Kolno
Cthulhu
Kolno to nieduże, dwunastotysięczne miasto w
województwie Podlaskim (Każdy mieszkaniec Warszawy będący na wakacjach na Mazurach wie gdzie to jest:)).
W tym artykule opisuje historię tego miasta nie tylko dlatego, że tu mieszkam :), ale też dlatego, że dzieje
tego miasta są naprawdę ciekawe.
W 1425 roku na podstawie prawa chełmińskiego Kolno otrzymało prawa miejskie z rąk Janusza I Mazowieckiego.
Miasto posiadało charakterystyczny dla średniowiecznych miast układ szachownicy.
W południowo-wschodniej części miasta usytuowany był dwór książęcy, a w północno-zachodniej części rynku
stał drewniany kościół otoczony cmentarzem. Miasto rozwijało się szybko i przejęło po Nowogrodzie rolę
centrum administracyjnego na tym terenie, a w końcu XV wieku Kolno stało się siedzibą starostwa i sądów. W
1519 roku w czasie "wojny pruskiej" Krzyżacy dwukrotnie spustoszyli Mazowsze. W tym czasie został spalony
dwór książęcy, którego nigdy nie odbudowano.
Od XV do połowy XVII wieku Kolno przeżywało złoty wiek. Dzięki położeniu na trakcie handlowym Warszawa -
Łomża - Kolno - Królewiec i rozwojowi zostało miastem obwodowym i powiatowym. Częste pożary, które niszczyły
zabudowania miejskie, przemarsze wojsk i roznoszone przez nie epidemie i kryzys gospodarczy w pierwszym
dwudziestoleciu XVII wieku zahamowały rozwój miasta.
Dopiero w połowie XVIII wieku miasto ponownie zaczęło dźwigać się ze zniszczeń, a czynnikiem podstawowym tej
odnowy był przede wszystkim handel.
Miasto przestało pełnić rolę miasta powiatowego w wyniku rozbiorów. 27 lutego 1831 roku Kolno było miejscem
potyczki oddziałów powstańczych z wojskiem rosyjskim, w wyniku której zniszczeniu uległo wiele domów. W 1834
roku dokończono budowę nowego kościoła na placu po dawnym dworze książęcym, na którym stał kościół św. Anny.
W 1866 roku Kolno odzyskało miano miasta powiatowego.
Podczas I wojny światowej miasto poważnie zniszczono. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku
Kolno na nowo zaczęło rozkwitać. W 1919 roku ponownie utworzono powiat kolneński.
W czasie wojny polsko - bolszewickiej oddział kozaków dońskich przemaszerował przez Kolno. Na początku II
wojny światowej 29 września 1939 roku wojska sowieckie zajęły miasto i spowodowały znaczne zniszczenia. W
dniu 22 czerwca 1941 roku o świcie Niemcy rozpoczęli ostrzał artyleryjski Kolna - dokonał się najazd
hitlerowskich Niemiec na Związek Radziecki. Wielu żołnierzy radzieckich zginęło od kul hitlerowskich - przy
drodze Kolno - Borkowo, na kolonii Kraszewskich i przy moście na Łabnej. Wielu żołnierzy radzieckich zginęło
wokół istniejących do dziś okolicznych bunkrów. W lipcu 1941 roku na rynku kolneńskim odbyła się pierwsza
masakra ludności żydowskiej, kiedy to Żydzi zostali zmuszeni do rozbicia znajdującego się na rynku pomnika
Włodzimierza Lenina, wystawionego przez władze radzieckie w 1940 roku. Niemcy bijąc i katując zmusili Żydów
do usunięcia pomnika, a po przywiezieniu go na cmentarz żydowski, pod jego gruzami pochowali kilku Żydów,
zabitych w czasie tej akcji. W niedługim czasie odbyła się masowa egzekucja kolneńskiej ludności żydowskiej
w miejscowości Kolimagi (400 osób) i Mściwuje (4000 osób z Kolna, łomży, Małego Płocka i Stawisk). W Kolnie
nie pozostał przy życiu ani jeden człowiek pochodzenia żydowskiego.
Miasto wyzwolono w dniu 24 stycznia 1945 roku a powiat kolneński reaktywowano 1 stycznia 1948 roku. Do czasu
reformy administracyjnej w 1975 roku wchodził on w skład województwa białostockiego. Od 1975 roku Kolno
należało do województwa łomżyńskiego. W chwili obecnej jest siedzibą Starostwa Powiatowego i wielu instytucji
o zasięgu ponadgminnym.
|
|