romance, romans, romant - utwór lit., obszerna powieść opowiadająca o niezwykłych awanturniczych przygodach.
XV wiek to po raz pierwszy pojawienie się słowa:
Romanticus - romantyczny, awanturniczy, przygodowy. Nazwa ta była znana na przełomie XVIII/XIXw.; było to pojęcie wieloznaczne.
Romantyzm - uważany jest jako pewna kategoria psychologiczna i jako termin kulturowy, jest to także termin literacki i ahistoryczny - obejmuje też zjawiska w pozostałych epokach literackich.
Rewolucja obaliła ustrój monarchiczny i powołała republikę.
Republika - państwo rządzone przez społeczeństwo.
Klasycyzm okazał się zupełnie nieprzydatny i zaczęto szukać nowego artystycznego sposobu wypowiadania się o świecie. Ludzie zaczęli zdawać sobie sprawę, że tworzą dany naród - wzrost świadomości narodowej. Zmiany te były spowodowane wojnami napoleońskimi, które propagowały oświecenie, ale spowodowały wzrost świadomości narodowej. Lata 40 to wiosna ludów. Narody zaczynają walczyć o swą niepodległość. Wiosna ludów zatrzymuje procesy rewolucji. Romantyzm był epoką bardzo burzliwą, pełną wojen i powstań. Był epoką dominacji kultury mieszczańskiej, ich kultura staje się mniej wymyślna, dostosowuje się do niższych kręgów, kultura staje się populistyczna.
historyzm - ujmowanie zjawisk w procesie historycznym, ukazywanie tych zjawisk, w związku przyczynowo-skutkowym.
Na historie zaczęto spoglądać inaczej, stąd romantyczna fascynacja historią i rozwój historiozofii. Powstało pojęcie ducha narodowego, które określało specyfikę poszczególnych nacji. Tradycja historyczna i ludowość kształtowały narody i ich inność. Dostrzegano rozwój historyczny narodu. Wielka rewolucja pokazuje ważność jednostki ludzkiej, nie tylko jako społeczeństwo. Romantycy wypracowali sobie obraz człowieka wewnętrznego, zaczęli dostrzegać to co w ludziach jest inne. Indywidualizm elitarny - nie każdy mógł zostać indywidualnością. Tylko jednostki wybitne miały prawo by się pokazać, jako indywidualności. Romantycy wyrażali swój sprzeciw wobec obyczajów i porządku społeczno-politycznego. To doprowadziło do tego, żę jednostki, byli to ludzie nieprzystosowani do społeczeństwa. Te jednostki charakteryzował rewolucjonizm, czyli dążność do zmian rzeczywistości.
Romantyzm rewolucyjny - postępowy, który głosił nieuchronność i konieczność rewolucji.
Romantyzm reakcyjny - konserwatywny, przeciwny gwałtownym zmianom.
Romantycy pojmowali świat jako świat złożony z materii i ducha. Wg romantyków to świat nie tylko to co widzimy, ale także świat duchowy. Do poznania świata rozum i zmysły okazują się nieprzydatne, do poznania drugiego, duchowego świata potrzebne są uczucia i intuicja.
Tylko lud jest zdolny nawiązywać kontakt z niewidzialnym światem + jednostki wybitne (poeci). Stąd wychodzi fascynacja romantyką, tym co pierwotne, ludowe.