sukces. Choć było powszechnie krytykowane za niską jakość błyskawicznie zniknęło z półek. Sam Tolkien uznał po jakimś czasie, że choć postępowanie Ace Books było naganne, to jednak była to całkiem dobra reklama. Wydawnictwo zachowało się zresztą przyzwoicie i wypłaciło Tolkienowi honorarium. Autoryzowane przez Tolkiena i nieco poprawione wydanie wyszło w oficynie Ballantines Books pięć miesięcy później.
Teraz sprawy potoczyły się niezwykle szybko i rosnąca popularność pisarza sprawiała, że powieść rozchodziła się błyskawicznie. Angielskie "kieszonkowe" wydanie w wysokości 14.000 szt. rozeszło się w trzy tygodnie. Powstawały kluby miłośników twórczości Tolkiena, wydawano fanziny, pisano artykuły i rozprawy naukowe, a wiele elementów i powiedzonek powieści przeniknęło do codziennego życia.
Lubiący ciszę i spokój profesor nękany był nieustannymi wizytami, telefonami i korespondencją. Do wydawnictwa Allen & Unwin zgłaszali się także producenci filmowi, pragnący przenieść dzieło na ekran. Za jego życia nie doszło jednak do pełnej ekranizacji utworu.
W pięćdziesięciolecie pożycia małżeńskiego wydawnictwo Allen & Unwin wspólnie z Donaldem Swannem sprawiło Tolkienom miły prezent. Swann napisał muzykę do wierszy Tolkiena i akompaniując na fortepianie Michaelowi Flandersowi, dał koncert na uroczystości złotych godów, co bardzo Tolkienów ucieszyło. Z tego pomysłu Swanna zrodziła się płyta The Road Goes Ever On.
Umiłowanie spokoju spowodowało, że Tolkienowie w wielkiej tajemnicy nabyli domek w Bournemouth i przeprowadzili się w tam w 1968 roku. Wiedli tam pogodne życie, wolne od natarczywych wielbicieli, wydawców i producentów filmowych.
W listopadzie 1971 Edith zmarła. Był to poważny cios dla Tolkiena, który ciężko przeżył jej śmierć.
W osiemdziesiąte urodziny przyjaciele urządzili Tolkienowi przyjęcie w Oxfordzie. Skutkiem tego wydarzenia była też kolejna przeprowadzka do Oxfordu, gdzie przyjaciele znaleźli mu małe i ciche mieszkanie. W 1973 otrzymał Order Imperium Brytyjskiego.
John Reuel Ronald Tolkien zmarł 2 września 1973, w niedzielę, na zapalenie płuc w szpitalu w Bournemouth. Pochowany został na jednym z cmentarzy w Oxfordzie (katolicka część cmentarza Wolvercote na północnych przedmieściach Oxfordu), w pojedynczej mogile razem z żoną Edith. Na nagrobku widnieje napis: "Beren i Luthien", odnoszący się do jednej z najpiękniejszych historii miłosnych w twórczości Tolkiena, zamieszczonej w Silamrillionie.
Jego najważniejsze dzieła to: -Drzewo i Liść oraz Mythopoeia;
-Pan Gawen i Zielony Rycerz (1923);
-Hobbit czyli tam i z powrotem (Hobbit or There and Back Again) (1937);
-Księga zaginionych opowieści,
-Listy od Świętego,
-Niedokończone opowieści Śródziemia,
-Ostatnie legendy;
-Perła: Król Orfeo;
-Rudy Dżil i jego pies (Aegidii Ahenobarbi Julii Agricole de Hommo Domini de Domito Aule Draconarie Comitis Ragni Minimi Regis et Basilei mira facinora et mirabilis exortus: czyli w języku pospolitym Wywyższenie i cudowne przygody rudobrodego Dżila, gospodarza z Ham, Pana oswojonego smoka, Króla Małego Królestwa) (1947);
Władca Pierścieni t.1: Wyprawa (The Fellowship of the Ring) (1954),
-t.2 Dwie Wieże (Two Towers) (1954),
-t.3 Powrót króla (Return of the King) (1955);
-Przygody Toma Bombadila (1962);
-Kowal z Podlesia Większego (1967),
-Silmarillion (The Silmarillion) (1977),
-Tolkien dzieciom.
Biografia napisana została przy użyciu źródeł:
- Multimedialnej Encyklopedii Powszechnej, edycja 2002
- książki "J.R.R. Tolkien - Powiernik Pierścieni"
- i innych tj. tylne okładki jego książek :)
Koniec części 3 - ostatniej.
Peter_lin
|