GENEZA UTWORU
Polska wersja "Legendy o świętym Aleksym"
opiera się prawdopodobnie na francuskim lub włoskim pierwowzorze. Jej najstarszy
zapis to piętnastowieczna kopia znacznie starszego wzoru, być może pochodzącego
z XIV wieku. Najstarsza z licznych wersji "Legendy..." powstała w Azji Mniejszej
(najprawdopodobniej w Syrii) w V lub VI w. n. e. w oparciu o motywy
indyjskie.
POCZĄTEK UTWORU
Utwór rozpoczyna apostrofa do Chrystusa.
Jest to bezpośrednia prośba autora o pomoc w opowiedzeniu dziejów świętego
Aleksego. Wyrażenie "prawić" wskazuje na to, że utwór ma swe korzenie w tradycji
ustnej.
HAGIOGRAFIA
Utwór należy do nurtu hagiograficznego. Jest to
więc wyidealizowana opowieść o życiu i śmierci świętego.
Hagiografia, czyli
żywotopisarstwo świętych, to popularny w średniowieczu nurt piśmiennictwa
biograficznego, którego tematykę stanowiły historie życia świętych. Ukształtował
się on w początkach chrześcijaństwa (IV - V w.).
NAJSŁYNNIEJSZE DZIEŁA
HAGIOGRAFICZNE
- "Złota legenda", Jakub da Voragine, XII wiek - cykl
ułożonych w porządku kalendarzowym żywotów, modny i popularny w Europie.
-
dzieła polskie:
* "Pieśń o świętej Dorocie męczennicy", "Pieśń o św.
Stanisławie", "Legenda o św. Aleksym" - to najstarsze żywoty po polsku. Powstały
w XV wieku.
* "Żywot św. Kingi" - tekst łaciński o polskiej świętej.
*
legendy o świętych - Wojciechu, Stanisławie, Jadwidze.
* pieśni o św.
Katarzynie i Dorocie.
TREŚĆ LEGENDY
Życie Aleksego to modelowy
przykład żywotu świętego-ascety. Towarzyszyło mu wiele cudów. Pierwszym z nich
były narodziny świętego, syna dobrych i bogobojnych ludzi - Eufamijan i Aglijas.
Gdy Aleksy miał 24 lata, zgodnie z wolą ojca wziął ślub z królewną Famijaną. W
noc poślubną para nowożeńców zdecydowała się na rozstanie. Aleksy zwrócił
Famijanie pireścień i powiedział, że chce służyć Bogu. Uzyskał zgodę żony.
Odszedł z domu bez wiedzy rodziny, z mnóstwem złota i srebra. Wszystko co
posiadał, rozdał biednym. Sam spędzał dni siedząc i chwaląc Boga pod kościołem.
W końcu nastąpił kolejny cud - Matka Boska zeszła z obrazu i rozkazała
klucznikowi, aby wpuścił biedaka do świątyni. Klucznik podobne widzenia miewał
jeszcze wielokrotnie. Opowiedział o nich innym i Aleksy zaczął uchodzić za
świętego. Tymczasem Eufamijan rozpoczął poszukiwania syna. Jego słuszy jednak
nie rozpoznali księcia w żebraku. Aleksy nie pragnął sławy, więc zdecydował się
na odpłynięcie do Tarsu w Syrii, znów jednak nastąpił cud - zmienił się wiatr i
statek wrócił do Rzymu. Święty postanowił więc zostać tam i żebrac na dworze
własnego ojca. Choć Eufamijan polecił go rządcy, służba dokuczała mu, nawet
wylewając na niego pomyje. Poniżany Aleksy przeżył na dworze szesnaście lat.
Przed śmiercią napisał list o swoich dziejach. Gdy zmarł, rzymskie dzwony
zaczęły same bić. Tylko małe dziecko wiedziało, na czyją cześć... Pod domem
Eufamijana znaleziono ciało Aleksego. Wydawało ono uzdrawiającą woń. Zmarły
trzymał list, którego nikt, nawet cesarz i papież nie mógł wyjąć. Zdołała to
zrobić dopiero Famijana. Z listu dowiedziano się o życiu świętego. Tu legenda
urywa się.
SCHEMAT ŻYWOTU ŚWIĘTEGO-ASCETY
- wywodził się z bogatego
rodu, miał pobożnych rodziców.
- już jako dziecko był niezwykle dobry, mądry
i pobożny.
- zachował czystość cielesną.
- dzielił swój majątek pomiędzy
ubogich, często opuszczał dom.
- znosił prześladowania, umartwiał się.
-
zarówno jego życiu jak i śmierci towarzyszyły liczne cuda.
POSTAWA
BOHATERA
Aleksy stał się żebrakiem, zdał na łaskę ludzi. Wyrzekł się dóbr
doczesnych, przemijających. Zrobił to, co w jego mniemaniu było słuszne. Uważał,
że należy zniszczyć ciało w imię czystości i doskonalenia duszy.
The End.
Za ewentalne błędy nie odpowiadamy. ;)
(c) Tawananna :)