KĄCIK HISTORYCZNY

HISTORY ZONE nr 13

Słowianie
Marek

Słowianie to grupa ludów Indoeuropejskich, która w trakcie wędrówki ludów (V-VII w.) podzieliła się na 3 grupy:
1. Słowianie zachodni, czyli Polacy, Czesi, Morawianie, Słowianie Połabscy. Zamieszkiwali dorzecza Łaby, Odry i Wisły.
2. Słowianie wschodni: Rusini, Białorusini, Ukraińcy. Osiedleni na wschód od Bugu, w dorzeczu Dniepru.
3. Słowianie południowi: Słoweńcy, Chorwaci, Serbowie. Zasiedlili Bałkany, część Grecji.

Struktura społeczna słowian
Podstawową jednostką była rodzinam. Krewni wspólnie mieszkali, parali się uprawą ziem (żyto, jęczmień) i chówem (bydło, świnie). Spokrewnone rodziny zaczęły w obliczu zagrożenia tworzyć jedną grupę - opole. Rządy sprawował w nim wiec plemienny, czyli zebranie pełnoletnich mężczyzn. Wybierano wśród nich także lidera. Był to książe, który na czas wojny skupiał całą władzę, jednak po niej jakoś niechętnie kwapił się do jej oddania. Ileś tak powstałych rodów łączyło się w plemiona, a ci ostatecznie tworzyli państwo.

Obyczaje
Słowianie wyznawali politeizm, głównie był to kult przyrody. Główni bogowie to Perun (pan błyskawic, niebios), Swarożyc (słońca), a także Daćbug, Dola, Swiatowit. Wierzyli w wszelkiego rodzaju wróżby i magię. Zmarłych chowano sypiąc na grobach kurhany - pewnego rodzaju trójkąty z piasku.

Państwo Samona
Owy kupiec Frankijski w VII utworzył na terenie Moraw i Czech pierwsze państwo słowiańskie. To jednak dość szybko uległo rozbiciu, nie wytrzymując stałych ataków ze stron Awarów i Franków.

Państwo Wielkomorawskie
Utworzone w IX wieku ze stolicą w Velehradzie. Pierwszym władcą był Mojmir. Państwo upadło wiek później najeżdżane przez Węgrów. Do ciekawostek należy fakt, iż to Wielkomorawianie podbili Wiślan.

Państwo Bułgarskie
Na terenach Bułgarii pojawił się w VII wieku lud Bułgarów. Nie byli to wprawdzie słowianie, a ludy azjatyckie, które pod wodzą Chana Asparucha opanowali tereny zamieszkałe przez słowian na Bałkanach. Nasi przodkowie mieli jednak na nicxh niebywały wpływ i szybko dokonał się proces ascymilacji (przystosowania się). Bułgarzy przejęli słowiańską kulturę, obyczaje itp. Państwo przyjęła w IX wieku od Bizancjum chrzest. Wygani z państwa Wielkomorawskiego Cyryl i Metody przybyli tu i wprowadzili do liturgii język słowiański, oraz przekształcili słowiański alfabet w tzw. cyrilicę.

Państwo Ruskie
Do jego powstania przyczynili się Waragowie (Szwedzi), których to władca Ruryk, który założył pierwszą dynastię Ruryków. Książe Włodzimierz wielki w 988 przyjął od Bizancjum chrzest i Rusini stali się narodem grekokatolickim.

Państwo Czeskie
Po rozpadzie państwa Wielkomorawskiego wchodzące w jego skład plemiona miały możliwość odbudowania swej niezależności politycznej. Największą wśród nich dominacją wykazali się Czesi, podporządkowując sobie pozostałe społeczności. Władzę w państwie przez długi czas utrzymywał ród Przemyślidów. Państwo stale narażone było na niemieckie najazdy, zwieńczone ostatecznie narzuceniem przez Niemcy zwierzchnictwa monarchii czeskiej.

