WODA, tlenek wodoru, H2O, związek nieorg., bezb. ciecz, w grubych warstwach, zielononiebieska, bez smaku i zapachu; temp. krzepnięcia 0C, temp. wrz. 100C; podczas ogrzewania gęstość wody początkowo wzrasta (maks. gęstość 1,0 g/cm3 w temp. 4C), następnie maleje; woda krzepnie (lód) zwiększając swoją objętość; wykazuje duże wartości niektórych parametrów fiz., m.in. momentu dipolowego (stąd tendencja do asocjacji), względnej przenikalności elektr., ciepła właściwego, ciepła topnienia i parowania; wartości temperatury: topnienia, wrzenia, punktu potrójnego wody, służą jako wzorcowe punkty stałe przy wyznaczaniu skal temperatury; w nieznacznym stopniu woda ulega dysocjacji (autojonizacji): H2O H+ + OH (jon H+ występuje jako jon oksoniowy H3O+), wykazując odczyn obojętny; dobry rozpuszczalnik wielu substancji (zwł. polarnych) powoduje ich hydrolizę lub hydratację, także katalizator wielu chem. reakcji; tlenki metali reagują z wodą tworząc zasady, tlenki niemetali kwasy, niektóre metale łączą się z wodą (szczególnie energicznie litowce) z wydzieleniem wodoru i powstaniem wodorotlenków. Woda jest trwałym związkiem chem. najbardziej rozpowszechnionym w przyrodzie (hydrosfera) i znajduje się w stałym obiegu (wody krążenie w przyrodzie); występuje też w stanie związanym jako woda konstytucyjna, krystalizacyjna i zeolityczna; stanowi jeden z podstawowych składników wszystkich żywych organizmów, umożliwiający przemianę materii i biorący udział w wielu jej procesach; żywa komórka zawiera 75 85% wody; w środowisku wodnym powstało życie; dla licznych zwierząt i roślin stanowi ona jedyne środowisko życia. Dla świata istot żywych b. ważne są: duża wartość ciepła właściwego (4,18 J/g K) i ciepła krzepnięcia wody (337 J/g) oraz specyficzna zależność gęstości od temperatury. Te cechy wody sprawiają, że wahania temperatury w środowisku wodnym są mniejsze niż na lądzie duże zbiorniki wodne wolno się nagrzewają i ochładzają, łagodząc także klimat przyległych lądów. Zwiększanie się gęstości wody wywołane jej ochładzaniem jest przyczyną opadania chłodniejszych warstw na dno zbiornika i wypływania na powierzchnię warstw cieplejszych, lżejszych. Dalsze ochładzanie prowadzi do powstania lodu (gęstość 0,9168 g/cm3) na powierzchni i zalegania warstw wody o temp. 4C w głębi zbiornika pozostają one nie zamarznięte i może się w nich toczyć aktywne życie. Wody naturalne (np. woda morska, woda mineralna) zawierają zwykle rozpuszczone sole i gazy, a także bakterie i inne drobnoustroje oraz zawiesiny substancji nieorg.; woda zawierająca duże ilości soli wapnia i magnezu nazywa się wodą twardą (wody twardość). Woda ma szerokie zastosowanie; jest używana do spożycia, do celów gosp., w przemyśle; jest niezbędna do przebiegu wielu procesów technol. (jako rozpuszczalnik, substrat lub katalizator reakcji chem.); stosowana do rozdzielania (np. flotacja) i oczyszczania substancji (np. krystalizacja); wykorzystywana jako nośnik ciepła (chłodzenie, ogrzewanie); energię mechaniczną wody naturalnych przetwarza się na inne rodzaje energii (energetyka energetyka wodna); parę wodną wykorzystuje się do poruszania turbin parowych i parowych silników tłokowych. Zob. też wodna gospodarka.