Historia - wybrane zagadnienia z okresu powojennego - IV
klasa LO
Te literki "o" na początku co drugiego wersu to
pozostałość z wypunktowania w Wordzie. Wybaczcie, jestem leniwa i nie
chciało mi się tego wszystkiego przerabiać ;).
1. Trzyletni
plan gospodarczy odbudowy kraju. o lipiec 1947 – Sejm Ustawodawczy
uchwala ustawę wprowadzającą Plan Odbudowy Gospodarczej. o plan
dotyczył lat 1947 – 1949. o cele planu: - podniesienie stopy
życiowej Polaków (poziom życia miał przewyższyć poziom przedwojenny) -
likwidacja szkód wojennych - scalenie Ziem Odzyskanych z resztą
Polski - ugruntowanie nowego modelu gospodarczego - osiągnięcie
przedwojennej produkcji w przemyśle i o 10% większej produkcji rolnej.
o to jedyny powojenny plan gospodarczy Polski, który został
zrealizowany (jeszcze przed upływem terminu) o skutki: - 1948 –
rozpoczęcie kolektywizacji wsi (przymusowe przystępowanie chłopów do
spółdzielni i państwowych gospodarstw rolnych) - przejęcie przez
państwo wielu przedsiębiorstw - wzrost zatrudnienia - „bitwa o
handel” – według władz przyczyną wzrostu cen jest naturalna skłonność
przedsiębiorców prywatnych do spekulacji. Ustalono ceny maksymalne i
narzucono wysokie podatki. Wprowadzono ustawę o koncesjonowaniu. W ciągu
dwóch lat liczna prywatnych punktów handlowych i pośredników zmalała o
połowę. Komuniści przejęli też kontrolę nad handlem spółdzielczym.
Niewydolny handel państwowy i trudności aprowizacyjne spowodowały
trudności w zaopatrzeniu sklepów, zmniejszenie punktów handlowych,
pogorszenie jakości obsługi, kolejki, biurokratyzację handlu, czarny
rynek. - inflacja spowodowana przejęciem systemu bankowego przez
państwo. - gospodarka (poza rolnictwem) stała się państwowym monopolem
sterowanym przez biurokratów partyjnych.
2. Plan sześcioletni –
priorytet dla przemysłu ciężkiego. o grudzień 1948 – jego wstępne
założenia zostały przyjęte przez zjazd założycielski PZPR o lipiec 1950
– Sejm Ustawodawczy przyjął ustawę o planie sześcioletnim (planie budowy
podstaw socjalizmu). o założenia planu: - szybka industrializacja
Polski w oparciu o przemysł ciężki, zbrojeniowy. Produkcja przemysłowa
miała wzrosnąć o 158%! - wzrost w rolnictwie o 50%. - wzrost dochodu
obywateli o 112%. o realizacja: - początkowo wydawała się łatwa,
pierwszy rok planu bardzo pomyślny. - wzrost nakładów na przemysł
ciężki kosztem inwestycji w przemyśle lekkim i w rolnictwie. - budowa
„gigantów” – Huta im. Lenina pod Krakowem. - rozbudowa nowych gałęzi
przemysłu: przemysłu stoczniowego, samochodowego, lotniczego, metali
kolorowych (huta aluminium w Skawinie pod Krakowem), tworzyw sztucznych.
- zwiększenie zatrudnienia i norm, a nie podnoszenie wydajności pracy
i wprowadzanie nowych technologii (polityka ekstensywna). -
niedoinwestowanie rolnictwa, spadek produkcji, obowiązkowe dostawy
produktów rolnych, system kartkowy. - brak inwestycji w budownictwo
mieszkaniowe – fatalna sytuacja lokalowa. - październik 1950 – wymiana
pieniędzy. Utrata 2/3 wartości posiadanej gotówki. - 1953 –
podniesienie przez państwo większości cen na towary przemysłowe i żywność
– realny spadek wartości płac i obniżenie stopy życiowej ludności. -
ciągłe zmiany założeń planu! o skutki: - 1955 – zakończenie
realizacji. - efekty pozytywne: wzrost produkcji w przemyśle. -
efekty negatywne: daleki od założonego wzrost dochodu, zatrudnienia,
produkcji rolnej i płac. Obniżenie poziomu życia ludności, spadek
konsumpcji, niedoinwestowane rolnictwo, brak mieszkań.
