Metamorfozy liściowe
WASY POCHODZENIA LISCIOWEGO - są organami czepnymi występującymi pospolicie u wielu roślin pnących się po podporach (m.in. grochu, fasoli). U roślin tych w wąsy przekształcają się tylko niektóre, szczytowe listki pierzstozłożonej blaszki liściowej. W związku z tym funkcje liści przejmują przylistki. Natomiast całe blaszki liściowe przekształcone w wąsy występuą u dyni, a u powojnika i nasturcji tworzą się one z ogonków liściowych.
CIERNIE LISCIOWE - mogą powstawać z przekształcenia całych liści, jak ma to miejsce u kaktusów. Ciernie kaktusów chronią przed niekorzystną w warunkach suchego klimatu transpiracją, ale jednocześnie poważnie ograniczają fotosyntezę. Funkcje asymilacyjne przejmuje więc mięsista i zielona łodyga, która jednocześnie gromadzi zapasy wody.
Ciernie mogą też powstawać z przeobrażonych przylistków, np. u berberysu zwyczajnego lub grochodrzewu, u których pełnią funkcje obronne.
LISCIAKI - to upodobnione do blaszek liściowych, mocno spłaszczone i rozszerzone ogonki liściowe. Powstają głównie u kserofitów - roślin siedlisk suchych (np. u wielu gatunków akacji).
LISCIE-PUŁAPKI - tworzone przez autotroficzne rośliny mięsożerne. Rośliny mięsożerne zamieszkują siedliska o utrudnionym dostępie do substancji odżywczych, głównie azotu i z tego powodu "dojadają" pokarm białkowy zasobny w ten ważny pierwiastek. Najczęściej ich ofiarami padają drobne owady.
Przykładowo dzbanecznik zmodyfikował część swoich liści przekształcając je w efektowne dzbanki wydzielające substancje zwabiające owady.
Rośliny mięsożerne występują także w Polsce i są reprezentowane przez gatunki z rodziny rosiczkowatych i z rodziny pływaczowatych. Do rosiczkowatych należą występujące na torfowiskach rosiczki. Najpospolitszym przedstawicielem pływaczowatych jest pływacz zwyczajny, występujący w stojących zbiornikach wodnych na niżu. Jego podowodne liście podzielone są na nitkowate łatki opatrzone pęcherzykami powietrza. Pęcherzyki zamykają ruchome klapki, które w razie podrażnienia specjalnych włosków otwierają się i "zasysają" wodę wraz ze znajdującymi się w pobliżu drobnymi zwierzętami. Klapka oczywiście zamyka się, a "uwięziony pokarm" ulega trawieniu.
LISCIE ŁUSKOWATE - spełniają funkcje ochronne.
LISCIE MIESISTE - spełniają funkcje spichrzowe.
Metamorfozami są również powstałe z liści elementy składowe kwiatów roślin nasiennych.
Często jedna metamorfoza (liściowa) powoduje następną (łodygową), ten fakt potwierdza "obowiązującą" w całym świecie ożywionym zasadę korelacji (z łac. corelatio - współzależność). Wynika z niej, iż wszystkie organy roślinne czy zwierzęce, w mniejszym lub większym stopniu, są ze sobą powiązane strukturalnie i funkcjonalnie. Daltego też modyfikacja jednej struktury pociąga za sobą zmianę innej lub innych, najsilniej z nią skorelowanych.
Zasada ta ma miejsce np. u kaktusów, gdzie modyfikacja liści pociąga za sobą modyfikację łodygi.
Wniosek: Liście to organy wegetatywne, które tworzą różnorodne modyfikacje, zawsze doskonale przystosowane do pełnienia określonych funkcji życiowych, realizowanych w specyficznych warunkach ekologicznych. Funkcje te z reguły odbiegają od zasadniczej, jaką jest fotosynteza. Z tego powodu liście przybierają różne, często oryginalne postacie (jednak zawsze są one względem siebie organami homologicznymi).
Neredica
neredica@interia.pl