WOS - ogolnie

Cechy państwa: -terytorium -ludność -władza. Definicja państwa: państwo jest organizacją powołaną przez społeczeństwo - ludność żyjącą na danym terytorium i wyposażoną w suwerenną władzę. Obywatelstwo- prawny związek człowieka z państwem, będąc obywatelem danego państwa człowiek ma określone prawa i obowiązki. Formy państwa: kryterium wg struktury administracyjno-terytorialnej państwa:- 1. Państwo unitarne 2. Państwo federacyjne. Kryterium wg charakteru głowy państwa: 3. Monarchia 4. Republika. Kryterium wg ustroju politycznego: 5. Państwo demokratyczne 6. Państwo autorytarne 7. Państwo totalitarne. Konstytucja jest podstawowym aktem prawnym państwa (ustawą zasadniczą), co oznacza, że wszystkie inne ustawy i akty prawne muszą być z nią zgodne. Tekst Konstytucji RP obejmuje wstęp (preambułę) i trzynaście rozdziałów. Zasady ustrojowe RP. 1. Zasada suwerenności narodu. Oznacza, że władza pochodzi od narodu, czyli ogółu obywateli państwa Polskiego Zasada podziału władzy oznacza, że ustrój RP opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej i władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej. Władza:- ustawodawcza: sejm i senat -wykonawczej: prezydent RP -Rada Ministrów -sądowniczej: -sądy -trybunały. Wolność i prawa osobiste: -prawna ochrona życia- za zabicie człowieka grozi kara. Wolność osobista i nietykalność- jej ograniczenie może nastąpić tylko na podstawie prawa, a pozbawienie wolności - prawomocnym wyrokiem sądu -wolność wyrażania swoich poglądów, dostęp do informacji i wolność jej upowszechniania- każdy może swobodnie wyrażać swoje opinie i mieć dostęp do informacji -wolność sumienia i religii - każdy obywatel ma wolność wyboru przekonań religijnych i moralnych -Prawo do ochrony życia prywatnego Wolności i prawa polityczne: -wolność zrzeszania się, prawo wyborcze. Prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne - Środki ochrony wolności praw. Obowiązki obywateli RP: -przestrzeganie prawa -ponoszenie świadczeń publicznych, w tym podatków -obrona ojczyzny, w tym także służba wojskowa. Władza ustawodawcza RP- sejm i senat. Zasady prawa wyborczego: -zasada powszechności -zasada bezpośredniości -zasada równości -tajność głosowania Funkcje sejmu: -ustawodawcza -kreatywna -kontrolna. Uprawnienia prezydenta: a)jako głowy państwa: -wnioskuje do sejmu o odwołanie prezesa NBP -powołuje prezesa sądu najwyższego, naczelnego sądu administracyjnego -sędziów -2 członków KRRiT - nadaje: -ordery i odznaczenia, obywatelstwo polskie, tytuły naukowe profesora -mianuje generałów, admirałów, marszałka Polski -korzysta z prawa łaski b) wobec sejmu i senatu c) wobec rady ministrów d) w sprawie obronności i bezpieczeństwa kraju e) w dziedzinie stosunków zagranicznych. Władza wykonawcza RP: -Rada Ministrów. Sposób powoływania rady ministrów: Prezydent wybiera poszczególnych członków Rady, a sejm uchwala. Kompetencje Rady Ministrów: -prowadzi politykę wewnętrzną -prowadzi politykę zagraniczną. Uprawnienia wojewody: -wojewoda zarządza na terenie danego województwa tymi sprawami, które nie należą do kompetencji samorządu terytorialnego. Wojewodzie podlegają: policja, straż pożarna, inspekcja sanitarna etc. Struktura organu władzy i podział zadań w województwie: Administracja samorządowa: zawodowe szkoły wyższe, teatry, biblioteki, muzea regionalne, utrzymywanie urządzeń wodnych, drogi wojewódzkie. Administracja rządowa: policja, straż pożarna, autostrady, drogi krajowe, , zwalczanie klęsk żywiołowych na terenie województwa, nadzór nad służbą ochrony zabytków, nadzór nad przestrzeganiem prawa przez władze samorządowe. Organy wymiaru sprawiedliwości. Władzę sądowniczą stanowią w Polsce sądy i trybunały, które są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Cechą wspólną władzy sądowniczej jest niezawisłość sędziowska. Jest to zasada, zgodnie z którą sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko ustawom. Próby wywierania nacisku na sędziego podlegają karze. Sędzia nie może być aresztowany i sądzony bez zgody prezesa sądu. Wszystkie sądy rozpatrują sprawy w sposób jawny (zasada jawności rozpraw). Wszystkie orzeczenia sądu podawane są do publicznej wiadomości. Trybunał Konstytucyjny składa się z 15 sędziów powoływanych przez sejm (na 9 lat) spośród doświadczonych sędziów o wysokich kwalifikacjach prawniczych. Członków Trybunału Stanu powołuje Sejm, najczęściej spośród profesorów prawa bądź sędziów. Prawo jest to zbiór norm prawnych (reguł postępowania), które regulują stosunki społeczne tzn. że prawo ustala zakazy i nakazy dot. określonego postępowania np. nie zabijaj, płać podatki.