3.
Geneza Października. o trudna sytuacja ekonomiczna w kraju, trudne
warunki życia, coraz większe normy w zakładach. o śmierć Stalina w 1953
roku o XX Zjazd KPZR o odwilż polityczna w Polsce (powszechne
żądania liberalizacji, krytyka metod rządzenia i działalności
cenzury). o wstrząs wywołany przez audycje płk. Józefa Światły
emitowane przez Radio Wolna Europa, demaskujące terror bezpieki, brutalne
metody śledztwa funkcjonariuszy policji politycznej, rewelacje o
przywilejach najwyższych dygnitarzy komunistycznych w państwie.
4. Znaczenie uchwał II Zjazdu PZPR i XX zjazdu KPZR dla rozwoju
sytuacji w Polsce. o marzec 1954 – II zjazd PZPR. Nie zmienił
wiele. Dokonano korekty planu gospodarczego, obniżając wskaźniki. Nowy
Komitet Centralny na stanowisko premiera wysunął Józefa Cyrankiewicza.
Rozdzielono funkcję I sekretarza KC PZPR i premiera. o luty 1956 – XX
Zjazd KPZR. Nikita Chruszczow wygłosił tajny referat, w którym ostatecznie
obnażył wszystkie zbrodnie stalinizmu. Wstrząsnął on światem.
5.
Zmiana atmosfery w życiu politycznym. o zła sytuacja ekonomiczna,
pewne złagodzenie terroru i nadzieja na efekty zmian na Kremlu wywoływały
rosnące poruszenie. o wielu szeregowych członków PZPR, zwłaszcza
młodzież, zastanawiało się nad sensem szczytnych haseł socjalistycznych w
obliczu ponurej rzeczywistości kraju. o władze nie decydowały się na
represje, rywalizujące grupy w kierownictwie PZPR zahamowały terror.
6. Podział w kierownictwie PZPR. o 1954 – w
monolitycznym kierownictwie PZPR zaczęły pojawiać się rysy. o Marzec
1956 – po śmierci I sekretarza KC PZPR Bolesława Bieruta zaczęła się walka
o władzę. W partii. ścierały się dwie rywalizujące grupy: - Puławianie
– optowali za wprowadzeniem pewnych zmian ideologicznych w partii i
sposobie rządzenia państwem. - Natolińczycy – przeciwnicy liberalizacji
i jakichkolwiek zmian, pragnęli zachowania dominującej pozycji w państwie
i starych metod rządzenia.
7. Wydarzenia poznańskie – poznański
Czerwiec. o czerwiec 1956 – w Poznaniu w dawnych zakładach
Cegielskiego, noszących imię Stalina, wybuchł strajk załogi. Przyłączyli
się pracownicy Zakładów Naprawy Taboru Kolejowego i Miejskiego
Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego. o przyczyny: niedotrzymanie
zobowiązań dyrekcji i władz co do: podniesienia płac, poprawy warunków
pracy, obniżenia podatków i norm. o władze próbowały przeciągać
negocjacje z robotnikami by nie dopuścić do zamieszek w czasie XXV
Międzynarodowych Targów Poznańskich. o 28 czerwca 1956 – ruszył pochód
manifestantów do centrum miasta. Pod sztandarami narodowymi wznoszono
hasła patriotyczne, żądano wolności i chleba. o demonstranci (ok. 100
tys.) zdobyli więzienie przy ul. Młyńskiej, uwolnili więźniów i uzbrojeni
skierowali się pod budynek Komitetu Wojewódzkiego partii i Prezydium
Miejskiej Rady Narodowej. Wielu dostało się na teren Targów. o z okien
Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego oddano strzały – padli
ranni i zabici, rozpoczęto wznoszenie barykad. Bitwa stawała się coraz
bardziej zacięta, bo manifestanci mieli coraz więcej broni. Milicjanci
odmówili wzięcia udziału w walkach, w przeciwieństwie do żołnierzy KBW i
wojsk pancernych Śląskiego Okręgu Wojskowego. o o 14.00 na lotnisku
wylądował Cyrankiewicz, Edward Gierek i gen. Stanisław Popławski. o
oficjalnie zginęło 75 osób, a rannych zostało 800. o premier
Cyrankiewicz w imieniu władz potępił strajki i akcje demonstrantów. o
do więzień trafiło kilkuset uczestników zajść i przypadkowo aresztowanych
ludzi.
