W kolejnych częściach tego tekstu przedstawię argumenty na to, że forma imienia Bożego Jehowa nie jest formą poprawną; powiem, czemu Świadkowie Jehowy używają właśnie tej formy. Postaram się również odpowiedzieć na pytanie, dlaczego w Biblii w Przekładzie Nowego Świata (używanej przez Świadków Jehowy) na kartach Nowego Testamentu pojawia się imię Boże w formie Jehowa, czy jest to zgodne z zachowanymi manuskryptami. Zajmę się również tym, czyimi świadkami powinni być, w świetle Pisma Świętego, Świadkowie Jehowy.
Znaczenie
imienia Bożego
Wg chociażby
słowniczka pojęć biblijnych z BT w zastosowaniu do Boga, imię jest
synonimem chwały i potęgi Bożej (BT, wyd. III popr.).
Ponadto Geerhardus
Vos, który badał kwestię imienia Boga w Starym Testamencie, stwierdził,
że biblijne znaczenie pojęcia >imię< znacznie różni się od znaczenia
potocznego. Pisze on:
W
Biblii imię jest zawsze czymś więcej niż umownym znakiem. Wyraża ono charakter
lub historię. Następnie wyjaśnia, że biblijne> imię< ma trzy znaczenia:
1) wyraża cechę Boga. Mówimy na przykład: Bóg jest święty. W
Biblii przymiotnik święty może wystąpić w funkcji imienia własnego, gdy
prorok mówi o Bogu jako o >Świętym Izraela<; 2) abstrakcyjnie
i wszechobejmująco wyraża to wszystko, bo Bóg objawił odnośnie samego siebie;
3) imię Boga w realny sposób oznacza samego Boga. Staje się ono
równoważnikiem Boga w teofani.
(teofania - poszczególny akt objawienia się bóstwa światu i ludziom) (Geerhardus
Vos, Biblical theology (Teologia biblijna), str. 76; przytoczono
za Robert H. Countess – Analiza krytyczna Chrześcijańskich Pism Greckich
w Przekładzie Nowego Świata; Oficyna Wydawnicza Vocatio; Warszawa 1998;
str. 52, 53; wyróżnienia dodane od Joanki).
Podobnie
piszą w publikacji, na podstawie której prowadzą z osobami zainteresowanymi
tzw. studium biblijne (Wiedza która prowadzi do życia wiecznego,
str. 24, par. 5), o której pisałam w swoim poprzednim artykule:
Jednakże
Bóg ma niezrównane imię, które w samych tylko Pismach Hebrajskich występuje
niemal 7000 razy, a więc częściej
niż którykolwiek z Jego tytułów. Jakieś 1900 lat temu wskutek pewnego przesądu
Żydzi przestali wymawiać imię Boże. A ponieważ w biblijnej hebrajszczyźnie
nie zapisywano samogłosek, nie sposób dziś ustalić, jak Mojżesz, Dawid
czy inni ludzie żyjący w dawnych czasach wymawiali imię Boże, utrwalone
na piśmie za pomocą czterech spółgłosek. Niektórzy uczeni sądzą, że imię
Boże wymawiano >Jahwe<, ale nie są tego pewni. Używana w Polsce forma
>Jehowa< (i jej odpowiedniki w wielu językach) jest znana od stuleci
i szeroko rozpowszechniona (zobacz 2 Mojżeszową 6:3, Bg).(wyróżnienia
dodane).
Etymologię
powstanie formy imienia Bożego Jehowa opisano w broszurze wydanej również
przez Świadków Jehowy pt. Imię Boże, które pozostanie na zawsze
na str. 7-8. Znajdujemy tam m.in. takie informacje:
Prawdę
mówiąc, nikt nie wie na pewno, jak pierwotnie wymawiano imię Boże.
Dlaczego? Dlatego, że pierwszą cześć Biblii spisano w języku hebrajskim,
w którym były jedynie spółgłoski – bez samogłosek. Toteż kiedy natchnieni
pisarze pisali Imię Boże, postępowali tak samo i używali wyłącznie spółgłosek(str.
7; wyróżnienia dodane)
Świadkowie
Jehowy sami zaprzeczają sobie, gdy mówią, że Stary Testament napisano po
hebrajsku, gdyż w książce przez nich wydanej pt. Będziesz mógł żyć wiecznie
w raju na ziemi czytamy: Pierwsze 39 ksiąg Biblii napisano
głównie
po hebrajsku, a krótkie fragmenty – po aramejsku
(str. 50, par. 11; por. Całe Pismo jest natchnione przez Boga i pożyteczne,
Brooklyn 1998, str. 305, par. 2). Ale przyjrzyjmy się uważnie temu, co
Świadkowie Jehowy dalej piszą o imieniu Bożym...
W
publikacji Imię Boże, które pozostanie na zawsze, również na str.
7 napotykamy na informacje, że wśród Żydów pojawił się przesąd,
że nie powinno się głośno wymawiać imienia Bożego.
Nie jest to do końca zgodne z prawdą, że nie wymawiano imienia Bożego z
powodu jakiegoś przesądu. Po pierwsze, hebrajskie
słowo JHWH (On jest) było zbyt niekomunikatywne, aby je wymawiać w głos
(Wstęp
do Poczet Interlinear Old Testament Jay P.Green,Sr. ; str. xii). Po
drugie, Żydzi nie kierowali się jakimś przesądem, lecz powodowała
nimi przesadna gorliwość religijna.
W oparciu m.in. o werset Wj 20:7 (Nie nadużywaj imienia Pana, Boga twojego,
gdyż Pan nie zostawi bez kary tego, który nadużywa imienia jego.) nie wymawiali
imienia Bożego często, by go po prostu nie nadużywać. Jak widać nie może
być tu mowy o żadnym przesądzie, jak próbują nas przekonać Świadkowie Jehowy...
Skąd
z hebrajskich liter (JHWH) uzyskano formę imienia Bożego Jehowa? Wprowadzenie
do tego zagadnienia mamy również w broszurze Imię Boże, które pozostanie
na zawsze na stronie 8:
Chcąc
nie dopuścić do zupełnego zapomnienia wymowy języka hebrajskiego, uczeni
żydowscy wymyślili w drugiej połowie pierwszego tysiąclecia naszej ery
system znaków przedstawiających brakujące samogłoski i dodali je do Biblii
Hebrajskiej do spółgłosek. W ten sposób przez zapisywanie samogłosek oraz
spółgłosek utrwalono ówczesną wymowę.
