ODDECHOWY UKŁAD, zespół narządów służących do wymiany gazów oddechowych (tlenu i dwutlenku węgla) między organizmem a środowiskiem (oddychanie); pierwotniaki, a także niektóre bezkręgowce żyjące w wodzie, jak np. jamochłony, pobierają rozpuszczony w niej tlen całą powierzchnią ciała na zasadzie dyfuzji; u wielu bezkręgowców oraz kręgowców powstają specjalne narządy oddechowe; w środowisku wodnym najbardziej typową ich formą są skrzela, w lądowym płuca u kręgowców oraz tchawki lub płucotchawki u stawonogów; zasadniczą cechą narządów oddechowych jest duża powierzchnia czynna, przez którą odbywa się wymiana gazów oddechowych (np. w płucach człowieka ponad 100 m2); w skład oddechowego układu kręgowców lądowych, poza płucami, wchodzą drogi oddechowe, u człowieka i ssaków są to: jama nosowa, gardło, krtań, tchawica, oskrzela; zanikł u salamander bezpłucnych.