,,Zamek Królewski"


Na naszej drodze do muzeum widzieliśmy wiele instytucji, jak np. Pałac prezydencki, urząd patentowy, Muzeum Narodowe, jednak na najdłużej przykuł naszą uwagę Zamek Królewski. Dlatego postanowiliśmy go opisać. 
Najstarszym znanym założeniem na terenie obecnego Zamku, był drewniany - ziemny gród książęcy
Z przełomu XIII i XIV w. Położony na pd. - wsch. cyplu skarpy wiślanej; od miasta gród oddzielała fosa, od pd. Wąwóz rzeki Kamionki; w 1 połowie XIV w. wzniesiono Wieżę Wielką (Grodzką), w końcu stulecia miejski mur obronny dochodzący do Zamku. W pocz. XV w. stanął gotycki Dom Wielki (Curiam Maior) - rezydencja księcia, na teren zamkowy prowadziła brama Żuraw, w 2 poł. XV zbudowano Dom Mały (Curiam Minor) na skraju skarpy w pobliżu kościoła Św. Jana. 
Po inkorporacji Mazowsza do Korony (1526) Zamek stał się jedną z rezydencji królewskich, a od 1569 siedzibą sejmu Rzeczypospolitej Obojga Narodów. 1569 - 72 przebudowano dla Sejmu Dom Wielki, w przyziemiu znalazła się Izba Poselska, na piętrze Izba Senatorska; jednocześnie wzniesiono od strony pn. - wsch. budynek mieszkalny ,tzw. Nowy Dom Królewski (wg. projektu G. B. Quadra i przy współpracy J. Paria). Całkowita rozbudowa Zamku (zapewne wg. planów G. Trevano i M. Castelli) nastąpiła w 1598 - 1619 w związku z przeniesieniem przez Zygmunta III rezydencji królewskiej do Warszawy; Zamek otrzymał wtedy plan 5-boku od zach.-reprezentacyjną fasadę z Wieżą Królewską (Zygmuntowską) i dwiema wieżyczkami narożnymi (zniszczone przez Szwedów w 1704) oraz Dziedziniec Przedni z zabudowanymi gospodarstwami, na który prowadziła Brama Świętojańska (1643 - 44 projekt C. Tencalli). Po 1625 założono ogród na głównym tarasie (w XVI w. ogród zajmował fragment zbocza skarpy). 1637-1842 bogaty wystrój uzyskały między innymi Gabinet Marmurowy ( projektowany przez J.B Gisleniego i P.Danckersa de Rij ) i sala teatralna (projekt A.Licciego i B.Bolzoniego). 1638 - 42 od strony Wisły zbudowano pałacyk dla królewicza Karola Ferdynanda. W czasie najazdu szwedzkiego 1655 - 56 Zamek uległ dewastacji, a zbiory artystyczne grabieży; około 1681 z inicjatywy Jana III przebudowano pokoje królewskie, a wieżę od strony Wisły, zwaną Altaną, przebudowano na pawilon Łazienki(projektu A. W. Locciego). 1704 w trakcie szturmu wojsk szwedzkich zniszczono m.in. salę teatralną i izby sejmowe; 1721 - 23 przebudowano Izbę Senatorską(projektu Z. Longuelune'a). 1737 - 46 wzniesiono monumentalne skrzydło przeznaczone na apartament królewski(projektowany przez G. Chiaveriego, dekoracje rzeźbiarskie J. J. Plerscha) około 1740 po przeniesieniu Izby Senatorskiej do skrzydła zach. Powstał tam zespół sal kancelarii sejmowych; 1750 - 42 A. Solari prowadził budowę nowej elewacli skrzydła północnego od strony dziedzińca; około 1750 u podnóża skarpy wzniesiono Wielką Oficynę; 1763 - 65 przebudowano i powiększono Izbę Poselską(projektu J. Fontany).
Za czasów Stanisława Augusta powstały liczne projekty przebudowy Zamku i nowej dekoracji wnętrz(J. Fontana, V. Louis, D. Merlini, J. L. Prieur, E. Schroeger); 1767 przekształcono od strony dziedzińca elewację skrzydła pd.(projekt J. Fontany); 1777 włączono do zespołu zamkowego pałac pod Blachą; 1779 - 84 wzniesiono budynek Biblioteki Królewskiej(projekt D. Merliniego), 1774 - 77 mieszkalny apartament królewski złożony z sal:Mirowskiej, Prospektowej, Kaplicy, Sali Audiencyjnej, Sypialni, Gabinetu i Garderoby króla; od 1771 realizowano reprezentacyjny Wielki Apartament, na który składały się: Gabinet Marmurowy, sale - Balowa, Rycerska, Tronowa i Gabinet Konferencyjny. Na Zamku znajdowała się galeria obrazów Stanisława Augusta ( ok. 2000 poz.) i in. zbiory artyst.; wnętrza należały do najznakomitszych realizacji pol. klasycyzmu zw. stylem Stanisława Augusta. W tym czasie Zamek stał się ośrodkiem myśli polit. i ogniskiem kultury pol. oświecenia; tu w 1791 Sejm Czteroletni uchwalił Konstytucję 3 maja. W okresie porozbiorowym zbiory zamkowe uległy rozproszeniu; w 1808-1818 rozebrano zabudowania Dziedzińca Przedniego i Bramę Krak. , tworząc pl. Zygmunta; 1817-18 przebud. Izbę Senatorską; po upadku powstania listopadowego zdemontowano wystrój Gabinetu Marmurowego i obu sal sejmowych, a wiele dzieł i pamiątek hist. Wysłano do Rosji; 1850-51 przebudowano fasadę wg. proj. J. Kubickiego z 1818. Od 1926 Zamek stał się rezydencją prezydenta RP. W czasie oblężenia W-wy we wrześniu 1939 spłoneły m.in. dachy i hełmy wież; w następnych miesiącach okupanci przeprowadzili planową dewastację Zamku. Część zbiorów wywieżli do Niemiec, większość jednak ukryto w Muzeum Narodowym. Po upadku powstania warszawskiego Niemcy wysadzili mury zamkowe. Od 1945 przystąpiono do odgruzowywania. 1971 podjęto ponowną decyzję o odbudowaniu Zamku; koszt odbudowy pokryto z funduszów społecznych. Od 1978 oficjalna nazwa ,, Zamek Królewski w Warszawie-pomnik historii kultury narodowej''. Zamek pełni reprezentacyjne funkcje państwowe i kulturalne.