Więcej
szczegółów nt. powstania tej formy przedstawia książka, za pomocą której
do roku 1995 prowadzono studium biblijne – Będziesz mógł żyć wiecznie
w raju na ziemi – na stronie 43, ale najpierw kilka słów wprowadzenia...
Masoreci
żydowscy przepisujący tekst ST, nad tetragramem JHWH pisali Adonaj (Pan),
aby czytający wiedział, że kiedy znajdzie to imię w tekście, to ma przez
szacunek dla jego świętości wymówić Adonaj - Pan. Z czasem podstawiono
samogłoski z Adonaj miedzy litery tetragramu i tak powstała zupełnie
sztuczna forma Jehowa. Forma ta jest błędna. Świadkowie Jehowy wiedzą,
w jaki sposób powstała forma Jehowa, wszak w swojej publikacji cytują
wstęp do Psalmów Czesława Miłosza, który stwierdza: Samogłoski
a-o-a przepisane mylnie jako e-o-a i podłożone do tetragramu IHWH, zdeformowały
odczytanie słowa >Bóg<, przynoszące zupełnie sztuczną formę >Jehowa<,
rozpowszechnioną w dziewiętnastowiecznej literaturze
(Będziesz mógł żyć wiecznie w raju na ziemi, str. 43, wyróżnienia
dodane). Należy zauważyć, że Niewolnik wierny i roztropny, tzn.
ludzie, którzy są autorami publikacji Świadków Jehowy, nie neguje sposobu
powstania imienia Bożego w formie Jehowa ani nie zaprzecza temu, że ta
forma jest sztuczna, niepoprawna.
Jakie
imię objawił Bóg?
Świadkowie
Jehowy upierają się przy stanowisku, że tylko Jehowa jest imieniem własnym
Boga. Na potwierdzenie swojego zdania przytaczają fakt, że w tekstach hebrajskich
JHWH (tetragram) pojawia się prawie 7000 razy. Zadajmy sobie jednak pytanie:
czy gdy przedstawiamy się komuś, to czy najpierw używamy swego imienia,
czy też przedstawiamy się inaczej, zwłaszcza gdy są to bardziej oficjalne
kontakty? Czy rodzicom swojej dziewczyny/chłopaka przedstawisz się jako
np. Misiek? Odpowiedź jest chyba oczywista... Zazwyczaj w takich przypadkach
posługujemy się imieniem. Podobnie wg mnie sytuacja miała miejsce z Bogiem.
Przytoczę teraz fragment tekstu biblijnego, gdzie Bóg objawia Swe imię
Mojżeszowi (wg Biblii Poznańskiej):
A
Mojżesz rzekł do Boga:
-
Jeśli zatem udam się do synów Izraela i powiem im: 'Bóg waszych ojców przysłał
mnie do was', a oni mnie zapytają: Jakie jest Jego imię?' - co mam im odpowiedzieć?
Bóg
odrzekł Mojżeszowi:
-
JESTEM, KTÓRY JESTEM! [hebr.
EHJE ASZER EHJE]
I
dodał:
Tak
odpowiesz synom Izraela: 'JESTEM [hebr. EHJE] przysłał mnie do was'.
I
dalej mówił Bóg do Mojżesza:
-
Tak powiesz do synów Izraela: TEN, KTÓRY JEST [hebr. JHWH], Bóg naszych
ojców, Bóg Abrahama, Bóg Izaaka, Bóg Jakuba posłał mnie do was. Takie ma
być moje Imię na zawsze, takie upamiętnienie mojej [Osoby] z pokolenia
w pokolenie (Ex.3:13-15 BP)
To EHJE
jest pierwszym imieniem, jakie Bóg objawił Mojżeszowi, nie JHWH.
Jahwe
czy Jehowa?
Oto,
co na temat imienia Bożego (w formie Jehowa) podaje anglojęzyczna publikacja
Świadków Jehowy Insight:
>Jehovah<
is the best known English pronunciation of the divine name, although >Yahweh<
is favored by most Hebrew scholars.(Insight,
t.2. str. 5).
Większość
uznaje formę Jahwe...(Jeśli uważają formę Jahwe za poprawną, to
czy rzeczą oczywistą nie jest, że Jehowa jest dla nich czymś sztucznym?).
Dziś wielu uczonych uważa, że najbardziej prawdopodobną wymową tetragramu jest JAHWE. Świadczy o tym m.in. (1) występująca ok. 50 razy w Piśmie forma skrótowa Jah np. Obj.19:1-6 gdzie występuje aklamacja >Allelujah<; (2) apologeta chrześcijański, Orygenes w swojej Heksapli tetragram JHWH oddał jako Jahwe a nie Jehowa. Godny uwagi jest fakt, że pismo heksaplanarne Orygenesa pochodzi z roku 240 n.e., czyli nieprawdą jest informacja zamieszczona w broszurce ŚJ (Imię Boże, które pozostaje na zawsze, s.8), że dopiero współcześni uczeni zaproponowali, aby JHWH wymawiać jako Jahwe.
Również
w wielu innych publikacjach czytamy o tym, że imię
Boże w brzmieniu Jehowa nie jest właściwe:
W
tekstach pisanych samogłoski słowa Adonaj łączono ze spółgłoskami
JHWH dla przypomnienia czytelnikom, żeby zamiast Jahwe wymawiać (czytać)
Adonaj. W ten sposób w późnym średniowieczu pojawiła się błędna hybryda
>>Jehowa<<
(Encyklopedia biblijna, Warszawa 1999, wyd. Vocatio, str. 407; wyróżnienia
dodane).
Później
spółgłoski JHWH zaczęto czytać z samogłoskami imienia Adonaj.Tym
sposobem powstało nierzadko spotykane imię Jehowa, które jako niebiblijne
powinno oczywiście zniknąć z użycia (J Synowiec, Mojżesz
i jego religia, Kraków 1996, str. 66; wyróżnienia dodane).
