Antyk w twórczości kolejnych epok 

· ŚREDNIOWIECZE 

I. "Bogurodzica": 
a) pieśń religijna 
b) jest to ciąg próśb modlitewnych: 
- do Matki Boskiej, aby pośredniczyła u swego Syna 
- do Syna Bożego o wysłuchanie modlitwy, o dobrobyt w życiu ziemskim i wieczne życie po śmierci 
c) święta liczba 4: 
- Matka Boska 
- Chrystus 
- Bóg 
- Jan Chrzciciel 

II. "Legenda o Św. Aleksym" 
a) przedstawiony wzór ascety i świętego 
b) w utworze obserwujemy: 
- upokorzenie i ubóstwo Aleksego, które znosi je należycie godnie
- interwencję Matki Boskiej 
- cuda po śmierci bohatera 
d) model biografii świętego: 
- doskonalenie duszy 
- odrzucenie wszelkich dóbr ziemskich, kontemplacja 

III. "Rozmowa Mistrza Polikarpa ze śmiercią" 
a) "taniec ze śmiercią": 
- śmierć zrównuje stany 
b) przedstawieni śmierci jako rozkładającego się ciała 
c) temat przemijania ludzkiego istnienia 

IV. "Lament Świętokrzyski" /Żale Matki Boskiej pod Krzyżem" lub posłuchajcie, bracia miła"/ 
a) apostrofa do Matki Boskiej 
b) opis męki Chrystusa, przy której obecna jest Matka Boska: 
- Maryja jest tu nie wybraną matką Boga, lecz utożsamia się z ludzkim bólem 
c) apostrofa do Syna Bożego 
d) wołanie do Archanioła Gabriela 
e) zestawienie boskiej idei ze zwykłym ludzki życiem 

V. "Pieśń o Rolandzie": 
1. Ze względu na porównanie Rolanda z Jezusem: 
a) podobny do Jezusa, jest prawdziwym chrześcijaninem 
b) jest wasalem Karola Wielkiego ale także i Boga 
c) rycerz umiera na górze, która symbolizuje Golgotę, umiera leżąc krzyżem - chce odejść tak jak jego Pan - Jezus Chrystus 
d) w chwili śmierci Roland "opuści głowę na ramię"- umiera podobnie jak Chrystus, nie myśli o sobie, tylko o swych najbliższych i rzeczach bliskich jego sercu. 
2. Ze względu na porównanie Rolanda z Hektorem i Achillesem:
a) na wzór swoich antycznych pierwowzorów waleczny, mężny
b) staje po stronie Ojczyzny, jest jej wierny do końca swoich chwil

VI. "Rycerze Okrągłego Stołu":
a) spełniają wszelkie wymogi ideału rycerskiego: cnota, honor i pogarda dla zdrady
b) ślubują wierność, uwielbienie i szacunek dla kobiety

· RENESANS 

I. "Żywot człowieka poczciwego"- Mikołaj Rej: 
a) utwór parenetyczny, czyli kreujący wzór godny naśladowania 
b) wzorowa postawa człowieka: 
- przestrzeganie obowiązków obywatelskich 
- Ożenek 
- Życie zgodne z przykazaniami 
- Życie w zgodzie z naturą 
- Pogodna wizja pożegnania się ze światem 
- Rozwaga 
- Umiejętność czerpania radości z życia 

II. "Kazania Sejmowe"- Piotr Skarga: 
1. Poglądy Skargi: 
a) trzeba myśleć o kraju 
b) wyzbyć się chorób takich jak: 
- kłótliwość 
- chciwość 
- obojętność 
2. Ojczyzna jako: 
a) Matka 
b) Tonący okręt 


III. "Fraszki"- Jan Kochanowski 
1. Religijne: 
- Na dom w Czarnolesie 
- Do pana 
- Modlitwa o deszcz 
2. Mądrość fraszek: 
a) życie ludzkie nie składa się z samych radości 
b) można patrzeć bez lęku w stronę Boga 
c) Bóg Kochanowskiego nie jest surowym sędzią karzącym grzeszników, lecz miłosiernym Stwórcą, opiekunem człowieka 

IV. "Pieśni" -Jan Kochanowski: 
1. "Pieśń XXV- Czego chcesz od nas Panie za twe hojne dary...": 
a) pieśń ma miano hymnu do Boga 
b) jest pieśnią pochwalną 
c) kosmos i ziemia to dzieło Boga 
d) człowiek jest dziedzicem Boga na ziemi 
2. "Pieśń II": 
a) harmonia świata 
b) uroda i piękno natury 
c) radość z każdego elementu świata: 
- lasu 
- lodu 
- zboża … 

V. "Odprawa posłów greckich" - Jan Kochanowski:
1. Treść:
a) nawiązuje do mitu trojańskiego
2. Kompozycja:
a) zasada zachowania 3 jedności: miejsca, czasu i akcji
b) ilość osób na scenie nie przekracza 3
c) obecność chóru
d) podział na epizody i komentarze chóru
e) utrzymanie konwencji tragedii greckiej
f) decorum

· BAROK 

I. "Sonety"- Mikołaj Sęp Szarzyński: 
1. Ważna jest tylko miłość do Boga, bo: 
a) może przepędzić lęki i trwogi człowiecze 
b) poradzić na okrucieństwo przemijania 
c) miłość ta jest trwała i słuszna 