8. Władysław Gomułka na czele partii. o
październik 1956 – obrady VIII Plenum KC. Po ich wznowieniu Gomułka
powołany na I sekretarza. o w specjalnym komunikacie Gomułka krytykuje
stalinizm, kolektywizację na wsi i efekty planu sześcioletniego.
9. Popaździernikowe przemiany. o likwidacja sklepów dla
osób uprzywilejowanych o pozwolono posiadać dewizy i złoto, choć handel
nimi był nadal zabroniony. o Stalinogród przemianowano z powrotem na
Katowice. o w zakładach pracy wprowadzono rady robotnicze, jako
namiastki samorządu robotniczego. o przestano zagłuszania zachodnich
radiostacji nadających po polsku. o po czystkach kadrowych na wyższe
uczelnie powróciło wielu profesorów i docentów represjonowanych za swoje
poglądy. o odbyły się procesy oprawców stalinowskich. o
zrehabilitowano działaczy konspiracji niepodległościowej. o w ZSL i SD
do władzy doszli nowi ludzie, powstał Front Jedności Narodowej (działania
jedynie pozorne, nadal PZPR dominowała w polskim życiu politycznym). o
złagodzenie cenzury. o powstrzymanie akcji kolektywizacyjnej na wsi.
10. Porozumienie z Kościołem. Uwolnienie prymasa Stefana
Wyszyńskiego. o nastąpiła pewna poprawa w stosunkach państwo –
Kościół: - przywrócono nauczanie religii w szkołach jako przedmiotu
nadobowiązkowego - do swoich diecezji na Ziemiach Odzyskanych mogli
powrócić biskupi - uchylono dekret z 1953 roku o obsadzaniu stanowisk
kościelnych przez władze. o 28 października 1956 – wolność odzyskał
prymas Polski, kardynał Stefan Wyszyński.
11. Odstąpienie od
masowej kolektywizacji. Przeciwko kolektywizacji opowiedziało się
już VI Plenum KC PZPR w marcu 1956 roku. Po wyborach w 1957 r. na wsi
zaprzestano forsowania za wszelką cenę akcji kolektywizacyjnej.
12. Wybory w 1957 r. o odbyły się 20 stycznia 1957 roku,
według nowej ordynacji wyborczej do Sejmu (bez podania określonej ilości
list kandydatów). o z życia publicznego odeszli skompromitowani ludzie
epoki stalinowskiej, jak prezes Sądu Najwyższego Wacław Barcikowski. o
wielu z pochodzenia rosyjskich generałów i wyższych oficerów zwolniono z
wojska i odesłano do ZSRR. Ich stanowiska objęli ludzie represjonowani w
poprzednich latach. Do jedynej legalnej organizacji kombatanckiej, Związku
Bojowników o Wolność i Demokrację, zaczęto przyjmować dawnych żołnierzy
AK.
13. Ponowne zaostrzenie stosunków państwo – Kościół w
1966r. o komuniści próbowali wykorzystać różniące się stanowiska
dostojników kościelnych co do zmian zachodzących w Kościele katolickim po
II Soborze Watykańskim. Nie przyniosło to efektów. o Kościół nadal był
w Polsce główną siłą opozycyjną. o koniec 1965 – list biskupów
polskich do episkopatów różnych krajów. o biskupi polscy w liście do
biskupów niemieckich oceniają wzajemne kontakty w przeszłości, wybaczają
Niemcom i proszę o wybaczenie. o agresywna reakcja polskich władz -
oskarżenie episkopatu polskiego o działania antypolskie - próba
zniechęcenia wiernych do duchowieństwa za pomocą manipulacji podjęta przez
propagandę komunistyczną.
Tawananna www.amtv.prv.pl |