Wspomnę
jeszcze o tym, że Towarzystwo
Strażnica samo się przyznaje, że słowo Jehowa wymyślił w średniowieczu
rzymskokatalicki mnich z zakonu Dominikanów:
Pierwsze
zapisane użycie tej formy [Jehowa]
miała miejsce w XIII wieku. C.E. Raymundus Martini, hiszpański mnich
dominikański używał jej w swej książce Pugeo Fidei w roku 1270 C.E.(Aid
to Bible Understanding, str. 884-885, 1971).
Ponadto Świadkowie Jehowy piszą również:
Since
certainty of pronunciation is not now attainable, there seems to be no
reason for abandoning in English the well-known form >Jehovah<
in favor of some other suggested pronunciation.(Insight,
t. 2, str. 7).
A
więc forma Jehowa jest w użyciu dlatego,że jest bardziej znana,
rozpowszechniona... (por. Imię Boże, które pozostanie na zawsze,
str. 8, gdzie czytamy, że (forma Jehowa – dodane od Joanki) jest
bardziej rozpowszechniona i znana niż Jahwe.
Świadkowie
Jehowy twierdzą, że trzymają się z daleka od wszelkiej tradycji ludzkiej
(por. Prowadzenie rozmów na podstawie Pism, str. 345),
jednak
gdy dochodzimy do kwestii imienia Bożego obstają oni przy wersji
Jehowa
tylko dlatego, że jest ona bardziej znana; potwierdzają to również
w książce Będziesz mógł żyć wiecznie w raju na ziemi: Nie
wiadomo dokładnie, jak je wymawiano, chociaż część uczonych(większość
- zgodnie z tym, co podaje publikacja Świadków Jehowy Insight –
dodane od Joanki) uważa, że należałoby mówić >Jahwe<. Forma
>Jehowa< jest jednak używana od wieków i bardziej znana(str.
43; wyróżnienia dodane). Świadkowie Jehowy zarzucają innym religiom,
że opierają się na tradycji, jednak sami się jej trzymają.
Czy
JHWH to jedyne imię Boga?
Niech
w tym miejscu na to pytanie odpowie Biblia:
Iz 63:16 - ...Odkupiciel nasz to Twe imię odwieczne;
Am 5:27 - mówi Jahwe, Bóg Zastępów to imię Jego;
Iz 57:15 - ...którego stolica jest wieczna, a imię Święty;
Hbr 11:16 - Dlatego Bóg nie wstydzi się nosić imienia ich Boga tzn. Boga Abrahama, Boga Izaaka, Boga Jakuba por. Mt 22:32.
Wj 34:14 - ...bo Jahwe ma na imię Zazdrosny...;
Wj 3:13n. - jakie jest Jego imię (...) odpowiedział Bóg Mojżeszowi: Jestem, Który Jestem.;
Pnp 1:3 - olejek rozlany - imię Twe - alegoria stosowana do Jahwe lub Chrystusa.
Imię
Boże, a tzw. formy zastępcze Pan i Bóg
Świadkowie
Jehowy często przytaczają fragment Biblii mówiący o tym, że faryzeusze
znieśli Słowo Boże na korzyść tradycji ludzkiej (Mt 15:6) i podobne postępowanie
zarzucają innym, ponieważ nie zamieszczają w swoich przekładach Biblii
imienia Bożego w formie Jahwe bądź Jehowa (por. Prowadzenie rozmów na
podstawie Pism, str. 117). Twierdzą oni, że nazywanie Boga Bogiem
(bez mówienia o Jego imieniu), bądź też tytułowanie Go Panem nie jest właściwe.
Przypatrzmy się zatem, jak wg Świadków Jehowy na przestrzeni wieków zapisywano
imię Boże, jak się do niego odnoszono, a następnie zweryfikujemy to, co
Świadkowie Jehowy podają w swoich publikacjach....
(...)
w III wieku p.n.e. rozpoczęło się tłumaczenie istniejącej wówczasczęści
Biblii (>Starego Testamentu<) na grekę, nowy język międzynarodowy. Nie
pominięto jednak imienia Bożego. Tłumacze zachowywali je, pisząc je po
hebrajsku. Świadczą o tym istniejące do dziś starożytne odpisy greckiej
Septuaginty.(Imię
Boże, które pozostanie na zawsze, str. 13)
Świadkowie
Jehowy w tym miejscu powołują się na papirusowy zwój LXX (Septuaginty)
zawierający drugą połowę Księgi Powtórzonego Prawa, który jest datowany
na I lub II wiek przed Chr. (ów papirus oznaczony jest technicznie jako
P. Found 266).Ma to dowodzić faktu,
że w LXX tetragram zawierała. Istnieją jednakże inne odpisy Septuaginty,
które w miejscu, gdzie w tekście hebrajskim występuje tetragram, zawierają
słowa Kyrioslub theos.
Dowodzi
tego najstarszy na świecie (z II wieku przed Chr.) zachowany manuskrypt
Septuaginty - 4QLXXLev.a (zawierający miejsca gdzie powinno być imię Boże)
z fragmentem Kpł 26:2-16. W miejsce tetragramu jest tam Kyrios.
Nie są to jedyne zachowane odpisy Septuaginty nie zawierające tetragramu;
inne to:
|
Nazwa
zwoju
|
Datowanie
|
|
Greek
papirus 458
|
II
w. Przed Chr
|
|
4QLXXLeva
|
I
w. Przed Chr
|
|
4QLXXNum
|
I
w. Przed Chr
|
|
4QLXXDeut
|
I
w. Przed Chr
|
Istnieją jeszcze w Biblii Świadków Jehowy
inne miejsca, gdzie Bóg nie jest określany przez podawanie Jego imienia,
jedynie poprzez nazwanie Go Panem (lub w przypadku Dn 2:47 zarówno Panem
jak i Bogiem). Oto one:
Joz.3:11
Oto
Arka Przymierza Pana całej ziemi przechodzi przed wami do Jordanu.
Ne.8:10
I jeszcze rzekł do nich: Idźcie, jedzcie rzeczy tłuste i pijcie słodkie,
i poślijcie porcje temu, dla kogo nic nie przygotowano; bo dzień ten jest
święty dla naszego Pana, i nie ubolewajcie, gdyż radość z Jehowy
jest waszą twierdzą.