· OŚWIECENIE 

I. "Pieśni i kolędy" Franciszka Karpińskiego 
a) kolęda "Bóg się rodzi, moc truchleje...": 
- motyw narodzin Jezus 
b) "Kiedy ranne wstają zorze..." 
c) "Wszystkie nasze dzienne sprawy..." 
2. Bóg Karpińskiego jest : 
- Wszechmocny, 
- jest Stwórcą, 
- Opatrznością, 
- Stróżem 
- Sędzią człowieczym 

· ROMANTYZM 

I. "Dziady cz.II"- Adam Mickiewicz: 
a) motyw grzechu: 
- lekki - popełniają je małe dzieci /tu: Józio i Rozalka- nie zaznali goryczy na ziemi/ 
- ciężkie - dorośli:
· zły dziedzic - żałował głodnej kobiecie jabłka powodując jej śmierć
· piękna dziewczyna - nikogo nie kochała, jedyne co to wyszydzała ze swoich adoratorów
b) zjawy, duchy, widma 

II. "Dziady cz.III" Adam Mickiewicz:
a) martyrologia (cierpienie) narodu polskiego: 
- cierpienie przybliża nas do Boga 
- cierpienie sprawia, że stajemy się narodem moralnym 
b) mesjanizm narodu polskiego - "Polska Chrystusem narodu": 
- Polacy to naród wybrany przez Boga 
- jak odrodził się Chrystus, tak odrodzi się Polska 
c) widzenie Ks. Piotra /wizja Powstania Listopadowego, przyszłe losy Polski/: 
- Car Mikołaj I porównany do Heroda 
- Polska - Chrystus 
- Francja - Piłat /umywa ręce/ 
- szlachta - Barabasz 
- wolność - Matka Święta 
- męki Polski - ukrzyżowanie Chrystusa 
- krzyż - 3 zabory 
- śmierć narodu polskiego - śmierć Chrystusa 
- polska odradza się - zmartwychwstanie 
d) bunt Kordiana przeciwko Bogu 

III. "Smutno mi Boże..." Juliusz Słowacki:
a) podmiot liryczny pokorny wobec Boga 
b) podmiot liryczny zali się Bogu 

IV. "Nie- boska komedia" Zygmunt Krasiński: 
a) I część: 
- walka dobra ze złem 
- szatan kusi Hrabiego 
- Bóg nie zapomina o Henryku- wysyła do niego Anioła Stróża, aby ten powiedział mu o dziecku, daje mu szansę 
- świat bez Boga by się rozpadł, oszalałby 
b) motywy biblijne: 
- przywołanie potęgi Izraela - przechrzci 
- szydzenie z Chrystusa, chęć ponownego zabicia go 
- obrona chrześcijaństwa przed pogaństwem 
- "stań porzuć dom i idź za mną" - słowa Chrystusa 
- na rewolucję idą jak na sąd ostateczny 
- ostatnie słowa: "Galilejczyku - zwyciężyłeś!" 
- Pankracy - uosobienie Antychrysta - jak w Apokalipsie 

· POZYTYWIZM: 

I. "Potop"- Henryk Sienkiewicz 
a) obrona Częstochowy - motywy biblijne: 
- kult Maryi przed bitwą 
- w trakcie bitwy klasztor prawie nie ucierpiał - cud 
- koń Mullera zląkł się i nie chciał postąpić w stronę klasztoru - kolejny cud 
- Kordecki obchodzi z procesją klasztor wznosząc arkę bożą 
- Palący się klasztor, który mimo ognia nie zniszczył się - tak jak młodzieńcy przebywający w niewoli u króla Babilonii zostali wrzuceni do ognia, tak pod opieką anioła wyszli z tego cało, ze śpiewem na ustach, nie tknięci 
- Kordecki jako prorok 
- Błękit otaczający klasztor - jak słup obłoku przed ludem izraelskim 
- Kościół ocalał - jak Arka Noego po potopie 
b) Bóg jest po naszej stronie, jesteśmy narodem wybranym
c) waleczność i męstwo, wiara we własne siły i we własną Ojczyznę

II. "Quo Vadis" Henryk Sienkiewicz 
a) prześladowanie chrześcijan
b) niewierzący rzymianie - Chrystus był dla nich tylko człowiekiem 

· MŁODA POLSKA 

I."Dies Irae" Jan Kasprowicz:
a) dies irae - dzień gniewu - temat Hymnu śpiewanego w dzień Zaduszny 
b) utwór przesycony symboliką biblijną 
c) aluzja do: 
- sądu ostatecznego 
- Apokalipsy - trąby 
- Ks. Rodzaju - Adam i Ewa 
- Psalmów 
- Ks.Hioba 
- Do męki Chrystusa 
d) Bóg Ojciec jako sędzia sprawiedliwy 
e) Chrystus - miłosierny 
f) Adam buntuje się przeciwko Bogu 
g) Pojawia się pytanie o winę człowieka, o odpowiedzialność za grzech 

II."Przeprosiny Boga"- Jan Kasprowicz 
a) dwaj staruszkowie sprzeciwiają się Bogu 
b) nagle doznają uczucia, że "Bóg opuścił ich ściany" 
c) chcą odnaleźć Boga, poświęcają się 
d) Bóg i człowiek są sobie bardzo bliscy, panuje między nimi przyjaźń 
e) Bóg ich odnajduje i znów panuje radość w ich życiu 
3. "Przedśpiew" Leopold Staff 
a) podmiot liryczny: 
- człowiek, który wiele przeszedł 
- dostrzega przemijanie- śmierć i narodziny 
- mówi, że życie mimo wszystko jest piękne 
- uczy jak miłować i szanować życie 
- wszystko ma swój sen i cel 
- mądrość wypływa z doświadczenia, z życia


Jarek Lesisz
Klasa IVd