U schyłku starożytności Frankowie zajmowali tereny dolnego i
środkowego Renu. Mieli organizację plemienną. Władca jednego z plemion -
Chlodwig zjednoczył je. Legenda wywodzi go od Merowiusza - dlatego dał on
początek dynastii Merowingów. Po zjednoczeniu Chlodwig wziął udział w Wielkiej
Wędrówce Ludów. Przekroczył Ren i u schyłku V wieku podbił Galię Zaalpejską
(dzisiejszą Francję). Prowadził politykę integracyjną. Popierał małżeństwa
mieszane.23 grudnia 496 roku Chlodwig przyjął chrzest. Był pierwszym ochrzczonym
królem germańskim, co też ułatwiło proces integracji z podbitą
Galią.
Chlodwig umarł w roku 511. Jego następcy podzielili zjednoczone
przezeń państwo. Umarli młodo. Ich władza była zbyt słaba, nazywano ich:
"królowie gnuśni". Całość władzy przekazali w ręce urzędników na dworze, zwanych
majordomami (łacińskie majordomus).
Majordom Pepin z Heristalu
zapoczątkował politykę ponownego jednoczenia ziem Franków. Poza zasięgiem jego
władzy pozostaje jedynie Akustania (kraina niedaleko Pirenejów, dziś podzielona
między Francję i Hiszpanię). Syn Pepina - Karol Młot - tak podniósł autorytet
urzędy majordoma, że od jego imienia nowa dynastia będzie nosiła nazwę
Karolingów. Na Akustanię najechali Arabowie. Poprosiła ona Karola Młota o pomoc
i w 732 roku w Poitiers [Pułatię] odbyła się zwycięska bitwa z Arabami. Mówi
się, że Karol uchronił Europę Zachodnią przez losem hiszpańskich WIzygotów, a
więc przed podbojem arabskim. To pozwoliło na przejęcie władzy przez
Karolingów.
Synem Karola był Pepin Mały (Krótki). Wysłał on poselstwo do
papieża Zachariasza z pytaniem o osobę, która powinna mieć koronę Franków - czy
mają to być nadal Królowie Gnuśni, którzy nie mają żadnej władzy, czy on -
Pepin, który jej pełnię dzierży? Papież uznał Pepina za króla. W 751 roku odbył
się wiec możnych frankońskich. Zdetronizowano Merowingów i oddano koronę
Pepinowi Krótkiemu, a więc Karolingom. Koronacja Pepina jako pierwsza miała
charakter religijny - odbywała się w kościele. Takiego władcę nazywano
Pomazańcem Bożym. Wystąpienie przeciwko niemu było największym grzechem. Taka
zasada sankcji religijnej dla panującego nazywa się legitymizmem. Władcy byli
uważani za Świętą Rodzinę na ziemi. W korespondencji używali zwrotów w rodzajuL
"moja siostra", "mój kuzynie", choć nie byli ze sobą fizycznie spokrewnieni. Nie
przeszkadzało to w prowadzeniu wojen. Niedługo po loronacji Pepina Longobardowie
zaczęli niepokoić Rzym. Papież poproił króla o pomoc. W 754 roku Pepin pokonał
Longobradów, a zdobyte ziemie oddał papieżowi. Na tej darowiźnie w 756 roku
powstało teokratyczne Państwo Kościelne. Istniało do 1870 roku, a dziś jego
pozostałością jest Watykan.
Synem Pepina był Karol. Nadano mu przydomek
"Wielki". Panował on w latach 768 - 814. Cały ten okres wypełniły podboje.
Arabowie znów niepokoili Franków. Karol pokonał ich w dwóch wyprawach ("Pieśń o
Rolandzie). Przesunął granice państwa do rzeki Ebro w Hiszpanii. Longobardowie
ponownie zaczęli niepokoić Rzym. Ich również pokonał Karol, przyjmując w
Mediolanie tytuł ich króla, a więc likwidując ich państwo. Później Karol złożył
wizytę w Rzymie. Potwierdził darowiznę Pepina, ale w zamian uprawiał typowy
cezaropapizm. Między Renem a Łabę mieszkali Sasi. Karol Wielki walczył z nimi 14
lat, brutalnie ich chrystianizując. w 804 ostatecznie podbił Sasów, a granice
państwa przesunął do Łaby. Nad środkowym Dunajem (dzisiejsza Austria) podbił
Awarów i spotkał się ze Słowianami, którym narzucił zwierzchność lenną. Granice
monarchii karolińskiej sięgały więc od rzeki Ebro i Atlantyku na zachodzie po
Łabę i środkowy Dunaj na wchodzie. Morze Bałtyckie wraz z Kanałem La Manche
ograniczały państwo na północy, natomiast środkowe Włochy na południu. Po
Cesarstwie Rzymskim była tu druga próba integracji europejskiej. Karol Wielki
chciał odrodzić dawne imperium rzymskie przez małżeństwo z cesarzową bizantyjską
Ireną ale zaniepokoił się tym papież rzymski Leon III. Skorzystał z wizyty
Karola w Rzymie i 25 grudnia 800 roku włożył na jego skronie koronę cesarzy
rzymskch. Odrodzona została godność cesarska na zachodzie. Bizancjum przez 12
lat protestowało, wreszcie w 812 roku pogodziło się z istnieniem dwóch cesarstw.
Na organizacji monarchii karolińskiej wzorowały się wszystkie
średniowieczne państwa europejskie łącznie z Polską. Polskie słowo "król",
czeskie "kral" pochodzą od imienia Karol.Karol nie dzielił się z nikim władzą,
sprawował rządy osobiście. Jego organem doradczym była Rada Królewska. Słuchał
jej opinii, ale postępował tylko zgodnie z własną wolą. Zniósł urząd majordoma,
a wprowadził palatyna (od palatium - dwór). Zastępował on władcę w dowództwie
nad wojskiem i pełnieniu funkcji sądowniczych. Państwo dzieliło się na marchie
(przy granicach; pełniły funkcję obronną), a wewnątrz - na hrabstwa. Na czele
stali margrabiowie i hrabiowie. Urzedy przyznawano im w systemie lennym. Państwo
Karola Wielkiego miało charakter monarchii patrymonialnej, czyli było osobistą
własnością władcy. Cała ludność była zobowiazana do danin na rzecz księcia i
podlegała jego najwyższemu sądownictwu. Dwór Karola Wielkiego nie miał stałej
siedziby, bo nie było stolicy. Był więc dworem wędrującym. Władca wraz z drużyną
i dworem jeździł miezy grodami stołecznymi hrabstw i marchii, konsumował
zgromadzone tam daniny, a równocześnie rozstrzygał najtrudniejsze sprawy sądowe
i kontrolował miejscową asministrację. U chyłku życia najczęściej przebywał w w
Akwizgranie, na południu Francji. Miasto to uważane jest za prastolicę.
Karol Wielki bardzo troszczył się o rozwój kultury. Nakazał przy
katedrach i klasztorach zakładać szkoły kształcące kler. Sprowadzał uczonych z
Irlandii i Włoch - przybyli Piotr z Pizy, Paweł Diakon. Za jego czasów działał
frankoński historyk Einhard, autor biografii Karola Wielkiego. W państwie Karola
wykształcił się najstarszy styl sztuki średniowiecznej - romański.