Jana III Sobieskiego i Marii Kazimiery sztuka pisania listów.

1. Jan III Sobieski (1629-96) od 1668 roku hetman wojsk koronnych, a od 1674 roku Król Polski (elekcyjny); Wybitny wódz i władca; 1683 - wiktoria wiedeńska; 1686 - pokój wieczysty z Rosją.

Maria Kazimiera (1641-1716) pseudonim “Marysieńka”, córka Henryka margrabiego de la Grande d'Arquien; Wcześniej mężata, w roku 1665 wychodzi za mąż za Jana III Sobieskiego, a w 1674 roku zostaje Królową Polski.

2. Epistolografia - rodzaje listów:
 list otwarty - stosowany w polityce do szerszego adresata; politycy, urzędnicy państwowi, obywatele, związki zawodowe, biskupi. Ma on na celu poinformowanie lub prośbę do masowego odbiorcy;
 list protestacyjny - forma listu otwartego;
 list gończy - wykorzystywany przez organy ścigania;
 list uwierzytelniający - pełnomocnictwo, obowiązki, prawa osoby przyjeżdżającej do obcego kraju;
 list poręczający
 list poetycki - (“List do Pizonów”)

 list pasterski - nauka kościoła lub sprawy bieżące, adresatem jest wierny, a nadawcą biskupi.

Powieść epistolarna:
na fabułę powieści składają się listy dwojga lub większej grupy osób, np.:
Jan Jakub Rousseau - “Nowa Heloiza”
Goethe - “Cierpienia młodego Wertera”

3. Cechy korespondencji pary królewskiej:
Korespondencja ta była koniecznością. Król bardzo często był nieobecny. Zachowały się w większości listy Jana, natomiast listy Marysieńki zaginęły. Marysieńka pisała tylko po francusku (używała czasem słów polskich, ale tylko w wyrażeniach dosadnych), król natomiast pisał listy po Polsku, ale bardzo często wtrącał znaczne fragmenty po francusku. Małżonkowie ze względu na bezpieczeństwo stosują szyfr miłosny (On: Sylwander, Feniks, Celadon; Ona: Astrea, Diana, Korynah). Tematem listów jest ogromna miłość do królowej. Jan opisuje wdzięki żony i ogrom swej miłości, z powodu której nie może spać i jeść. Tłem miłosnych wyznań są sprawy codzienne i wydarzenia historyczne. Zwroty do żony: żoneczko ... najśliczniejsza, duszy i serca pociecho, złota panno, serca mego królewno; Świadczą one o miłości i tęsknocie. Był on bardzo czuły w stosunku do żony. Jego żona ma piękną duszę, jest mądra. Bardzo ją komplementuje. Cechy stylu świadczące o wykształceniu literackim nadawcy: latynizmy, zdrobnienia (deminutiwa), romanizmy; hiperbolizacje, epitety, wyliczenia, inwersje. Król zetknął się z marinizmem i świadczy to o tym, że stosował ten styl i te wszystkie środki artystyczne. Był on wszechstronnie uzdolniony.

Tadeusz Boy Żeleński jako pierwszy odtworzył, przetłumaczył i opublikował większość listów.