Moto-słownik
ABS Anti-lock Brake Systems,
układ zapobiegający blokowaniu kół podczas hamowania.
Coraz częściej stosowany w motocyklach, zwłaszcza drogich
motocyklach turystycznych, takich jak: BMW K 1100 LT i
1100 RT, Honda ST 1100 Pan European ABS-CBS-TCS, Kawasaki
GPZ 1100 ABS. Jego działanie sprowadza się do ograniczania
ciśnienia płynu hamulcowego koła będącego w poślizgu, aż
do momentu odzyskania przyczepności pomiędzy oponą i
podłożem. Podnosi bezpieczeństwo, szczególnie podczas
hamowania na nawierzchniach o ograniczonej przyczepności.
Airbox "Powietrzne pudełko" -
hermetyzowana obudowa filtra powietrza połączona z
tłumikiem szmerów ssania, a w motocyklach sportowych
współpracująca dodatkowo z układem dynamicznego
doładowania. W motocyklach klasy 1000 cm3 objętość
airboxów dochodzi do siedmiu litrów.
Amortyzator olejowo-gazowy
Element zawieszenia
odpowiedzialny za tłumienie ruchów zawieszenia
wynikłych z pokonywania nierówności. Działa na zasadzie wykorzystania
zjawisk hydraulicznych związanych z przepływem
cieczy przez otwory niewielkiej średnicy.
Amortyzator olejowo-gazowy zawiera dodatkowo poduszkę z silnie sprężonym gazem (z reguły
azotu), przez co dzięki większemu ciśnieniu panującemu we wnętrzu
amortyzatora eliminuje się szkodliwe zjawisko
kawitacji, objawiające się pienieniem oleju amortyzowanego powodujące spadek sprawności
amortyzatora. W zawieszeniach motocykli sportowych regulowane są: siła
tłumienia dobicia i dobicia amortyzatora. W niektórych konstrukcjach
istnieje dodatkowo możliwość regulacji twardości zawieszenia poprzez
zmianę ciśnienia gazu.
Amortyzator skrętu
Hydrauliczny teleskopowy
amortyzator, z reguły regulowany, tłumiący ruchy
widelca wokół główki ramy,
Stosowany tylko w motocyklach
sportowych.
Boxer
Silnik wielocylindrowy
charakteryzujący się rozchyleniem bloków
cylindrów o kąt 180 stopni. Nazywany często przeciwsobnym
z racji tego, że tłoki leżących naprzeciw siebie cylindrów
zawsze poruszają się w przeciwnych kierunkach. Stosowany
przez takie marki, jak BMW , Honda.
BoT
Battle of Twins - wyścigi
drogowe, w których do startu dopuszczone są seryjne
motocykle (po tuningu) z dwucylindrowymi silnikami
czterosuwowymi.
Chłodzenie cieczą
System chłodzenia
silników spalinowych,
wykorzystujący do odprowadzania ciepła z najbardziej
obciążonych elementów silnika ciecz - najczęściej
uszlachetniany glikol etylenowy, rzadko wodę. Obieg
wymuszony jest przez napędzaną mechanicznie pompę. Ciecz
chłodząca odprowadza ciepło do atmosfery dzięki bogato
użebrowanej chłodnicy.
Delta-box Rodzaj ramy spotykanego
w sportowych motocyklach Yamahy. Jest to otwarta rama
boczna spawana z aluminiowych profili o przekroju
zamkniętym z wewnętrznymi żebrami usztywniającymi. Dzięki
celowej konstrukcji, ramy te zapewniają dużą odporność na
skręcanie przy niewielkim ciężarze. Z reguły ciężar tego
typu ram nie przekracza 10 kg.
Desmodroniczny rozrząd stosowany
przede wszystkim przez Ducati system rozrządu, tzw.
wymuszonego. Nie jest szeroko rozpowszechniony ze względu
na wysoki stopień skomplikowania i cenę. Rozrząd
desmodromiczny polega na tym, że każdy zawór sterowany
jest dwiema krzywkami: jedną otwierającą i jedną
wymuszającą jego zamknięcie. W rozwiązaniu tym sprężyna
zaworowa (o ile jest) pełni rolę pomocniczą. Układ ten
dzięki precyzyjnemu sterowaniu ruchem zaworów pozwala na
osiąganie przez silnik dużych prędkości obrotowych, co
jest szczególnie pożądane w silnikach sportowych i
wyczynowych.
DOHC Double Over Head Camshaft.
Typ rozrządu z dwoma wałkami rozrządu, znajdującymi się w
głowicy, z których (z reguły) jeden steruje zaworami
wydechowymi, a drugi ssącymi. Dzięki małej bezwładności
ruchomych elementów i zwartemu kształtowi komory spalania
stosowany jest w nowoczesnych szybkoobrotowych silnikach
czterosuwowych.
