Przyczyny wojen polsko-szwedzkich:
-przyłaczenie do Polski Estonii przez Zygmunta III Wazy
-walka Zygmunta III o korone Szwecji,zgłaszanie przez
niego pretensji do korony szwedzkiej
-dazenie Szwedów do opanowania wszystkich wybrzezy
Wazniejsze bitwy:
Kircholm(1601 i 1605)
Biały Kamień(1604)
Oliwa(1627)
Dorpetem(1603)
Trzciana(1629)
Rozejmy:
-w Sztumskiej Wsi(1635)
-w Starym Targu(1629)
-w Mitawie(1622)
-traktat Walewsko-Bydgoski(1657)
-traktat w Oliwie(1660):
Jan Kazimierz zrzeka się praw korony szwedzkiej
Szwedzi zatrzymuja Inflanty
uzywano głównie do przełamywania szuku przeciwnika.
Przyczyny wojen polsko tureckich:
-napady Kozaków na terytorium nad morzem czarnym
-najazdy tatarskie na kresy Rzeczpospolitej
-wyprawy polskich magnatów na tereny Mołdawii i
Wołoszczyzny(lenna tureckie)
-pod Cecora-1620(Stanisław Żółkiewski,kleska wojsk polskich)
-oblezenie Chocimia-1621(Jan Karol Chodkiewicz,powstrzyma-
-nie Turkow)
-ponowne oblezenie twierdzy Chocim-1673(Jan Sobieski poko
-nuje Turków)
-bitwa pod Wiedniem-1683(wspaniałe zwyciestwo wojsk euro-
-pejskich pod dowódzctwem Jana III Sobieskiego-Wiktoria
Wiedeńska-)
Rozejmy :
-w Chocimiu(1621)
-w Buczaczu(1672)
-w Karłowicach(1699)
-rywalizacja o Inflanty
-przyłaczenie ziem ruskich przez Moskwe stwarzało nieustanne
konflikty z Litwa (a wiec z korona)
Wazniejsze bitwy:
-pod Kłuszynem-1610(Stanisław Żółkiewski)
Traktat Krakowski 1525r i jego postanowienia:
-likwidacja zakonu krzyżackiego i utworzenie
w miejsce państwa zakonnego świeckiego
księstwa Prusy Książęce.
-przejście Albrechta Hohenzollerna na lutera-
-niż.
-uzależnienie Prus Ksiazacych od Polski
-likwidacja majbardziejszego wroga Polski
-umocnienie pozycjii Polski nad Bałtykiem.
II pokój torunski 1466r:
Odzyskanie Pomorza Gdanskiego (port w Gdansku stał się
,,oknem na swiat’ polskiej gospodarki
Europa zach.-wyroby rzemieslnicze
Europa śr. i wsch.-produkty rolne(zboze,futra,miód,wosk)
Trójpolówka-matoda uprawy ziemi w XVIw.
Folwark-gospodarstwo rolnenalezace do szlachcica
Pańszczyzna-obowiazek bezpłatnej pracy chłopów
na polu pana.
Bezpotomna smierc Zygmunta Augusta 1573r.
i wygasniecie dynastii Jagielonów
Wolna elekcja-jest to wybor na króla przez szlchtę
Henryk Walezy-ksiaze francuski pierwszym królem
elekcyjnym.
Stefan Batory-ksiaze siedmiogrodu 2 królem elekcyj
-nym.
Rzady Stefana Batorego:
-prowadzenie zwycieskich wojen z rosja zakonczonych
przyłaczeniem Inflant do Polski
-utworzenie piechoty wybranieckiej
Cechy sztuki barokowej:
-malowniczosc
-dynamizm
-przepych
-w dekoracji stosowano lustra,złocenia,
powtórzenie elementów,wpływy orientalne
(w polsce)
Sarmatyzm była to formacja kulturowa w dawnej
Polsce przejawiajaca się w sposobie myslenia obyczajow
i stylu zycia polskiej szlachty w XVIII w.
Cechy sarmatyzmu:
-powierzchowna religijnosc
-wpływy orientalne(wschodnie)
-podkreslanie znaczenia przywilejow szlacheckich
-nietolerancja religijna
-niechec do cudzoziemy
Polski parlament zwany sejmem walnym ukształtował się
u schyłku XV w.
Sejm walny:krol/ senat/ izba poselska
Krol posiadał prawo inicjatywy ustawodwczej(zgłoszenia
projektow ustaw)
Senat:
-arcybiskupi
-biskupi
-kasztelanowie
-najwyzszi urzednicy władz centralnych
-było 140 senatorów i pełnili swoje funkcje dozywotnio
-Izba poselska składała się z 170 posłow wybieranych
przez sejmiki ziemskie i zwiazanych instrukcjami poselskimi
Uprawnienia sejmu walnego :
-uchwalenie podatkow
-zwoływanie pospolitego ruszenia
-zawarcie traktatow pokojowych
-prawo łaski o amnestjii
Rodzaje sejmow:
-zwyczajny(zwoływany przez krola w razie naglej potrzeby
na 2 tygodnie)
-elekcyjny(szlachta zapoznawała się z kandydatami na krola)
-koronacyjny((zatwierdzenie aktu na krola)
-konwencjonalny(rozpoczynał okres bezkrolewia)
Była to zasada pozwalajaca 1 posłowi zerwac obrady sejmu.