Ps.114:7Z
powodu Pana znoś dotkliwe boleści, ziemio, z powodu Boga Jakubowego,
Dn.2:47 Król
odezwał się do Daniela, mówiąc: >Doprawdy, wasz Bóg jest Bogiem bogów
i Panem królów, i Tym, który wyjawia tajemnice, gdyż zdołałeś wyjawić
tę tajemnicę<.
Dn.5:23
Natomiast podniosłeś się przeciwko Panu niebios i przyniesiono przed
ciebie naczynia z jego domu; i piliście z nich wino, ty sam oraz twoi dygnitarze,
twoje nałożnice i twe drugorzędne żony; wysławiałeś też bogów ze srebra
oraz złota, z miedzi, żelaza, drewna i kamienia, którzy nie widzą i nie
słyszą ani nic nie wiedzą; lecz Bogu, w którego ręku jest twój dech i do
którego należą wszystkie twoje drogi, nie oddałeś chwały.
Dn.12:8
Ja wprawdzie słyszałem, lecz nie rozumiałem; rzekłem więc: Panie mój,
jaki będzie koniec tych rzeczy?
Oz.12:14
Efraim wywołał urazę aż po rozgoryczenie i obciąża się przelewaniem krwi,
a jego Wielki Pan odpłaci mu za jego zniewagę.
Za.4:14
Toteż powiedział: Są to dwaj pomazańcy, którzy stoją przy Panu całej
ziemi.
Za.6:5 Toteż
anioł odpowiedział i rzekł mi: To cztery duchy niebios, które wychodzą,
stawiwszy się przedtem przed obliczem Pana całej ziemi.
Powyższe wersety pochodzą z Przekładu Nowego Świata, odnoszą się do Boga Ojca, i nie ma w nich wymienionego imienia Jehowa czy też Jahwe czy też jakiejkolwiek innej formy, zaś w wersji hebrajskiej brak w nich tetragramu.
Chciałabym zwrócić uwagę czytelnika zwłaszcza na Psalm 114, gdzie nie ma tego imienia (JHWH) wymienionego ani razu:
Ps.114:1
Kiedy Izrael wyruszył z Egiptu, dom Jakuba spośród ludu o niezrozumiałej
mowie.
Ps.114:2
Juda stał się jego miejscem świętym, Izrael wspaniałym obszarem jego panowania.
Ps.114:3
Morze to zobaczyło i rzuciło się do ucieczki, Jordan zaś począł zawracać.
Ps.114:4
Góry podskakiwały jak barany, wzgórza -jak jagnięta.
Ps.114:5
Co ci się stało, morze, żeś pierzchło, Jordanie, żeś zaczął zawracać?
Ps.114:6
Góry, że podskakiwałyście jak barany; wzgórza-jak jagnięta?
Ps.114:7Z
powodu Pana znoś dotkliwe boleści, ziemio, z powodu Boga Jakubowego,
Ps.114:8
który zamienia skałę w trzciniaste rozlewisko wód, krzemienną skałę w źródło
wody.
(Przekład
Nowego Świata)
Sam psalmista, natchniony przez Boga, utożsamia Pana z Bogiem Jakubowym (Ps.114:7), czyli z Bogiem Ojcem; nazywa go Panem i nie podaje Jego imienia. Tak więc JHWH jest nazwany Panem (choć JHWH ani razu w tekście się nie pojawia).
W III
w. przed Chrystusem dokonano przekładu ST na grekę. Czy w Septuagincie
(w jej najstarszych zachowanych fragmentach – patrz wspomniany przez mnie
zwój 4QLXXLev.a) znajdujemy tetragram? Nie. Wg Żydów wymawianie JHWH było
zabronione przez prawo (por.
Wj 20:7; Kpł 24:11). O zakazie wymawiania tego imienia pisał m.in. Józef
Flawiusz, historyk żydowski z I wieku po Chr. W Starożytnościach żydowskich
Flawiusza czytamy:
I
Bóg objawia mu [Mojżeszowi] swoje imię, nie zbliżywszy się wprzódy do ludzi,
którego [imienia] mnie nie wolno wypowiadać
(Józef Flawiusz, Jewish Antiquities, angielskie tłumaczenie dokonane
przez H. St. Thackareya, 1930, II, xii. 4,276, s. 284; polskie tłumaczenie
za Analizą krytyczną Chrześcijańskich Pism Greckich w Przekładzie Nowego
Świata Roberta H. Countess’a; str. 51)
W
przypisie do tego fragmentu czytamy, że tylko arcykapłanowi wolno było
wymawiać tetragram. Potwierdzają to również dzisiejsi uczeni. J.Z. Lauterbach,
cytując źródła rabiniczne, pisze:
>W
świątyni, zwłaszcza w dniu święta Paschy, imię to było wymawiane przez
arcykapłana<. Dalej zaś podaje, iż wypowiadanie tetragramu było dozwolone
w jeszcze jednej sytuacji: >Również w ostatniej części rozprawy, na której
sądzono oskarżonego o bluźnierstwo, świadkom wolno było wymówić imię użyte
przez podsądnego<
(J.Z. Lauterbach, Substitutes for the Tetragrammaton (Zamienniki
dla Tetragramu), str. 39; za Analizą krytyczną Chrześcijańskich Pism
Greckich w Przekładzie Nowego Świata Roberta H. Countess’a; str. 51).
Ponadtofragmenty
Septuaginty
zawierające tetragram nie świadczą też o tym, że imię
Jahwe
było wymieniane przez czytającego. Kpł 24:16 wg Septuaginty uczy: Kto będzie
wymieniał imię Boże umrze śmiercią.
W
dodatku 1 w Biblii w Przekładzie Nowego Świata na stronie 1643 czytamy:
Tetragram
wyrażony literami hebrajskimi występował zarówno w tekście hebrajskim,
jak i w greckiej Septuagincie. Toteż gdy Jezus i jego uczniowie czytali
Pisma, czy to po hebrajsku, czy po grecku, napotykali imię Boże. Kiedy
w Synagodze nazaretańskiej Jezus wstał, wziął Księgę Izajasza i z rozdziału
61 przeczytał wersety 1 i 2, gdzie występuje tetragram, wymówił imię Boże.