Funbike
Kategoria motocykli
obejmująca motocykle przeznaczone, najogólniej mówiąc, do
rekreacji. Umiarkowana masa, zawieszenie o dużym skoku i
spory prześwit pozwalają na jazdę po bezdrożach. Jednak
opony o szosowej rzeźbie
bieżnika i takież przełożenia skrzyni biegów oraz duża moc
silnika pozwalają również na
sprawne poruszanie się w normalnym ruchu drogowym.
HC
"High Camshaft". Układ rozrządu
silnika czterosuwowego z wysoko położonym wałkiem
rozrządu, jednak poniżej zaworów. Stosowany rzadko,
obecnie w nowej generacji bokserów BMW.
Homologacja Zaświadczenie
wydawane przez administrację każdemu typowi pojazdu
mechanicznego na podstawie badań, stwierdzające spełnianie
przez niego wymagań określonych w przepisach danego kraju,
dopuszczające dany model do ruchu drogowego.
Katalizator
Katalityczny dopalacz spalin - element
układu wydechowego silnika wykorzystujący reakcje
chemiczne, zachodzące w obecności katalizatora (metali
szlachetnych: platyny i irydu), do obniżania stężenia
trujących składników w spalinach. Może być regulowany
(zwany trójdrożnym) i nieregulowany. Katalizator
regulowany wykorzystuje działanie sondy lambda, mierżącej
stężenie tlenu w spalinach i poprzez układ sterujący
wtryskiem paliwa dobierający optymalną ilość paliwa w
zależności od warunków drogowych.
Kickstarter
Rozrusznik nożny silnika motocyklowego.
Kleen
The Kawasaki Low Exhaust
Emission System - system oczyszczania spalin. Przy
oczyszczaniu szkodliwe związki tlenku węgla i innych
weglowodorów są redukowane dzięki zawartych w
katalizatorze platynie i radowi w wyniku czego do
atmosfery wydzielana jest głównie woda, dwutlenek węgla
oraz nieznaczne ilości tlenku azotu. Ponadto wbudowane w
komorę gaźnika elektromagnesy zapobiegają powstawaniu
uszkodzeń w katalizatorze przez nie do końca spaloną
benzynę np.: na skutek braku iskry w układzie zapłonu.
Dodatkowo KLEEN wspomagany jest przez KCA - The Kawasaki
Clean Air System.
Moped
Motorower wyposażony w pedały rowerowe, służące do
rozruchu silnika i ewentualnej pomocy motorowerowi przy
jeździe. W wielu krajach ograniczono prędkość mopedów do
25 km/h.
Odprężnik
inaczej dekompresor - urządzenie
stosowane w dużych silnikach motocyklowych do ułatwienia
rozruchu. Odprężnik powoduje niewielkie otwarcie zaworu
wydechowego, dzięki czemu nie następuje sprężenie
mieszanki w komorze spalania przy ruchu rozrusznika, lecz
po wyłączeniu odprężnika
bezwładność poruszającego się nadal wału korbowego
powoduje sprężenie mieszanki i (najczęściej) uruchomienie
silnika. Niegdyś uruchamiany ręcznie, teraz włączany
jest samoczynnie przy rozruchu.
OHC
Over Head Camshaft. Jest to
stosowany we współczesnych silnikach czterosuwowych rodzaj
rozrządu z pojedynczym wałkiem
w głowicy, uruchamiającym zawory poprzez dwustronne
dźwigienki.
OHV
Over Head Valves". Jest to
powoli odchodzący w zapomnienie układ rozrządu z wałkiem w
bloku silnika, napędzającym
poprzez długie popychacze zawory znajdujące się w głowicy.
Z powodu dużej bezwładności wielu ruchomych elementów nie
nadaje się do nowoczesnych, szybkoobrotowych silników
motocyklowych. Stosowany we
wszystkich Harley'ach i
niektórych Moto Guzzi.
O-Ring Rodzaj uszczelki wykonanej
z syntetycznego kauczuku w kształcie pierścienia, która
zawojowała współczesną technikę uszczelnień. To dzięki
o-ringom silniki nie pozostawiają po sobie plam oleju, a
łańcuchy napędowe wytrzymują dziesiątki tysięcy
kilometrów.
Pasek zębaty
Płaski pasek z tworzywa
sztucznego (kevlar) z zębami
po wewnętrznej stronie, służący do przeniesienia napędu -
głównie z wału korbowego na wałki rozrządu, lecz także do
napędu tylnego koła (Harley Davidson, Suzuki LS 650).
