Intro
Teksty
Fakty
Ciekawostki
Ekstra
W sieci
Biblioteka
Załoga
Action Mag
"Zbuntowany Faraon"

W 1907 roku amerykański archeolog Theodor Davis odkrył w Dolinie Królów zapieczętowany grobowiec. Po wejściu do środka badacz natknął się w korytarzu na pusty sarkofag, z napisów którego wynikało, że spoczywała tu niegdyś królowa Teje, żona faraona Amenhotepa III. W komorze grobowej leżała trumna ze zwłokami jakiegoś Egipcjanina. Przeglądając hieroglify na sarkofagu Davis dokonał niespotykanego dotąd w egiptologii odkrycia: wszystkie miejsca w napisach, gdzie powinno było figurować imię nieboszczyka, były wydrapane jakimś ostrym narzędziem. Dopiero przy użyciu szkła powiększającego można było odczytać imię faraona Echnatona (syna Teje i Amenhotepa). Amerykanin stwierdził, że ma do czynienia ze zwłokami Teje, które to rzekomo zostały przeniesione do trumny pierwotnie mającej należeć do jej syna. I wszystko byłoby w porządku gdyby nie fakt, że sekcja mumii wykazała, iż nieboszczyk był... mężczyzną! Czyżby faktycznie był to Echnaton?! Jeśli tak, to przypomnijmy sobie jego żywot.

Faraon Echanton był jednym z najciekawszych i najbardziej fascynujących władców Egiptu. Jego burzliwe reformy zrewolucjonizowały odwieczne zwyczaje Egiptu i spowodowały konflikty o niebywałej ostrości i rozmiarach.
Gdy Echnaton (wówczas nosił imię Amenchotep IV) wstępował na tron w 1375 roku p.n.e. miał zaledwie czternaście lat. Sytuacja w kraju nie była ciekawa. Faktyczną władzę sprawowali kapłani. Dlatego główne ośrodki władzy stanowiły miasta: Teby (stolica), gdzie głównym i najważniejszym bogiem był Amon, oraz miasto Heliopolis - z bogiem Ra. Kapłani z tych metropoli silnie ze sobą rywalizowali, dlatego też młody faraon postanowił wykorzystać zaistniałą sytuacje do złamania potęgi kapłanów z Teb. W chwili uzyskania pełnoletności ogłosił się wyznawcą boga Ra. Później bóstwo musiało "ustapić" nowemu bogowi. Echnaton założył tym samym religię politeistyczną (wiara w jednego boga), tworząc jedynego Atona. Zbudował także nową stolicę: "Miasto Horyzontu Słońca", w okolicach dzisiejszego Tell el-Anarya. Po dwóch latach wprowadził się do nowego pałacu królewskiego i dalej nauczał religii Atona. Później walka między faraonem a kapłanami zaostrzyła się. Echnaton pousuwał ze swego otoczenia wszystkich dawniejszych dostojników i dobierał współpracowników spomiędzy wolnych chłopów. Z fresków w grobowcu dowiadujemy się, że kapłani zawiązali nieudany spisek - zamach na życie władcy. Po tym wydarzeniu faraon, dotychczas tolerujący inne wyznania, nakazał pozamykania wszelkich świątyń nie przeznaczonych bogowi Atonowi, burzyć posągi lokalnych bóstw i prześladować tebańskiego Amona. Arystokraci zostali zmuszeni pozmieniać rodowe nazwiska wiążące się imieniem tego właśnie boga. Był to niestety błąd, gdyż ludność nie potrafiła zrozumieć idei nowego boga (nie widać go, jednak on istnieje we wszystkim, co jest stworzone) i społeczeństwo zaczęło "odwracać" się od faraona. Echnaton rządził słabo i państwo zaczęło się kruszyć. Azjatyckie prowincje zostały podbite przez najeźdźców, gdyż według faraona, nowe bóstwo było bogiem pokojowym, a wszelkie spory należało rozwiązywać pokojowo. Echnaton zmarł w 1358 roku p.n.e. Pochowano go w grobowcu obok stolicy. Późniejszy faraon Tutanchamon (mąż jednej z córek Echnatona - faraon nie miał syna) ponownie przeniósł stolicę do Teb, wdał się w łaski kapłanów i oddał im skonfiskowane majątki. Duchowni z Teb stali się ponownie faktycznymi władcami Egiptu.
Tutanchamon zmarł w wieku 18 lat. Tron objął kapłan Eje, a zaraz potem strącił go wódz armii egipskiej Hurenheba - założyciel dziewiątej dynastii. Tymczasem kapłani wszczęli akcję zniesławiania Echnatona. Kazali wydrapać jego imię wszędzie tam, gdzie tylko je napotykano. Gdy dowiedzieli się o przeniesieniu zwłok do grobowca królowej Teje, stanęli wobec drażliwej decyzji. Nie odważyli się na zniszczenie i usunięcie mumii, gdyż w ten sposób popełniliby świętokractwo, które spotkałoby się z potępieniem ludności, żywiącej głeboko zakorzeniony szacunek dla zmarłych. Uważali jednak, że obecność heretyka w grobowcu Teje jest dla królowej zniewagą. Postanowili więc przenieść jej zwłoki do innego grobowca. Jednak sarkofag z ciężkim trudem dałoby się przenieść przez wyjście, toteż zabrawszy mumię porzucili trumnę tam, gdzie po wieluset latach odnalazł ją Davis. Jednak kapłani Teb otwierając grobowiec mieli inny cel. Przejrzeli dokładnie trumnę faraona i wszędzie tam, gdzie natknęli się na imię Echnatona, wydrapali je ostrym narzędziem. Potem zamknęli i opieczętowali grobowiec na nowo.
Wymazanie nazwiska nieboszczyka w grobowcu uchodziło w pojęciu kapłanów egipskich za najstraszliwszą zemstę. Wierząc bowiem w magiczną moc słowa pisanego, byli głeboko przekonani, że dusza zmarłego pozbawiona imienia staje się bezdomnym wyrzutkiem, błąkającym się bezimiennie w krainie podziemi.
Taki oto makabryczny los zgotowali kapłani Teb faraonowi, który ośmielił się wypowiedzieć im posłuszeństwo.

Marek