Na czym polegają różnice pomiędzy dramatami antycznym i szekspirowskim?
Chodzi głównie o zasady działania fatum, z czego wypływa, niż o samą
budowę
w Antyku mamy:
- FATUM, czyli bohaterowie tragedii są uwikłani w konflikt miedzy własnymi
racjami a siłami wyższymi: losem, prawami historii, interesem społecznym,
normami moralnymi, itp. . O ich losie decyduje przeznaczenie
- KONFLIKT TRAGICZNY- konflikt racji (miłość i posłuszeństwo
prawom boskim kolidują z racją stanu). Konflikt tragiczny polega na
istnieniu przeciwstawnych, równorzędnych racji
- IRONIĘ TRAGICZNĄ - losy bohatera układają się tak, że popełnia
on nieszczęśliwe zbłądzenie (Arystoteles). Bohater nie wie, że popełnia
zbrodnię, lub czyn niegodny. Takie przeciwieństwo między samoświadomoścą
bohatera a jego rzeczywistą sytuacją nazywamy właśnie ironię tragiczną.
- TRAGIZM - kategoria estetyczna. Wywołuje tę jakość szczególny
sposób konstrukcji losów bohateów, usytuowanych w konflikcie
tragicznym.Bohater niezależnie od siły charakteru, szlachetnych intencji,
sprowadza na siebie zgubę, śmierć lub klęskę swoich idei.
- BUDOWANIE TRWOGI -poprzez konflikt tragiczny i ironię tragiczną.
Trwogę bowiem budzi tylko nieszczęście człowieka, który jest do nas
podobny.
- POSTACIE są symbolami pewnych postaw, idei. Kreon to racja stanu,
Antygona to religia i miłość do brata Starcie uczucia , rozumu i siły wyższej
z wolnością człowieka (Antygona).
- Każda postać tragedii antycznej cierpi (Kreon, Antygona, Hajmon - syn
Kreona i narzeczony Antygony).
(na podstawie tekstu :"Rozwój tragedii antycznej. Jej cechy i
funkcje",
niestety nie znam nazwiska autora.
U Szekspira jest tak:
- Jego twórczość odchodzi od klasycznych założeń dramatu
- brak jedności akcji, miejsca i czasu
- wielowątkowość
- BRAK FATUM - ludzkie namiętności, człowiek decyduje sam o sobie,
jest targany sprzecznymi myślami i uczuciami
- silna psychologizacja postaci
- zachwianie decorum (dopasowania odpowiedniego języka do odpowiedniej treści)
- indywidualizacja języka
- elementy ludowe i fantastyczne
- wiele punktów kulminacyjnych (w Antyku byl tylko jeden wieńczący cały
dramat)
- stopniowanie napięcia
- wprowadzenie rozbudowanej scenografii (w Antyku były dopiero zaczątki)
- didaskalia (teksty poboczne - nowość)
- podział na akty i sceny
- ograniczenie roli chóru
- pojawienie się (!) kobiet jako aktorek (w końcu :) )
- grano bez masek i koturnów, wprowadził także NISKICH aktorów
- przemieszane kategorie estetyczne, np. tragizm z liryzmem
- bohaterów cechował swoisty apsychologizm (zmienność i łatwość
poddawania się skrajnie emocjonalnym stanom - od miłości do nienawiści,
od wierności do zdrady)
- współbieżność losów ludzkich i historii.
- wprowadzenie zjawisk atmosferycznych (burze, chmury, wiatry i błyskawice)
- konstrukcja jego sztuk jest utrzymana w stylu tzw. dramatu elżbietańskiego