|
KĄCIK HISTORYCZNY |
| HISTORY ZONE nr 15 |
Niewolnictwo w świecie antycznym h.spirit Wbrew pozorom niewolnicy w Egipcie stanowili nieliczny odsetek społeczeństwa. Podobnie rzecz się miała w cywilizacjach Bliskiego Wschodu i państwach Mezopotamii. We wszystkich tych krajach pełnili oni raczej funkcje służących, aniżeli mieli stanowić siłę roboczą. Zupełnie inna sytuacja panowała w starożytnym Rzymie i Grecji. W czasach antycznych niewolnikiem można było "zostać" na wiele sposobów. Byli to jeńcy wojenni, ludzie porywani przez złoczyńców. W niewolnictwo można było popaść za długi. Grecja Definicję niewolnika greckiego trudno sprecyzować. Według prawa niewolnicy byli - mówiąc nieco potocznie - wyrzutkami, pozbawionymi jakichkolwiek praw. Można nawet stwierdzić, że stanowili oddzielny podgatunek ludzki. Należy jednak pamiętać, że przyjęty przez swego pana niewolnik stawał się z czasem nawet członkiem jego rodziny. Sparta Państwo spartańskie miało swój specyficzny, militarny ustrój (o czym więcej w tekście "Sparta" w 10. numerze History Zone). Aby móc poświęcić się sprawom wojskowym, do prac na roli zmuszani byli heloci - niewolnicy przydzielani do danych "działek". Z owych wytyczonych, rolnych obszarów musieli wyżywić siebie i swoich przełożonych. Rzym Głównym źródłem pozyskiwania niewolników były dla Rzymian wyprawy wojenne. Pojmanych dzielono na dwie grupy: niewolników publicznych (należących do państwa) i prywatnych (należących do "prywaciarzy"). Ci drudzy wykorzystywani byli do prac domowych lub na roli; stawali się stu procentową własnością swych panów. Z kolei publiczni stawali się gladiatorami (o czym szerzej w drugim numerze History Zone w tekście "Gladiatorzy"). Wyzwoleńcami nazywamy niewolników, którzy uwolnili się spod czyjegoś jarzma. Dokonać tego można było - podobnie jak w przypadku przechodzenia na niewolnictwo - na kilka sposobów. W Grecji wolność odzyskiwało się za zgromadzony majątek. W Rzymie za zasługi lub obietnicę dalszego prowadzenia interesów swego pana. Właściciel mógł też zapisać wolność w testamencie. Stan niewolniczy porzucali też ludzie starzy, nie nadający się już do pracy. W greckich polis wyzwoleniec przyjmował status cudzoziemca, w Rzymie stawał się obywatelem (a w Ameryce XXI wieku z pewnością zyskał by miano konsumenta...), pozbawionym jednak części praw (pełne obywatelstwo uzyskiwały dopiero jego dzieci). Rebelianci W Grecji bunty niewolników praktycznie nie występowały (wyjątkiem było powstanie helotów w Sparcie). Niewolnicy rzymscy byli żołnierzami wziętymi do niewoli, którzy zaczęli stanowić duży odsetek w społeczeństwie. Ich ilość doprowadziła do niskich cen i dużej dostępności. W przyszłych numerach History Zone ukaże się artykuł w całości poświęcony powstaniom niewolniczym w Rzymie. Kryzys cesarstwa rzymskiego w III wieku n.e. wywołany został m.in. za sprawą niewolników. Cała rzymska gospodarka była opierana na ich pracy. Osiągnięcie wielkich rozmiarów państwa i w rezultacie zaprzestanie dalszych podbojów doprowadziły do gwałtownego spadku ich liczby i pojawienia się kryzysu, będącego także jedną z przyczyn upadku Rzymu w V wieku n.e. <-- |