Geografia, położenie i odkrycia
Grenlandii
Grenlandia jest częścią Arktyki. Ta
największa wyspa świata jest lądem położonym najbliżej bieguna północnego. Jest
otoczona zimnymi wodami Oceanu Arktycznego i w południowej części Atlantyckiego.
Dużą część Oceanu Arktycznego zajmuje pokrywa stałego lądu, którego zasięg w
lecie znacznie się zmniejsza. Poza zasięgiem stałego lodu występuje lód
pływający, który wraz z prądami morskimi dociera daleko poza południowe granice
Arktyki. U wschodnich wybrzeży Ameryki Północnej w związku z zimnym Prądem
Labradorskim spotyka się góry lodowe daleko na południe od Grenlandii, nawet do
szerokości geograficznej około 40°N. Góry lodowe stanowią wielkie
niebezpieczeństwo dla żeglugi na tych szlakach morskich ("Tytanic" -
1912r.).
Trudno dostępne tereny wokół Grenlandii
długo pozostawały niezbadane. Pierwszy znany przekaz z wyprawy na daleką północ
(około 320r. p. n. e.) pochodzi od kupca z Marsylii, Pyteasza. Nikt nie wierzył
jego opowieściom, że dotarł on do krainy, w której Słońce świeci całą dobę, a
morze jest pokryte lodem. Ludziom mieszkającym w strefie umiarkowanych
szerokości trudno było sobie wyobrazić warunki panujące wokół biegunów. Oprócz
lodu żeglugę tam utrudniały częste mgły zasłaniające Słońce i gwiazdy,
uniemożliwiając określenia położenia. Zawodne było również w tych szerokościach
geograficznych zastosowanie kompasu, ze względu na różnicę między północną
geograficzną i magnetyczną. W X wieku n. e. do Grenlandii dotarli Normanowie i
założyli tam stałe osiedla. Jednak postępujące od XV wieku ochłodzenie klimatu
spowodowało wyginięcie tych mieszkańców. Grenlandia i wody ją oblewające
wzbudziła, na nowo zainteresowanie głównie wielorybników, a później, w XIX
wieku, odkrywców Antarktyki i bieguna północnego. Stałych mieszkańców na
Grenlandii jest niewielu. Są to głównie
Eskimosi.
Wody Arktyki są bogate w plankton i
wodorosty, stanowiące pożywienie dla wielu ryb i ssaków. Żyje tu największy ze
współczesnych ssaków na Ziemi - płetwal błękitny. Ponadto występują tu morsy,
słonie morskie i różne gatunki fok. Wiele z tych zwierząt na skutek nadmiernych
polowań jest zagrożonych wyginięciem. Duże znaczenie gospodarcze mają
występujące tu w dużych ilościach ryby: dorsze, karmazyny, śledzie, makrele i
łososie.
Źródło:
Podręcznik dla uczniów klasy 6 s.p.
MX