HYMN [gr.], uroczysta pieśń pochwalna: 1) Gatunek poet. związany genetycznie z publ. uroczystościami, zwł. o charakterze obrzędowo-kultowym, znany w różnych kręgach kulturowych (np. ind. Wedy, żyd. psalmy); w Europie ukształtowany w staroż. Grecji; najstarszymi zachowanymi tekstami hymnów są tzw. Hymny homeryckie (VII-V w. p.n.e.), pieśni chóralne ku czci bogów, wykonywane przy akompaniamencie instrumentów, m.in. dytyramb, pean, oraz utwory gł. anonimowego autorstwa, przypisywane nieraz Pindarowi, Bakchylidesowi z Keos, Symonidesowi z Keos, Safonie. W średniowieczu gł. gatunek chrześc. poezji liturgicznej, np. Te Deum laudamus, Stabat Mater, Veni Creator , Dies irae, Gaude Mater Polonia Wincentego z Kielc. Od czasów romantyzmu patetyczny utwór liryczny, gł. o treści etycznej, filoz., egzystencjalnej i swobodnej formie (np. utwory F. Hölderlina, Novalisa, V. Hugo, A. Mickiewicza, J. Słowackiego), na którego modelu zaważyła następnie zwł. twórczość W. Whitmana i E. Verhaerena oraz poetów symbolizmu i ekspresjonizmu (G. Trakl, J. Kasprowicz, J. Wittlin). 2) Wokalny utwór muz. oparty na poet. gatunku hymnu; hymnodię (śpiewanie hymnów) włączyło do obrzędów liturgicznych chrześcijaństwo; za twórcę szczególnie rozbud., zwł. w pierwszych wiekach chrześcijaństwa, hymnodii Kościoła wsch. (rozumianej też jako zbiór śpiewanych tam hymnów) jest uważany św. Efrem Syryjczyk; w obrządku Kościoła zachodniego hymny, przejęte z Kościoła wsch., pojawiły się w poł. IV w.; obecnie w liturgii rzymskokatol. używa się ok. 120 hymnów łacińskich; od ok. XIII w. komponowano hymny wielogłosowe (1589 Hymni totius anni G.P. da Palestriny); niektóre z hymnów były częściej opracowywane przez kompozytorów, zwł. zbliżone do hymnów sekwencje: Dies irae (weszła do Requiem; wykorzystywano także jej pierwotną chorałową melodię, np. cytuje ją H. Berlioz w Symfonii fantastycznej ) oraz Stabat Mater; hymnodia anglik. znalazła wyraz gł. w gatunku anthem i odzie, nieliturgicznych formach wok., których wybitnymi przedstawicielami byli m.in. H. Purcell i G.F. Händel. Zob. też hymn państwowy .