Wiele związków chemicznych ma właściwości leczące, ale niektóre z nich, stosowane w nieodpowiednich ilościach, mogą uzależniać. Substancjami uzależniającymi mogą być np.: leki, alkohol, papierosy i narkotyki. 
Leki są substancjami, które wywierają pozytywny wpływ na funkcjonowanie organizmu pomagając w zwalczaniu lub zapobieganiu chorobom. Powinny być jednak zażywane według ścisłych zaleceń lekarza. Np. antybiotyki powinny być podawane po rozpoznaniu bakterii wywołujących daną chorobę i zgodnie z zaleceniem lekarza. Nadużywanie leków może doprowadzić do choroby zwanej lekomanią. Lekami, które najczęściej wywołują tego rodzaju uzależnienie są środki nasenne, psychotropowe i przeciwbólowe. Przy bardzo długim zażywaniu leku organizm może ulec zatruciu, a pewne jego organy zwyrodnieniu. Osoba chora na lekomanię staje się apatyczna i mało odporna na choroby zakaźne. Jest to bardzo trudna do wyleczenia choroba, wymagająca specyficznej terapii. Zmiany trybu życia, zainteresowań, zastosowanie odpowiedniej diety. Stosowanie na własną rękę i w zbyt dużej ilości leków może doprowadzić nawet do śmierci. Ten sam związek chemiczny może być lekiem lub stać się trucizną. 
Kolejną silnie uzależniającą substancją jest nikotyna, wchodząca w skład m.in. papierosów. Nikotyna może być bardzo niebezpieczna. Bardzo szybko przenika do organizmu przez błony śluzowe z układu oddechowego i pokarmowego, w mniejszym stopniu także przez skórę. Dym z jednego papierosa zawiera ok. 0,1 - 0,5 mg nikotyny z czego 90% przechodzi do organizmu, a tylko 10% jest wydalane z moczem. Nikotyna po upływie minuty jest równomiernie rozprowadzana w całej krwi człowieka, która ją transportuje do poszczególnych komórek. Człowiek bardzo łatwo uzależnia się od nikotyny. Organizm człowieka przyzwyczaja się do tej trucizny i może tolerować dawki 3- 4 razy przewyższające dawkę śmiertelną. Uzależnienie od nikotyny zwane jest nikotynizmem. Uzależnienie to polega na paleniu papierosów, cygar, fajki, żuciu tytoniu, lub zażywaniu tabaki. Badania naukowe dowodzą, że dzieci matek palących papierosy częściej rodzą się z wadami wrodzonymi. Większa jest też śmiertelność noworodków, których rodzice palą. Stwierdzono także, że ludzie przebywający w zadymionych pomieszczeniach są tak samo narażeni na szkodliwe działanie substancji trujących jak osoby palące - są oni palaczami biernymi. Substancje trujące zawarte w papierosach mogą powodować zwolnienie tempa procesów psychicznych, pogorszenie ostrości widzenia, chrypkę, chroniczny nieżyt gardła. U palaczy stwierdzono także podwyższone ryzyko zachorowań na raka płuc, warg i języka, a także choroby układu krążenia objawiające się m.in. miażdżycą naczyń krwionośnych. Od tego nałogu można się uwolnić za pomocą leków, np. lobeliny. Nagłe przerwanie palenia nie powoduje żadnych szkodliwych następstw dla zdrowia człowieka. Chociaż u niektórych osób, brak nikotyny wywołuje uczucie głodu, rozdrażnienie, bóle głowy, poty, drżenie rąk. Objawy te jednak po pewnym czasie ustępują. 
Następną silnie uzależniającą substancją jest alkohol. Nadużywanie alkoholu może doprowadzić do choroby zwanej alkoholizmem. Jest to uzależnienie, podczas którego rozwija się potrzeba spożywania coraz większych ilości alkoholu. Najczęściej już po wypiciu 1 - 2 kieliszków wódki zwiększa się akcja serca oraz wzmaga wydzielanie soków żołądkowych, a reakcje wymagające szybkiego refleksu są spowolnione. Po wprowadzeniu do organizmu kolejnych porcji alkoholu następuje zahamowanie wydzielania się kilku hormonów, występują kłopoty z koordynacją ruchu i mowy, zmniejsza się wrażliwość na ból, zostają zaburzone procesy psychiczne objawiające się wzmożoną wesołością lub agresywnością. Stan ten kończy się snem narkotycznym. U alkoholików obserwuje się zwiększone ryzyko zachorowań na raka, poważnych uszkodzeń serca, nerek, i wątroby, przewodu pokarmowego i nerwowego. Około 40% dzieci alkoholików rodzi się z niedorozwojem umysłowym. We wczesnej fazie alkoholizmu łatwiej jest zerwać z nałogiem. Pomagają w tym różne organizacje, np. Kluby Anonimowych Alkoholików. Osoby, które nie potrafią sobie same poradzić z tym uzależnieniem powinny poddać się leczeniu specjalistycznemu w specjalistycznych oddziałach szpitalnych, tym bardziej, że abstynencja jest bardzo trudnym okresem dla alkoholika. Objawem abstynencji jest zjawisko zwane białą gorączką lub majaczeniem alkoholowym. Chory poci się, występują u niego drgawki, nudności oraz halucynacje.
Wszystkie nałogi są groźne, ale chyba najgroźniejszym jest narkomania. Narkotyki sprzedawane są pod postacią proszku, tytoniu ,odpowiednio spreparowanych papierosów lub płynów do wstrzykiwania dożylnie. Aby uzależnić się od narkotyków wystarczy np. spróbować 2 - 6 krotnie heroinę i wpaść w nałóg. Narkotyki są na tyle niebezpieczne, że nawet były przeprowadzane akcje w mediach, które miały zapobiegać zażywaniu narkotyków, szczególnie przez młodych ludzi. Na ulicach większych miast wisiały takie bilboardy:



No może nie dokładnie takie, ale bardzo podobne :) Narkotyki uzależniają psychicznie i fizycznie. Uzależnienie psychiczne objawia się nie kontrolowaną potrzebą przyjmowania kolejnych porcji narkotyku. Uzależnienie fizyczne polega na odczuwaniu głodu narkotycznego objawiającego się bólami mięśni oraz złym funkcjonowaniu serca i układu nerwowego. Zerwanie z nałogiem jest bardzo trudne - znacznie łatwiej mu się nie poddać, nie ulec zdarzającym się okazjom. Najlepsze efekty w leczeniu narkomanii dają:
- leczenie specyficznymi środkami farmakologicznymi pod kontrolą lekarza,
- zerwanie ze środowiskiem narkomanów
- czynny udział w grupach samopomocy, a zwłaszcza kontakt z osobami, którym udało się zerwać z nałogiem.