WOS - ogolnie
Cechy państwa: -terytorium -ludność -władza. Definicja państwa:
państwo jest organizacją powołaną przez społeczeństwo -
ludność żyjącą na danym terytorium i wyposażoną w suwerenną
władzę. Obywatelstwo- prawny związek człowieka z państwem, będąc
obywatelem danego państwa człowiek ma określone prawa i obowiązki.
Formy państwa: kryterium wg struktury administracyjno-terytorialnej
państwa:- 1. Państwo unitarne 2. Państwo federacyjne.
Kryterium wg charakteru głowy państwa: 3. Monarchia 4.
Republika. Kryterium wg ustroju politycznego: 5. Państwo
demokratyczne 6. Państwo autorytarne 7. Państwo totalitarne.
Konstytucja jest podstawowym aktem prawnym państwa (ustawą
zasadniczą), co oznacza, że wszystkie inne ustawy i akty prawne
muszą być z nią zgodne. Tekst Konstytucji RP obejmuje wstęp (preambułę)
i trzynaście rozdziałów. Zasady ustrojowe RP. 1. Zasada
suwerenności narodu. Oznacza, że władza pochodzi od narodu,
czyli ogółu obywateli państwa Polskiego Zasada podziału władzy
oznacza, że ustrój RP opiera się na podziale i równowadze władzy
ustawodawczej i władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy
sądowniczej. Władza:- ustawodawcza: sejm i senat -wykonawczej:
prezydent RP -Rada Ministrów -sądowniczej: -sądy -trybunały.
Wolność i prawa osobiste: -prawna ochrona życia- za zabicie człowieka
grozi kara. Wolność osobista i nietykalność- jej ograniczenie
może nastąpić tylko na podstawie prawa, a pozbawienie wolności
- prawomocnym wyrokiem sądu -wolność wyrażania swoich poglądów,
dostęp do informacji i wolność jej upowszechniania- każdy może
swobodnie wyrażać swoje opinie i mieć dostęp do informacji -wolność
sumienia i religii - każdy obywatel ma wolność wyboru przekonań
religijnych i moralnych -Prawo do ochrony życia prywatnego Wolności
i prawa polityczne: -wolność zrzeszania się, prawo wyborcze.
Prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne - Środki ochrony wolności
praw. Obowiązki obywateli RP: -przestrzeganie prawa -ponoszenie
świadczeń publicznych, w tym podatków -obrona ojczyzny, w tym
także służba wojskowa. Władza ustawodawcza RP- sejm i senat.
Zasady prawa wyborczego: -zasada powszechności -zasada bezpośredniości
-zasada równości -tajność głosowania Funkcje sejmu: -ustawodawcza
-kreatywna -kontrolna. Uprawnienia prezydenta: a)jako głowy państwa:
-wnioskuje do sejmu o odwołanie prezesa NBP -powołuje prezesa sądu
najwyższego, naczelnego sądu administracyjnego -sędziów -2 członków
KRRiT - nadaje: -ordery i odznaczenia, obywatelstwo polskie, tytuły
naukowe profesora -mianuje generałów, admirałów, marszałka
Polski -korzysta z prawa łaski b) wobec sejmu i senatu c) wobec
rady ministrów d) w sprawie obronności i bezpieczeństwa kraju
e) w dziedzinie stosunków zagranicznych. Władza wykonawcza RP:
-Rada Ministrów. Sposób powoływania rady ministrów: Prezydent
wybiera poszczególnych członków Rady, a sejm uchwala.
Kompetencje Rady Ministrów: -prowadzi politykę wewnętrzną -prowadzi
politykę zagraniczną. Uprawnienia wojewody: -wojewoda zarządza
na terenie danego województwa tymi sprawami, które nie należą
do kompetencji samorządu terytorialnego. Wojewodzie podlegają:
policja, straż pożarna, inspekcja sanitarna etc. Struktura
organu władzy i podział zadań w województwie: Administracja
samorządowa: zawodowe szkoły wyższe, teatry, biblioteki, muzea
regionalne, utrzymywanie urządzeń wodnych, drogi wojewódzkie.
Administracja rządowa: policja, straż pożarna, autostrady,
drogi krajowe, , zwalczanie klęsk żywiołowych na terenie województwa,
nadzór nad służbą ochrony zabytków, nadzór nad
przestrzeganiem prawa przez władze samorządowe. Organy wymiaru
sprawiedliwości. Władzę sądowniczą stanowią w Polsce sądy
i trybunały, które są władzą odrębną i niezależną od
innych władz. Cechą wspólną władzy sądowniczej jest
niezawisłość sędziowska. Jest to zasada, zgodnie z którą sędziowie
są niezawiśli i podlegają tylko ustawom. Próby wywierania
nacisku na sędziego podlegają karze. Sędzia nie może być
aresztowany i sądzony bez zgody prezesa sądu. Wszystkie sądy
rozpatrują sprawy w sposób jawny (zasada jawności rozpraw).
Wszystkie orzeczenia sądu podawane są do publicznej wiadomości.
Trybunał Konstytucyjny składa się z 15 sędziów powoływanych
przez sejm (na 9 lat) spośród doświadczonych sędziów o
wysokich kwalifikacjach prawniczych. Członków Trybunału Stanu
powołuje Sejm, najczęściej spośród profesorów prawa bądź
sędziów. Prawo jest to zbiór norm prawnych (reguł postępowania),
które regulują stosunki społeczne tzn. że prawo ustala zakazy
i nakazy dot. określonego postępowania np. nie zabijaj, płać
podatki.