Harmonizowało to w jego postanowieniem, by oznajmiać imię Jehowy, wyrażonym
w modlitwie skierowanej do Ojca: >Ujawniłem twoje imię ludziom, których
mi dałeś ze świata. (...) I dałem im poznać twoje imię, i dam jej poznać<
[Jana 17:6, 26]
W tych kilku zdaniach napotykamy na szereg ważnych informacji. Po pierwsze: Świadkowie Jehowy twierdzą, że w tekstach hebrajskich, jak i w LXX (Septuagincie) występował tetragram. My jednak wiemy już, że istnieją kopie Septuaginty, które tetragramu nie zawierają (chociażby 4QLXXLev.a), czy jednak w tekstach hebrajskich tetragram występował zawsze? Odpowiedź na to pytanie jest, niestety, niekorzystna dla Świadków Jehowy. Żydzi nie zawsze umieszczali tetragram w kopiach ST, bowiem w Qumran znaleziono manuskrypty hebrajskie w których zamiast tetragramu jest Adonaj. Communio Nr 1, 1994 s.43-4 (art. pt. Imię Boże w Izraelu) podaje, że niektóre hebrajskie rękopisy Biblii znalezione w Qumran mają w miejsce tetragramu Adonaj (Pan). Tak więc należy się liczyć z możliwością, że kiedy Jezus lub Jego uczniowie czytali Pisma, mogli korzystać właśnie z takich tekstów, które tetragramu nie zawierają.
Zadajmy sobie jednak pytanie: czy gdyby Jezus lub Jego uczniowie jednak korzystali z Pism zawierających tetragram, to czy wymawialiby go? Przedstawiłam już argumenty na to, że wymawianie imienia Bożego było wśród Żydów zabronione (można je było wymawiać tylko w kilku okolicznościach, lecz wśród nich brak czytania Pism). Świadkowie Jehowy twierdzą, że zakaz wymawiania imienia Bożego jest niebiblijny. W broszurze Imię Boże, które pozostanie na zawsze na stronie 14 zadają oni takie pytanie:
Czy
Jezus mógł przestrzegać takiej niebliblijnej tradycji? Chyba nie! Przecież
nie powstrzymał się od uzdrawiania w sabat, chociaż oznaczało to przekraczanie
ludzkich przepisów ustanowionych przez Żydów, a nawet ryzykowanie życia
(Mateusza 12:9-14). W rzeczywistości Jezus potępił faryzeuszy jako obłudników,
gdyż ich tradycje wykraczały poza ramy natchnionego Słowa Bożego (Mateusza
15:1-9). Jest więc rzeczą nieprawdopodobną, żeby nie wymawiał imienia Bożego
(...).
Zastanówmy
się teraz... Znamy już stosunek faryzeuszy do imienia Bożego... Znamy z
kart Biblii stosunek faryzeuszy do Jezusa (wszak niejednokrotnie próbowali
go zabić – por. chociażby Jn 8:59)... Jeżeli
wypowiedzenie tetragramu było uważane przez faryzeuszy za bluźnierstwo,
a byłoby istotnie tak, jak twierdzą Świadkowie Jehowy w oparciu o werset
Jn 17:26, że Jezus używał imienia JHWH, znaleźlibyśmy w Biblii werset
mówiący o tym, że oskarżono Go o bluźnierstwo, bo Jego przeciwnicy na pewno
nie pominęliby tak istotnego, obciążającegoGo
dowodu, takiego fragmentu jednak w Nowym Testamencie nie ma.
Czy więc mamy uważać, że Jezus istotnie wymawiał tetragram czy też można przyjąć, że będąc w świątyni i czytając Pisma (nieważne, czy była to Septuaginta czy też wersja hebrajska) czytał tak, jak czytali inni, tzn. Adonaj – Pan? Jeżeli czytał JHWH, powinien być oskarżony o bluźnierstwo imieniu Bożemu, nigdzie zaś nie napotykamy najmniejszej wzmianki o takim zdarzeniu. Jeżeli czytał tak, jak inni, Adonaj – Pan, to wtedy oznacza to, że jest to dozwolone. Ponadto Septuaginta, czyli greckie tłumaczenie ksiąg ST, które zaczęło powstawać w III wieku przed Chrystusem, nie zawsze zawierała tetragram. Takie przekłady Septuaginty niewątpliwie były rozpowszechnione już za czasów Chrystusa, a jednak nie znajdujemy w wypowiedziach Jezusa ani jednej wzmianki, by wymawiać JHWH, nie ma ani jednego napomnienia, nawoływania, by imię w formie JHWH zostało przywrócone gdy w Pismach nie występowało. Czy Jezus kiedykolwiek zganił faryzeuszy, którzy mieli stały kontakt z Pismem, że nie wymawiają imienia Bożego w sposób właściwy, że nie używają tetragramu? Nie. Czy zatem mamy uważać, że i Jezus przedkładał tradycję nad wolę Swego Ojca, a tym samym nie był bez grzechu?
Czy
jednak nie byłoby lepiej posługiwać się tym imieniem w brzmieniu prawdopodobnie
bliższym oryginalnemu? Niekoniecznie, bo nie ma takiego zwyczaju w odniesieniu
do imion biblijnych. Weźmy na przykład imię Jezus. Czy wiesz, jak wołali
na niego przyjaciele i krewni, gdy się wychowywał w Nazarecie? Prawdę mówiąc
nikt nie wie tego na pewno, chociaż mogło to brzmieć Jeszua (a może Jehoszua),
ale na pewno nie Jezus.
(Imię Boże, które pozostanie na zawsze, str. 8-9).
Jednakże
hebrajska
wersja wymowy słowa Jezus nie ma tu znaczenia, bo znamy samogłoski dzięki
wersji greckiej. W przypadku tetragramu nie zachowały się natomiast
świadectwa wymowy.
Świadkowie Jehowy twierdzą, że
nikt też nie wie, jak naśladowcy Jezusa wymawiali Jego imię (Imię Boże,
które...,. s.20). Nie wiem jak ŚJ, ale chrześcijanie z pewnością wiedzą,
jak to imię wymawiał apostoł Paweł: >Iesous<. Czyżby apostoł Paweł,
wg nich, nie był naśladowcą Pana Jezusa?
