|
ARYSTOTELES
Arystoteles (384-322 r. p.n.e.), był uczniem Akademii Platona.
Nie był Ateńczykiem, pochodził z Macedonii. Przybył do Aten i
postanowił wstąpić do Akademii, gdy Platon miał 71 lat. Był synem poważanego lekarza, czyli uczonego-przyrodnika. Już samo pochodzenie
sugeruje nam ukierunkowanie Platońskiej filozofii. Możemy dziś
śmiało powiedzieć, że był nie tylko ostatnim z wielkich greckich
filozofów lecz także pierwszym wielkim biologiem Europy. Arystoteles
zajmował się głównie procesami zachodzącymi w przyrodzie, zupełnie
przeciwnie do swego mistrza, który tak zapatrzony był w swe "idee",
że zapomniał o tym co go otacza. Ogólnie mówiąc Platon posługiwał
się tylko swym rozumem, a jego uczeń pragnął użyć także zmysłów.
W języku jakim się posługiwali ci obaj wielcy filozofowie, także
dostrzegamy kolosalną różnicę, a mianowicie Platon posługiwał
się przenośniami, masą epitetów, a Arystoteles suchym, fachowym
językiem. On jako pierwszy stworzył specjalistyczny język, którym
nauka posługuje się do dzisiaj.
Idee wrodzone - nieprawda...
Uczeń Platona stwierdził, że mistrz
postawił wszystko na głowie. Uważał on bowiem iż nigdy idei "kot"
nie byłoby gdyby ludzie nie stworzyli jej sobie na podstawie obserwacji
dużej liczby kotów. Forma "kot" to dla Arystotelesa cechy tegoż
kota czyli to co określamy dziś jako gatunek - kot. Rozumie on
przez "formę" kot wszystkie cechy wspólne dla wszystkich kotów.
Przez to nie zgadza się on że idea "kot" była wcześniejsza od
samego kota. To, co Arystoteles nazywa "formą" kot, obecne jest
w każdym kocie jako jego szczególne cechy, np.: mruczenie. Tak
więc kot i "forma" kot są nierozłączne jak ciało i dusza. Arystoteles
uważał że wszystkie myśli i idee, jakie w sobie nosimy, przedostały
się do naszej świadomości, dzięki temu, co widzimy i słyszymy.
Właśnie w taki sposób powstają pojęcia: kot , kanarek, homar.
Każda forma jest właściwością danej rzeczy...
Według niego rzeczywistość składa
się z rozmaitych konkretnych rzeczy, które stanowią jedność formy
i materii. Materia to to z czego rzecz została zrobiona, natomiast
forma to szczególne cechy tej rzeczy. W materii zawsze tkwi możliwość
osiągnięcia określonej formy. Możemy powiedzieć że materia dąży
do urzeczywistnienia tkwiącej w niej możliwości. Według Arystotelesa
każda zmiana w przyrodzie jest przekształceniem z "możliwości"
w "rzeczywistość". Teraz pewna historyjka, zaczerpnięta ze Świata
Zofii, dla tych którzy nie nadążyli: "Był sobie raz rzeźbiarz,
który stał pochylony nad wielkim blokiem granitu. Każdego dnia
rzeźbił i rył w bezkształtnym kamieniu. Któregoś ranka odwiedził
go mały chłopczyk. 'Czego szukasz?' - zapytał. 'Poczekaj, to zobaczysz'
- odparł rzeźbiarz. Chłopiec wrócił po kilku dniach, a w tym czasie
rzeźbiarz wykuł już w granicie pięknego konia. Chłopiec wpatrywał
się w niego z rozdziawioną buzią. Potem odwrócił się do rzeźbiarza
i zapytał: 'Skąd wiedziałeś, że on tam jest?'". Fajne co nie?
Teraz chyba rozumiecie:). Kiedy Arystoteles mówi o formie i materii
różnych rzeczy, ma na myśli nie tylko to co żyje i się porusza.
Tak jak formą kota jest miauczenie, tak formą głazu jest to, że
spada na ziemię i dlatego nigdy nie zdoła się go dorzucić do np.
Marsa - spróbujcie:).
Przyczyna celowa
Jak wiecie piłka leci, bo Krzychu
ją kopnął; spodnie powstały bo krawiec je uszył. Jeśli. Robert
rzucił kamieniem, a nam (dostaliśmy nim w głowę), od razu nasuwa
się pytanie, dlaczego? Ważny jest dla nas cel. Arystoteles uważał
że mamy do czynienia z przyczyną celową nie tylko gdy uderzy nas
coś w głowę, ale również możemy się z nią zetknąć we wszystkich
procesach jakie zachodzą w przyrodzie. W szkole na pewno uczyli
was dlaczego pada deszcz. Pada bo skrapla się para wodna i jest
przecież siła ciążenia. Mistrz na pewno wynagrodził by was, ale
też upomniał że to dopiero 3 przyczyny z 4. Przyczyna materialna
to ta, że chmury znalazły się tam, gdzie powietrze było chłodne.
Przyczyna sprawcza to fakt, że para wodna się ochładza, a przyczyna
formalna to ta, że naturą wody jest spadanie na ziemię. Ale jak
jest czwarta przyczyna? Otóż taka, że deszcz pada na ziemię ponieważ
rośliny i zwierzęta potrzebują wody deszczowej, aby mogły rosnąć
i żyć. To właśnie nazwał przyczyną celową. Tyle na dzisiaj o Arystotelesie.
Dokończę o jego filozofii w następnym numerze.
Tam znajdą się jego najciekawsze
wątki myślowe, które odpowiednie szczegółowo opiszę.
EmpireuM
Bibliografia: "Świat Zofii" Jostein
Gaarder
"Żywoty i poglądy słynnych filozofów" Diogenes Leartios |