Geografia, położenie i odkrycia Grenlandii

    Grenlandia jest częścią Arktyki. Ta największa wyspa świata jest lądem położonym najbliżej bieguna północnego. Jest otoczona zimnymi wodami Oceanu Arktycznego i w południowej części Atlantyckiego. Dużą część Oceanu Arktycznego zajmuje pokrywa stałego lądu, którego zasięg w lecie znacznie się zmniejsza. Poza zasięgiem stałego lodu występuje lód pływający, który wraz z prądami morskimi dociera daleko poza południowe granice Arktyki. U wschodnich wybrzeży Ameryki Północnej w związku z zimnym Prądem Labradorskim spotyka się góry lodowe daleko na południe od Grenlandii, nawet do szerokości geograficznej około 40°N. Góry lodowe stanowią wielkie niebezpieczeństwo dla żeglugi na tych szlakach morskich ("Tytanic" - 1912r.).
    Trudno dostępne tereny wokół Grenlandii długo pozostawały niezbadane. Pierwszy znany przekaz z wyprawy na daleką północ (około 320r. p. n. e.) pochodzi od kupca z Marsylii, Pyteasza. Nikt nie wierzył jego opowieściom, że dotarł on do krainy, w której Słońce świeci całą dobę, a morze jest pokryte lodem. Ludziom mieszkającym w strefie umiarkowanych szerokości trudno było sobie wyobrazić warunki panujące wokół biegunów. Oprócz lodu żeglugę tam utrudniały częste mgły zasłaniające Słońce i gwiazdy, uniemożliwiając określenia położenia. Zawodne było również w tych szerokościach geograficznych zastosowanie kompasu, ze względu na różnicę między północną geograficzną i magnetyczną. W X wieku n. e. do Grenlandii dotarli Normanowie i założyli tam stałe osiedla. Jednak postępujące od XV wieku ochłodzenie klimatu spowodowało wyginięcie tych mieszkańców. Grenlandia i wody ją oblewające wzbudziła, na nowo zainteresowanie głównie wielorybników, a później, w XIX wieku, odkrywców Antarktyki i bieguna północnego. Stałych mieszkańców na Grenlandii jest niewielu. Są to głównie Eskimosi.
    Wody Arktyki są bogate w plankton i wodorosty, stanowiące pożywienie dla wielu ryb i ssaków. Żyje tu największy ze współczesnych ssaków na Ziemi - płetwal błękitny. Ponadto występują tu morsy, słonie morskie i różne gatunki fok. Wiele z tych zwierząt na skutek nadmiernych polowań jest zagrożonych wyginięciem. Duże znaczenie gospodarcze mają występujące tu w dużych ilościach ryby: dorsze, karmazyny, śledzie, makrele i łososie.

Źródło:
Podręcznik dla uczniów klasy 6 s.p.

MX