Państwo Polskie
Dojechaliśmy w końcu do sedna sprawy. Jako jedno z ostatnich uformowało się państwo Polskie. Za sprawą Polan zjednoczone zostały słowiańskie plemiona żyjące na przestrzeni od rzek Odry do Bugu.

Periodyzacja (podział) dziejów Polski w okresie piastowskim
1. Okres Wczesnopiastowski; od Mieszka I do śmierci Krzywoustego (1138).
2. Okres rozbicia feudalnego (dzielnicowego); 1138 - 1320, czyli koronacji Łokietka.
3. Okres odbudowy Królestwa Polskiego; 1320 - 1370, do śmierci ostatniego piasta - Kazimierza Wielkiego.

Plemiona na ziemiach polskich
- Wiślanie
- plemiona śląskie: Gołęszyce, Opolanie, Ślężanie, Trzebowianie, Bobrzanie, Dziadoszanie.
- Goplanie nad jez. Gopło (Kujawy)
- Mazowszanie (okolice Płocka)
- plemiona pomorskie [ciekawostka: to stąd wywodzi się History Zone :) ] : Pyrzyczanie, Wolinianie (mieszkańcy -skąd inąd - wyspy Wolin), Słowińcy (naturalnie rejony dzisiejszego parku narodowego).
- Polanie; oczywiście najważniejsze z plemion, a to za sprawą jednego, błahego powodu - są rdzeniem państwowości Polski. Dosłowna nazwa to po prostu "mieszkańcy pól", i właśnie od nich nasz piękny, jakże bogaty i szczęśliwy kraj wziął swą nazwę. Polanie w drodze ku zjednoczeniu kraju podbili Wielkopolskę, kujawy oraz Mazowsze.

Najstarsze źródła dziejów Polski
- Historyk Gotów Jordanes opisał słowiańskie plemiona nad Wsiłą.
- Źródło anonimowe, tzw. "Geografa Bawarskiego", który w IX w. opisał plemiona polskie
- arabski podróżnik Ibrahim ibn Jakub opisał państwo Mieszka I.
- Niemiecki kronikarz Thietmar opisywał dość niechętnie Polskę (w znaczeniu: w niezbyt pozytywny i przyjazny nam sposób - cóż, jak widać z Niemcami to już tak od samego początku...) za Bolesława Chrobrego.
- Kronika ruskiego mnicha Nestora; opisywał głównie stosunki polsko-ruskie do XII wieku.
- Kroniki Galla Anonima.
- Opisy Wincenta Kadłubka i Jana Długosza.

Administracja
Zbiór grodów w państwie polskim tworzył pewnego rodzaju związek, tzw. sieć grodów. Rządził w nim kasztelan (komes, pan grodowy), pod grodem widniało tzw. podgrodzie, a podpod... dajmy sobie spokój - dookoła leżały wsie służebne "obsługujące" miasto, których nazwy wywodziły się najczęściej od pełnionych przez nie funkcji, np. Świniary czy Koniary. Kto zgadnie, co w nich chowano?

Słowiańskie ciekawostki
prawo książęce - system danin i posług, które musiało złożyć społeczeństwo na rzecz rządzącego. Owe powinności to składanie określonych danin w zbożu, skórach; posługi to naprawa mostów w przypadku ich destrukcji, budowa dróg, ugoszczenie księcia i jego dworu podczas podróży po kraju.

regale - wyłączne prawo monarchy do bicia monety, wydobywania soli i srebra, polowań.

Zastępca króla "w terenie" to palatyn, czyli coś na wzrór dzisiejszego wojewody. Inni urzędnicy dworscy w owych czasach to komornik, cześnik, stolnik, kanclerz, miecznik i inni.

Powierzchnia państwa Mieszka I wynosiła w przybliżeniu 250 tysięcy kilometrów kwadaratowych, przy blisko milionowej populacji.