WYMIANA GAZOWA U ROŚLIN
TRANSPIRACJA - proces wyparowywania wody u roślin
NA INTENSYWNOŚĆ TRANSPIRACJI WPŁYWAJĄ CZYNNIKI:
a) wewnętrzne [rozmieszczenia liczba i rozmiary
a. szparkowych, pokrycie kutikulą i jej grub.]
b) zewnętrzne [temp. wilgotność powietrza, 
wiatr, dostępność wody w podłożu]
LOKALIZACJA A. SZPARKOWYCH:
a) w dolnej skórce liścia - roś. lądowe
b) w górnej skórce liścia - roś. o liś. pływ.
c) brak aparatu - wymiana całą pow.
ciała u roś/ o liściach zanurzonych
KOSEKWENCJE ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA, WODY I GLEBY
1. ŹRÓDŁA ZANIECZ. POW.
a) zniecz. naturalne:
[wyb. wulkanów, burze piaskowe, trąby pow., pożary lasów, procesy gnilne na bagnach]
b) sztuczne (ANTROPOGENICZNE)
[energetyka, ciepłownictwo, przem. hutniczy, wydobywczy, materiałów budowlanych, jądrowy, transport]
ZANIECZYSZCZENIA POWITRZA:
ŕ GAZOWE [związki węgla, związki siarki, związki azotu, węglowodory]
ŕ PYŁOWE [pyły toksyczne (wyw. zatrucie. org.), szkodliwe (węgla, drewna, bawełny) naturalne (żelaza, gipsu, działanie drażniące, węgla, wapienia)]
SKUTKI ZANIECZYSZCZENIA POW.
a) kwaśnie deszcze
b) dziura ozonowa [wyw. freony]
c) efekt cieplarniany
d) smog [mgła inwersyjna]


NARŻĄDY WYMIANY GAZ. U BEZKRĘG.

PIERWOTNIAKI - oddychają całą pow. 
ciała, tlenem rozpuszczonym w wodzie
JAMOCHŁONY - CC, tlen rozp. w wodzie
PŁAZIŃCE [TASIEMIEC] - oddycha beztlenowo, proces fermentacji
PIERŚCIENICE - CC, tlen atmosferyczny
SKORUPIAKI - skrzela, tlen rozp. w wodzie
OWADY - tchawki, system chitynowych rurek, do których prowadzą przetchlinki.
U owad. krew nie bierze udziału w wym. gazowej
PAJECZAKI - oddychają płucotchawkami
ŚLIMAKI LĄDOWE - płuca skórne lub jama płaszczowa
ŚLIMAKI WODNE - skrzela, wyj. zatoczek i zatoczek i błotniarka stawowa

U pantofelka, jamochłonów, płazińców, transport substancji pokarmowych i tlenu zachodzi przez błony komórkowe zgodnie ze zjawiskiem dyfuzji.
Pierścienice - ukł. krwionośny zamknięty.
U skorupiaków, owadów, pajęczaków, mięczaków układ krwionośny jest otwarty.

BUDOW PIERWOTNA KORZENIA
SKÓRKA - zbudowana z jednej warstwy kom., które w strefie włośnikowej korzenia wyrastają w długie wypustki zwane włośnikami; przez nie roślina pobiera wodę z gleby z solami mineralnymi.
KORA PIERWOTNA - zbudowana z kom. miękiszowych
WALEC OSIOWY - z ułożonymi wśród tkanki miękiszowej na przemian, promieniście wiązkami przewodzącymi: łykowymi i drzewnymi



ODDYCHANIE KOMÓRKOWE - jest to proces biologiczny, polegający na utlenieniu substancji organicznych, w którego wyniku następuje ich rozkład i uwalnia się energia.

Istotą podwójnego oddychania jest to, że tak w czasie wdechu, jak i wydechu przez płuca przepływa powietrze zaopatrzone w tlen i następuje wymiana gazowa.

przepona - mięsień oddzielający jamę brzuszną od klatki piersiowej

mały obieg: p. kom ŕ płuca ŕ l. przed
duży obieg: l. kom ŕ komórki ciała ŕ p. przed