O
tym, jakie mogą byś skutki złego dodawania samogłosek do wyrazów hebrajskich
pisze Robert H. Countess:
Trzeba
uczciwie i rzetelnie spojrzeć na wagę samogłosek, a szczególnie powinni
zrobić to ci, którzy nazywają się Świadkami Jehowy. Już pobieżne przejrzenie
jakiegokolwiek hebrajskiego leksykonu pokazuje, że jeden zbiór rdzeni dopuszcza
bardzo rozbieżne znaczenia.
Dla
przykładu: przy rdzeniu słowotwórczymdH
gdy dokonamy podstawienia samogłoski a,
otrzymamy słowo skutek; przy podstawieniu samogłoski E
będziemy mieć demona, zaś podczas podstawienia O
otrzymamy
pierś. (Z powodu braku odpowiedniej czcionki na większości
komputerów czytelników AM posłużyłam się tutaj prostą transliteracją; osobom
zainteresowanym prześlę odpowiednią czcionkę Sil Ezra wraz z dokładnym
tekstem z Analizy krytycznej Countess’a).
Jeśli
niestosownością jest błędne wymówienie czyjegoś imienia lub nazwanie piersi
demonem, to o ileż większą niestosownością byłoby niewłaściwe wokalizowanie
imienia prawdziwego Boga! (Analiza
krytyczna Chrześcijańskich Pism Greckich w Przekładzie Nowego Świata
Roberta H. Countess’a; Oficyna Wydawnicza Vocatio; Warszawa 1998; str.
45 – wyróżnienia dodane).
Imię
Boże Jehowa w Chrześcijańskich Pismach Greckich (Nowym Testamencie)
w Przekładzie Nowego Świata
Biblia
Świadków Jehowy jest jedynym znanym mi przekładem Biblii, który na kartach
Nowego Testamentu ma wprowadzony tetragram, a ściślej mówiąc, formę wymawiania
tetragramu jako Jehowa. W dodatku 1 do Biblii w Przekładzie Nowego
Świata na stronie znajdujemy taką notatkę:
Chcąc
uniknąć poza granice obowiązujące tłumacza i wdawania się w interpretację
tekstu, nadzwyczaj ostrożnie podeszliśmy do sprawy umieszczania imienia
Bożego w Chrześcijańskich Pismach Greckich. Zawsze za podstawę braliśmy
Pisma Hebrajskie; dla upewnienia się szukaliśmy też potwierdzenia w dostępnych
hebrajskich przekładach Chrześcijańskich Pism Greckich. (...) W tekście
głównym naszego tłumaczenia Chrześcijańskich Pism Greckich imię Boże oddaliśmy
237 razy. Przywrócenie go w każdym z tych 237 miejsc znajduje swe potwierdzenie
w przekładach hebrajskich.
Czytelnik
powinien zdawać sobie sprawę z tego, że tłumacze Chrześcijańskich Pism
Greckich nie przywrócili imienia Bożego; dokonali natomiast jego wprowadzenia.
Jak sami Świadkowie Jehowy przyznają, że w
żadnym ze znanych nam dzisiaj greckich manuskryptów ksiąg od Mateusza do
Objawienia nie ma pełnego imienia Bożego
(Imię Boże, które pozostanie na zawsze, str. 23). Świadkowie Jehowy twierdzą,
że w tekstach NT było imię Boże w formie tetragramu (por. Imię Boże,
które pozostanie na zawsze, str. 24), lecz należy pamiętać, że po
dziś dzień nie odnaleziono ani jednego manuskryptu, który by tetragram
zawierał
(choć znajdujemy manuskrypty ST jeszcze sprzed czasów Chrystusa).
Drugą,
równie istotną kwestią, jaką należy uwzględnić, jest to, że tłumacze Biblii
w Przekładzie Nowego Świata korzystali również z hebrajskich tłumaczeń
Nowego Testamentu, zaś pierwsze
tłumaczenie na język hebrajski fragmentu tej księgi powstało dopiero w
XIV wieku
(jest to tłumaczenie Ewangelii wg św. Mateusza z roku 1385, oznaczone jako
J2)!
Trzeba
sobie również odpowiedzieć na pytanie, czy istotnie tłumacze Biblii w Przekładzie
Nowego Świata za każdym razem, gdy napotykali cytowany ze Starego Testamentu
fragment zawierający tetragram, oddawali go jako Jehowa. Pokażę
w tym miejscu niekonsekwencję tłumaczy na zaledwie 4 przykładach...
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Rodzi
się pytanie: dlaczego w tych wszystkich miejscach nie wprowadzono imienia
Bożego, choć tłumacze deklarowali się je wprowadzać wszędzie tam, gdzie
tetragram występuje w ST? Świadkowie Jehowy w swoim przekładzie nie umieścili
również słowa Jehowa w następujących miejscach:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Rz.10:13
Gdyż każdy, kto wzywa imienia Jehowy, będzie wybawiony. |
|
|
|
|
|
Świadkowie
Jehowy
– czy od zawsze?
Historia
Świadków Jehowy rozpoczyna się w roku 1870, gdy to założyciel ruchu, Charles
Taze Russell zakłada studium biblijne. Ludzie wokół niego zgromadzeni nazywają
siebie Badaczami Pisma Świętego. Dopiero w 1931 roku część znich
przybiera nazwę Świadkowie Jehowy. Zaledwie 3 lata przed tym wydarzeniem
ówczesny prezes Towarzystwa Strażnica pisze:
Pismo
Święte w tym względzie powiada: >Natenczas ludzie zaczęli wzywać się
od imienia Pańskiego.' (Zobacz 1 Moj. 4:26) Dlaczego oni zapragnęli
nazywać się od imienia Pańskiego będąc grzesznymi? Odpowiadamy, że taki
plan opracował Djabeł a to wtym celu, by ludzie mogli mieć pretensję
do synów Bożych, a jednak wbrew naśladować żlego kierunku, akuratnie w
opozycji Bogu i żeby przez to szydzić i urągać Bogu i zniesławić Jego imię.
Oni stali się narzędziami Szatana, onego Djabła, i jako tacy są hipokrytami.
Powód, dlaczego jest rzeczą ważną do zwrócenia uwagi na te starożytne
zdarzenie, jest ten, aby wykazać zamysł Szatana, przez niego przedsięwzięty
i przeprowadzony od początku; mianowicie on miał na celu z pewnego zorganizowanego
systemu religijnego stworzyć część swego rządu, aby przez to mógł szydzić
i urągać imieniu Jehowy. (...)