Pływająca tarcza hamulcowa
Tarcza o specjalnej
konstrukcji mocowania z piastą, umożliwiającej zachowanie
minimalnego luzu wzdłuż osi kota.
Prześwit
Odległość pomiędzy
najniższym punktem motocykla (w praktyce karterem silnika
lub jego osłoną) a podłożem.
Ram Air System
Układ
wykorzystujący ciśnienie dynamiczne wywołane ruchem szybko
jadącego motocykla do zwiększenia mocy silnika. Powietrze
chwytane wlotami w owiewce kierowane jest kanałami do
airboxu i dalej do gażników.
SACS
Suzuki Advanced Cooling
System - system chłodzenia silnika stosowany przez firmę
Suzuki. Polega na mieszanym olejowo-powietrznym chłodzeniu
silnika. Olej, oprócz układu
smarowania, przetłaczany jest dodatkowo w układzie chłodzenia
z mocno rozbudowaną chłodnicą oleju.
Silentblok
Tłumiąca drgania poduszka
gumowo-metalowa służąca do mocowania drgających elementów
(np, silnika).
SOS
Sound Of Singles - wyścigi
motocykli napędzanych
jednocylindrowymi silnikami czterosuwowymi po tuningu
pochodzącymi z seryjnej produkcji. Przy osiąganych mocach
rzędu 90 KM i niewielkim ciężarze motocykle te
charakteryzują się znakomitą dynamiką.
SRAD
Suzuki Ram Air Direct -
odpowiednik Ram Air System.
TCS
Traction Control System -
stosowane w turystycznym modelu
Hondy ST 1100 Pan European rozwiązanie, zapobiegające
poślizgowi tylnego koła przy
ruszaniu na nawierzchni o słabej przyczepności.
Tourist Trophy
Tradycyjne wyścigi
motocyklowe odbywające się rokrocznie od 1911 roku na
publicznych drogach wyspy Man. Do startów dopuszczone są
wyłącznie tuningowane motocykle pochodzące z produkcji
seryjnej.
Turbo
Jest to system doładowania
silnika, wykorzystujący energię wylatujących spalin do
poruszania łopatek turbiny, napędzającej sprężarkę
powietrza. Przy niewielkim
wzroście ciężaru uzyskiwano znaczny przyrost mocy niejako
"za darmo". Jednak oprócz zalet turbosprężarka posiada
jedną wadę: opóźnienie
reakcji silnika na dodanie gazu. Dlatego po krótkiej
euforii sprzed kilkunastu lat turbosprężarek nie spotyka
się w seryjnych motocyklach.
Upside-down
Rodzaj widelca
teleskopowego. Dotychczas ruchome golenie o większej
średnicy niż rury nośne umocowano w półkach widelca.
Zaletą takiego rozwiązania
jest mniejsze tarcie w tulejkach ślizgowych
widelca i, co najważniejsze, znacznie większa odporność na
zginanie.
Wał kardana
Nazywany czasami po prostu
kardanem niepozorny wałek, służy do przeniesienia napędu
ze skrzyni biegów na tylne
koło. Jednak, aby koło mogło się wychylać względem
skrzyni biegów przy pokonywaniu
nierówności, wał musi
pracować jednakowo sprawnie pod różnymi kątami wychylenia.
Jest to możliwe dzięki parze przegubów krzyżakowych
wynalezionych przez matematyka o nazwisku Cardano zyjącego
400 lat temu.
Wyprzedzenie koła
Jest to odległość
mierzona na płaszczyźnie,
na której stoi motocykl, pomiędzy punktem wyznaczonym
poprzez pionowy rzut osi koła i punktem będącym
przecięciem osi główki ramy z powierzchnią podłoża.
Wielkość wyprzedzenia (z reguły 50x80 mm) ma decydujące
znaczenie dla charakterystyki prowadzenia motocykla.
X-Ring
Jest to zmodyfikowany rodzaj
pierścienia uszczelniającego,
który w odróżnieniu od o-ringu ma przekrój podobny do
litery "X". Stosowany jest w łańcuchach napędowych
najnowszej generacji, stąd nazwa ta używana bywa w
stosunku do łańcuchów.
YDIS Yamaha
Dual Intake System -
stosowany w motocyklach Yamaha system zasilania silników o
dużej pojemności jednostkowej cylindra, wykorzystujący
gaźnik dwustopniowy w celu uzyskania korzystnej
charakterystyki w pełnym zakresie obrotów silnika.
Pierwszy stopień gaźnika pracuje przy małych i średnich
obciążeniach silnika. Przy zapotrzebowaniu na pełną moc
rozpoczyna pracę drugi stopień.
Na podstawie
www.fzr600r.motocykle.org
|