WOS - pojecia
Wykroczenie- czyn zagrożony karą do 30 dni aresztu, karą
grzywny lub nagany; np. wykroczenie przeciwko porządkowi i
spokojowi publicznemu. Przestępstwo- czyn zabroniony przez ustawę
obowiązującą w czasie jego popełnienia, zagrożony karą
pozbawienia wolności od 1 miesiąca do 25 lat lub dożywotnio;
mogą też być zastosowane inne środki karne, np.: pozbawienie
praw publicznych od 1 roku do 10 lat, zakaz zajmowania określonych
stanowisk lub wykonywania zawodu, obowiązek naprawiania szkody.
Zbrodnia- to najpoważniejsze przestępstwo (zabójstwo, ciężkie
pobicie, rozbój), zagrożone karą pozbawienia wolności co
najmniej 3 lat. Kodeks to zbiór przepisów prawa, które regulują
określone stosunki społeczne (np. kodeks cywilny, rodzinny i
opiekuńczy, karny) bądź tryb postępowania (cywilnego,
karnego, administracyjnego). Państwo jest organizacją powołaną
przez społeczeństwo - ludność żyjącą na danym terytorium-
i wyposażoną w suwerenną władzę. Cudzoziemcy- osoby
przebywające na terytorium państwa, ale nie mające jego
obywatelstwa. Państwo unitarne- charakteryzuje się jednolitą
strukturą organizacyjną. Jednostki administracyjno-terytorialne
są podporządkowane organom centralnym (np. w Polsce -administracja
wojewódzka podporządkowana jest rządowi). Państwo unitarne to
np. Polska, oraz Czechy i Słowacja. Federacja jest państwem złożonym,
którego części składowe (kraje, stany, prowincje) mają
samodzielność prawną. Obywatele państwa federalnego mogą mieć
podwójne obywatelstwo- federacji, oraz kraju, stanu i prowincji.
Takimi państwami w Europie są np.: Niemcy, Szwajcaria, Rosja
Belgia. Monarchia- głową państwa jest monarcha (np. książę,
król). Monarcha może władzę dziedziczyć, lub może być
wybierany. We współczesnej Europie monarcha dzieli władzę z
innymi organami państwa, jak: parlament, rząd, niezawisłe sądy.
Republika- głową państwa jest najczęściej prezydent,
wybierany na określoną kadencję. Inicjatywa ludowa- określona
prawnie liczba obywateli może wszcząć postępowanie
ustawodawcze. Weto ludowe- prawo ludności do wystąpienia
przeciwko uchwalonej ustawie. Opozycja- ugrupowanie polityczne,
które tworzą przedstawiciele partii zasiadających w
parlamencie, ale nie biorących udziału w tworzeniu rządu.
Ideologia- zbiór idei społecznych i politycznych, interpretujących
rzeczywistość i prezentujących wizje przyszłości. Partia
polityczna- dobrowolna organizacja, która dąży do zdobycia i
utrzymywania władzy w państwie w celu realizacji swojego
programu. Koalicja- porozumienie partii politycznych, w sprawie
ustalenia wspólnego programu i utworzenia rządu; koalicję mogą
tworzyć partie pozostające w opozycji. Elektorat- ogół wyborców,
którzy obdarzają zaufaniem kandydatów różnych partii. Mandat-
uprawnienie do wykonywania funkcji posła, lub senatora.
Absolutorium- zatwierdzenie sprawozdania z działalności
finansowej rządu, uznanie jej za prawidłową.