Neoklasycyzm
Informacje ogólne
Neoklasycyzm XIX i XX w., klasycyzm współczesny, kierunek artystyczno-literacki w XIX i XX w., nawiązujący do klasycyzmu starożytnego i nowożytnego (głównie w epokach renesansu i oświecenia), występujący głównie w poezji. Nierzadko próbował łączyć tradycję z nowatorstwem artystycznym.
Klasycyzm
Klasycyzm w sztuce, kierunek nawiązujący do grecko-rzymskich wzorów antycznych. Pojawiał się w sztuce europejskiej w różnych okresach, np. w postaci tendencji klasycznych stanowiących podstawę renesansu.
Architektura klasycyzmu
Architektura okresu klasycyzmu jest niejednolita, początkowo zachowuje delikatność i umiar rodem z rokoka, np. Mały Trianon z Wersalu zaprojektowany przez J.A. Gabriela. Kolejną odmianę stanowił kierunek akademicki (akademizm) z monumentalizmem palladiańskim oparty na najsłynniejszych budowlach Rzymu (np. Panteon), operujący planami centralnymi z kopułami, kolumnadami, np. Panteon w Paryżu (architekt J.G. Soufflot). Jeszcze jedną odmianę stanowi kierunek hellenistyczny (hellenizm) operujący wzorami ze starożytnej Grecji, np. kościół Św. Magdaleny i Giełda w Paryżu.
Późny klasycyzm swe najbardziej monumentalne oblicze osiągnął w czasach Napoleona I jako oficjalny styl cesarstwa i nosi nazwę empiru. Przykładem twórczość C. Perciera i P.F. Fontaine'a oraz Łuk Triumfalny w Paryżu na placu de Gaulle'a (architekt J.F. Chalgrin).
W pozostałych krajach do głównych przedstawicieli należeli: Niemcy - C.G. Langhans (Brama Brandenburska w Berlinie), K.F. Schinkel (Nowy Odwach i Stare Muzeum w Berlinie), L.von Klenze (Gliptoteka i Propyleje w Monachium), Anglia - J. Adam, J. Soane (Bank of England), R. Smirke (British Museum), Rosja - W. Bażenow, M. Kazakow (gmach Senatu na Kremlu w Moskwie), G. Quarenghi (Instytut Smolny w Petersburgu), A. Zacharow (gmach Admiralicji w Petersburgu), Polska - D. Merlini i J.Ch. Kamsetzer (Łazienki i wnętrza Zamku Królewskiego w Warszawie), S.B. Zug (kościół ewangelicki w Warszawie), W. Gucewicz (katedra w Wilnie), J. Kubicki (Belweder), P.Ch. Aigner (kościół Św. Aleksandra w Warszawie), A. Corazzi (Teatr Wielki w Warszawie).
Rzeźba okresu klasycznego
Rzeźbę klasycyzmu tworzono również pod wpływem odkryć archeologicznych w Italii i fascynacji rzeźbą antyku. Poszukiwano harmonii proporcji i ideału piękna, dążąc do efektu wirtuozerii technicznej w ulubionych gatunkach marmuru. Realizowano tematykę mitologiczną, alegoryczną i portretową, wykonywano monumentalne kompozycje figuralne, troszczono się o precyzyjny detal architektoniczny.
Malarstwo klasyczne
Malarstwo reprezentowało jasne koncepcje plastyczne i doskonały rysunek, któremu był podporządkowany kolor. Realizowano tematykę historyczną, mitologiczną oraz współczesną - aktualną politycznie, bujnie rozwijał się portret. Niektórym tematom zaczerpniętym z antyku nadawano współczesny wydźwięk propagandowy, w czym celował czołowy malarz tego okresu J.L. David (np. Przysięga Horacjuszy 1785), początkowo malujący dla mieszczaństwa francuskiego okresu Wielkiej Rewolucji, zaspokajając potrzeby patriotyczne i estetyczne społeczeństwa. Następnie stał się czołowym malarzem Napoleona I, tworząc akademickie kompozycje na potrzeby dworu cesarskiego oraz liczne portrety władcy.