Ta praktyka religijnej hipokryzji
stanowiła główną sprężynę do rzucania urągowisk na imię Jehowy i na szydzenie
z Boga.[Wyzwolenie,
s.38-39, wyd. pol. 1928 r.; wyróżnienia dodane]
Antychryst
oznacza tego, który się mianuje Chrystusem, Mesjaszem, a równocześnie jest
w opozycji do Mesjasza. Szatan, przeciwnik Boży, wziął się więc do zorganizowania
'tajemnicy nieprawości', która to nieprawość miała być w opozycji, czyli
przeciwna Chrystusowi. Faktem jest, że on dobrze wiedział, że apostoł Jan
powiedział do kościoła: Ostateczna godzina jest (1 Jana 2:18) Dyjabeł przeto
wnioskował, że jeśli mu się uda zniszczyć nasienie obietnicy i odwrócić
ich umysła, umysła ludzkie od Boga, wtedy będzie mógł zniweczyć cele i
zamiary Boga. On napewno zrozumiał, że rozwinięcie tego nasienia obietnicy
zajmie długi okres czasu; dlatego też natychmiast wziął się do formowania
antychrysta.
Było
to za czasów Enosa ( 1 Mojżeszowa 4:26) gdzie Szatan powziął już myśl adopotowania
hipokryzji, aby się ludzie nazywali od imienia Pańskiego, pomimo tego,
że oni wcale nie reprezentowali Boga. On przez to bluźnił Bogu i przyniósł
niesławę imieniowi Jego.
Na początku ery Chrześcijańskiej, Szatan powziął zupełnie te same kroki
hipokryzji, lecz na daleko większą skalę. On wiedział, dobrze, że człowiek
jest tego usposobienia, że musi coś uwielbiać i jeżeli Szatan nie mógłby
ich skłonić tych, którzy się nazywają od imienia chrześcijańskiego, aby
go uwielbiali wprost, to on natychmiast miał wprowadzić inny sposób, przez
który miał odwrócić ich umysła od Jehowy Boga, a pomimo to oni mogliby
się nazywać i tak od imienia chrześcijańskiego. [Wyzwolenie,
s.204-205, wyd. pol. 1928 r.; wyróżnienia dodane]
Oczywiście
ten cały atak jest wymierzony w Kościół Rzymskokatolicki i resztę chrześcijaństwa,
lecz Rutherford pewnie w grobie się teraz przewraca, gdyż w swym zaślepieniu
nie zauważył, że jego argumentację można bardzo dobrze użyć w stosunku
do dzisiejszych Świadków Jehowy. Im to możemy powiedzieć słowami
ich drugiego prezesa, żeOni
nazywają się od imienia Pańskiego, lecz w prawdzie i fakcie reprezentują
Djabła.[Wyzwolenie,s.
226;].
Warto
tu zauważyć, że wśród pierwszych chrześcijan, za jakich Świadkowie Jehowy
się często wobec świata uważają, istniał jednak zwyczaj surowego potępiania
tych, którzy obwołują się innymi niż po prostu chrześcijanie nazwami.
Tak właśnie pisał Ignacy z Antiochii, żyjący jeszcze w czasach apostołów,
który już około roku 107 napisał: Stańmy się zatem Jego [prawdziwymi]
uczniami i nauczmy się żyć po chrześcijańsku. Kto bowiem nazywa się jakimś
innym niż to właśnie imieniem, ten nie należy do Boga (Do Kościoła
w Magnezji, X, 1). Jak nic można to odnieść do Świadków Jehowy.
Czytając Biblię można zaobserwować, że Bóg zapoczątkował proces dejehowizacji Starego Testamentu, co widać np. w kolejnych rozdziałach księgi Hioba od 3 do 37, gdzie wyraz JHWH występuje coraz rzadziej na korzyść wyrazu Adonaj. Świadkowie Jehowy jednak chcą proces ten zapoczątkowany przez Boga odwrócić!
Jer. 44:26 Wszakże słuchajcie słowa Pana, wszyscy Judejczycy, którzy mieszkacie w ziemi egipskiej: Oto Ja przysięgam na wielkie moje imię - mówi Pan - że moje imię już nigdy nie będzie wzywane ustami któregokolwiek męża judzkiego w całej ziemi egipskiej i nikt nie powie: Jako żyje Wszechmocny Pan!
W Księdze Izajasza spotykamy bardzo interesująca zapowiedź dotyczącą przyszłego ludu Bożego.
Iz.62:2 Wtedy ujrzą narody twoją sprawiedliwość i wszyscy królowie twoją chwałę, i nazwą cię nowym imieniem, które usta Pana ustalą.
Świadkowie Jehowy odwołują się do Iz 43:12; 44:8 na poparcie, że powinni być tak nazwani, Świadkami Jehowy, czym zatem jest nowe imię przepowiedziane w Iz 62:2? To nie mogą być Świadkowie Jehowy, skoro Bóg użył tej nazwy 20 rozdziałów wcześniej. Czy tym imieniem mogą być Chrześcijanie od imienia naszego zbawcy Chrystusa?
Jak widać, nie może tu chodzić o imię związane ze słowem Jahwe, gdyż to imię było już objawione (por. Wj 3:13-15). Mowa tu o nowym imieniu, którym lud Boży ma zostać nazwany przez pogan. To dosyć ważna uwaga, gdyż dzisiejsi Świadkowie Jehowy sami się tak nazwali w 1931 roku. Pismo tymczasem mówi o tym, że lud Boży ma otrzymać to nowe imię od pogan. Wypełnienie tego proroctwa nastąpiło w NT:
Dz.11:26 A gdy go znalazł, przyprowadził go do Antiochii. I tak się ich sprawy ułożyły, że przez cały rok przebywali razem w zborze i nauczali wielu ludzi; w Antiochii też nazwano po raz pierwszy uczniów chrześcijanami.
Słowo chrześcijanin (grec. christianous) pochodzi od słowa Chrystus, a nie Jehowa, czy chrzest. Tym imieniem obdarzono uczniów Pana Jezusa wpierw w Antiochii, a potem zostało ono dosyć szybko zaadoptowane, gdyż już w apostoł Piotr pisze:
1P.4:16 Wszakże jeśli cierpi jakochrześcijanin, niech tego nie uważa za hańbę, niech raczej tym imieniem wielbi Boga.
