"DO JUSTYNY. TĘSKNOŚĆ NA WIOSNĘ" FRANCISZEK KARPIŃSKI
Franciszek Karpiński był najwybitniejszym, najbardziej utalentowanym poetą polskiego sentymentalizmu. Jego główną domeną była liryka miłosna. Zasłynął on jako "poeta serc". Był autorem sentymentalnych pieśni i sielanek. Sentymentaliści opisywali chętnie stany uczuciowe i emocjonalne człowieka, może niezbyt gwałtowne, takie jak rozpacz, nienawiść czy wielka namiętność, lecz łagodniejsze, takie jak smutek, żal, współczucie i wspomnienia.
W niektórych utworach Karpińskiego do głosu dochodzą prawdziwe uczucia. Przykładem może być piękny, liryczny wiersz "Do Justyny. Tęskność na wiosnę". Ten erotyk najpełniej realizuje zasady sentymentalizmu. jest utworem będącym wspomnieniem młodzieńczej miłości poety. Pozornie o miłości nie ma w nim ani słowa. Przez cały czas podmiot liryczny porównuje świat natury do swego wewnętrznego stanu ducha. Cały zewnętrzny świat zdominowany jest przez rozkwitającą wiosnę, gdy cała przyroda budzi się do życia. Natomiast w sercu samotnego zakochanego dominują uczucia wprost przeciwne: żal, tęsknota i poczucie smutku. Jest to opis cierpienia spowodowanego tęsknotą za ukochaną. Motywy przyrody stają się tutaj środkiem, za pomocą którego poeta wyraża swoje uczucia. Opiera się na zestawieniu porównań: swoje uczucia porównuje z wiosenną przyrodą, z pracą rolnika na polu w tej porze roku. Tęsknotę do ukochanej Justyny wiąże w sposób naturalny z miłością rolnika do ziemi i do jego nadziei, że zbierze z niej dobre plony. Justyna jest dla podmiotu lirycznego: i słońcem, i ptakiem, i kwiatkiem na łące i zbożem. Podmiot liryczny zwraca się z prośbą do wiosny, aby tak jak budzi i rozwija całą przyrodę, tak samo zbudziła uczucia jego dziewczyny; by tak, jak gospodarz uzyska swój plon, tak on otrzymał od niej miłosną wzajemność. Stracone nadzieje i zniszczona miłość budują nastrój smutku, który kończy każdą zwrotkę wiersza. Budowa utworu opiera się na koncepcji kontrastów i przeciwstawień. Zdania wykrzyknikowe, które występują w każdej zwrotce, podkreślają myśli podmiotu lirycznego.
Szczerość i bezpośredniość uczuć w liryku "Do Justyny. Tęskność na wiosnę" powoduje, że wiersz ten nie ma typowo sentymentalnej sztuczności i ckliwości, chociaż przepojony jest miłością, tęsknotą i czułością.
emy: akiet@go2.pl