Podsumowanie
Przedstawiłam
tu po krótce argumenty świadczące wg mnie o tym, że JHWH nie jest jedynym
imieniem Bożym, zaś wokalizacja ????
jako Jehowa nie jest poprawne. Forma imienia Bożego, a raczej jednego z
imion Boga, Jehowa nie jest właściwa, co potwierdza większość uczonych.
Pokazałam
również, jak błędne podstawienie samogłosek do hebrajskiego wyrazu może
różnie zmieniać jego znaczenie, również na pejoratywne, i jest to jeden
z powodów, dla których wymawianiem JHWH, gdy nie zna się poprawnej wymowy,
można obrazić Boga.
Kolejnym
powodem, dla którego wymawianie imienia Bożego bez należytego szacunku
jest niedozwolone, są fragmenty Biblii o tym mówiące (Wj 20:7; Kpł 24:16).
Świadkom Jehowy nie przeszkadzają jednak one w wypowiadaniu tego imienia
w codziennych rozmowach, o czym możemy się przekonać z lektury broszury
Imię
Boże, które pozostanie na zawsze (na str. 30 czytamy: (...) miliony
ludzi na całym świecie z radością przyjęło przywilej noszenia imienia Bożego,
posługiwania się nim nie tylko podczas oddawania czci Bogu, lecz także
w codziennych rozmowach).
Wykazałam
również, że JHWH nie jest jedynym, a na pewno nie pierwszym imieniem, jakie
ma Bóg, oraz podałam powody, dla których Jezus najwidoczniej nie wymawiał
tetragramu. Tak więc umieszczenie imienia Bożego w formie Jehowa
w Chrześcijańskich Pismach Greckich w Przekładzie Nowego Świata jest niczym
innym, jak tylko fałszowaniem tekstu na potrzeby własnej ideologii, zwłaszcza
że nie ma żadnych manuskryptów NT, które zawierałyby tetragram.
Zapoznałam
również czytelnika ze stanowiskiem, jakie na kilka lat, przed przyjęciem
przez Świadków Jehowy ich nazwy było oficjalnym stanowiskiem Towarzystwa
Strażnica, gdy uważano, że nazywanie się imieniem Pańskim jest działaniem
na korzyść diabła. Widać Świadkom Jehowy nie potrzeba wiele czasu na odrzucenie
tego, co wcześniej podają ich przywódcy duchowi, lecz to nie wszystko.
Świadkowie Jehowy zdają się nie zauważać fragmentów Biblii mówiących o
tym, że lud Boga miał otrzymać nowe imię (Iz 62:2), zaś nazwa Świadkowie
Jehowy była użyta w tej księdze blisko 20 rozdziałów wcześniej, więc
nie może o nią chodzić, tym bardziej, że w tej samej Biblii czytamy o tym,
że to noweimię zostało już nadane
za czasów apostołów i brzmi ono: Chrześcijanie. Dodatkowo, w myśl tego,
co jest zawarte w Biblii, chrześcijanie powinni być świadkami Jezusa:
Dz.Ap.
1:7-8
7.
Rzekł do nich [ Jezus – dodane]: Nie wasza to rzecz znać czasy i chwile,
które Ojciec w mocy swojej ustanowił,
8.
Ale weźmiecie moc Ducha Świętego, kiedy zstąpi na was, i będziecie
mi [Jezusowi] świadkami w Jerozolimie i w całej Judei, i w Samarii, i aż
po krańce ziemi.
(BW)
Powyższe
opracowanie nie wyczerpuje całego zagadnienia związanego z imieniem Bożym,
mam jednak nadzieję, że Wielu z Was wyciągnie z tego coś dla siebie J
Pozdrawiam
całą ekipę AM i czytelników
Joanka J
UWAGA!!!
W nawiązaniu do swojego poprzedniego artykułu Świadkowie Jehowy a jednak sekta zapraszam czytelników do zapoznania się z artykułem Świadkowie Jehowy - zdelegalizowana sekta? autorstwa iszbina, skąd można dowiedzieć się m.in., że: Brooklyn broniąc swych praw nie waha się także występować przed Europejską Komisją Praw Człowieka, czy też Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Mało kto jednak wie, że właśnie Europejska Komisja Praw Człowieka w swych decyzjach używała słowa sekta na określenie Świadków Jehowy.
PS. Wykorzystane przeze mnie źródła w artykule Dlaczego Świadkowie Jehowy? :
|
|
|
Przekłady Biblii:
|
|
|
|
|
|
Pismo Święte
w Przekładzie Nowego Świata
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Encyklopedia biblijna, Warszawa 1999, wyd.
Vocatio
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Insight
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
PS2. Dla zainteresowanych tematem polecam strony oraz artykuły:
http://www.republika.pl/iszbin/brooklyn.htm
Imię Boże w Starym Testamencie – Piotr Andryszczak.
Imię Boże ,,Jehowa'' – Jan Lewandowski.
Tetragram
JHWH a Qumran –Jan Lewandowski.
Imię Boże w ,,Chrześcijańskich Pismach Greckich w Przekładzie Nowego Świata'' – Piotr Andryszczak.
http://warsaw.com.pl/brooklyn/
Kwestia pomijania Imienia Bożego – Jan Lewandowski
Pierwsi
chrześcijanie a Imię Boże. Czy starożytni chrześcijanie usuwali Imię Boże?-
Jan Lewandowski
Spór
o Imię Boże sztuczny problem Strażnicy – Jarosław Zabiełło
Oszustwo
z imieniem Bożym – Cezary Podolski
Imię
Boże – Włodzimierz Bednarski
Imię
Boże w Biblii 1000-lecia – Włodzimierz Bednarski
Imię
Jehowa w Biblii Nowego Świata – Włodzimierz Bednarski
Imię Boże (z książki Pytania nieobojętne) – Jacek Salij
Jeśli jesteś zainteresowany tym tematem, pragniesz uzyskać jakieś interesujące Cię informacje, lub też podzielić się ze mną swoimi spostrzeżeniami, zawsze możesz do mnie napisać.
Ptaśku,
Tobie również dziękuję – skłoniłeś mnie do poszukiwań i zgłębiania tego
zagadnienia J