Ten tekst też pochodzi ze
strony www.jamniki.netklub.com.pl
Fizjologia rozrodu
Rozmnażanie odbywa się poprzez akt kopulacji oraz zapłodnienie.
Aby do tego doszło pies i suka muszą posiadać odpowiednie narządy
i wytwarzać specjalne komórki rozrodcze (komórki jajowe oraz
plemniki).
Pies samiec
Układ rozrodczy psa składa się z: dwóch jąder, dróg
wyprowadzających nasienie (przewody wyprowadzające, najądrza),
prącia oraz gruczołów płciowych dodatkowych.
W okresie dojrzewania szczenięcia jądra, które znajdują się
początkowo w jamie brzusznej wędrują do worka mosznowego (zstępowanie
jąder). Jeśli nie nastąpi to w odpowiednim czasie, należy udać
się do lekarza weterynarii, który zdecyduje czy podjąć
leczenie. W przypadku nie zstąpienia jednego lub dwu jąder mamy
do czynienia z wnętrostwem jedno lub obustronnym. Wnętry
pokazywane na wystawach nie są oceniane, ale decydujące
znaczenie w wykluczeniu ich z hodowli ma przegląd hodowlany,
wykonywany we właściwej sekcji Związku Kynologicznego. Jest to
wada dziedziczna.
U dojrzałego samca, jądra leżą w worku mosznowym zwisającym
z tyłu pod odbytem, pomiędzy udami. W jądrach są produkowane
plemniki oraz hormony płciowe (np. testosteron), od których
zależą: wygląd, zachowanie się psa. rozwój popędu płciowego
oraz przemiany białkowa i wapniowo-fosforowa. Plemniki
gromadzone są w najądrzu a w czasie kopulacji wędrują poprzez
nasieniowód do cewki moczowej i dalej na zewnątrz. Częste
krycia (o czym muszą pamiętać właściciele reproduktorów)
prowadzą do wyczerpania zapasu plemników w najądrzu. Do prawidłowej
odbudowy ilości plemników wystarczają minimum dwa dni. Pies
posiada silnie rozwinięty nieparzysty gruczoł krokowy (prostatę).
Jego wydzielina zawiera substancje o właściwościach
hormonalnych oraz substancje odżywcze dla plemników, które mają
zasadniczy wpływ na przeżywalność nasienia w drogach rodnych
suki a więc i na zapłodnienie.
Prącie jest narządem kopulacyjnym służącym do wprowadzania
nasienia do dróg rodnych suki oraz wyprowadzania moczu. Cecha,
charakterystyczną prącia psa jest obecność kości prądowej w
jego przedniej części. Ejakulacja (oddawanie nasienia) u psa
trwa stosunkowo długo (od 20 do 40 minut) i ma trzy fazy
wydzielania:
1. pierwsza krótka (kilka sekund) - klarowna frakcja.
2. druga właściwa (od 5 minut) - właściwe nasienie.
trzecia (do 20 minut i dłużej) - wodnista ciecz decydująca o
objętości
ejakulatu; jest to głównie wydzielina z prostaty.
Hodowca powinien pamiętać o łagodnym traktowaniu psa-samca w
wieku młodzieńczym i dojrzewania. Nie wolno zbyt ostro karcić
psa, gdy interesuje się sukami w rui na spacerach, gdyż
konsekwencją może być później niechęć do krycia (lub nawet
zanik odruchów).
Suka
Układ rozrodczy suki składa się z: dwóch jajników, dwóch
jajowodów, macicy, pochwy oraz sromu.
Jajniki są gruczołami produkującymi żeńskie hormony płciowe
(głównie estrogeny, odpowiedzialne za cykliczne zmiany w
organizmie suki) oraz komórki jajowe. Komórki te powstają w pęcherzykach
jajnikowych. Pękanie dojrzałego pęcherzyka i wyrzut komórki
jajowej nazywa się jajeczkowaniem (owulacją).
Jajowody służą do transportu komórek Jajowych do macicy. W
nich również zachodzi proces zapłodnienia.
Macica składa się z dwóch rogów, trzonu i szyjki. W niej
rozwijają się zarodki, Pochwa wraz ze sromem stanowi tzw, żeński
narząd kopulacyjny. Ten skrócony opis układu rozrodczego
pozwoli na łatwiejsze zrozumienie zmian zachodzących w
organizmie suki w trakcie cyklu płciowego czyli czasu od początku
jednej cieczki do początku drugiej.
Swoją dojrzałość płciową samica psa osiąga w wieku ń do 9,
nawet do 14 miesięcy. Suka jest mono lub diestralna tzn,. że w
roku występują l lub 2 cykle płciowe. Cykl płciowy trwa średnio
od 6 do 8 miesięcy. Coraz częściej jednak zdarzają się cykle
zarówno krótsze niż 5 miesięcy, jak i dłuższe niż 8 miesięcy.
Długość trwania cyklu płciowego jest cechą rasową i
osobniczą a zależy głównie od czasu trwania tzw. spokoju
hormonalnego lub spoczynku płciowego. Obecnie możemy wyróżnić
4 fazy cyklu płciowego:
1. okres przedrujowy (procstrus) - ok. 10 dni
2. okres rui (estrus) - ok. 10 dni
3. okres porujowy (metestrus) - ok. 100-130 dni
4. okres spoczynku płciowego (anoestrus) - ok. 30-80 dni Należy
zaznaczyć, że cieczką właściciele suk nazywają okres przed-rujowy
(cały okres plamienia) oraz okres rui (koniec plamienia, czas
tolerancji dla samca).
Każdy właściciel suki powinien bacznie ją obserwować pod kątem
cyklu płciowego. Poleca się także sporządzanie notatek dotyczących
terminu wystąpienia pierwszej cieczki czyli początku plamienia,
czasu trwania plamienia, momentu rozjaśniania się wydzieliny,
wyglądu zewnętrznych narządów płciowych, zachowania suki na
spacerach głównie wobec psów samców, końca cieczki ora?
regularności występowania i trwania następnych cieczek.
Informacje te są bardzo przydatne podczas wyboru terminu krycia
a także ewentualnych wizyt kontrolnych u lekarza weterynarii.
Należy zauważyć, że nie każde plamienie z dróg rodnych musi
oznaczać cieczkę. W przypadku wystąpienia wątpliwości (np.
krótki odstęp między plamieniami, brak plamienia w terminie
cieczki, nietypowa barwa wycieku itp.) należy udać się do
lecznicy.
Okres przedrujowy
Charakteryzuje się znacznym krwistym wyciekiem z pochwy oraz
obrzękiem zewnętrznych części układu rodnego (srom i częściowo
pochwa). Suki są niespokojne, często się wylizują, często
oddają mocz na spacerze l nie pozwalają się zbliżyć czy wręcz
są agresywne wobec psów. W tym czasie następuje dojrzewanie pęcherzyków
jajnikowych i przygotowanie się organizmu suki do momentu
owulacji. Zmiany te trwają średnio od 7-10 dni. Ruja Jest to
jedyny okres, w którym u suki występuje tzw. odruch tolerancji
czyli chęć przyjęcia samca. Można wówczas zauważyć
zmniejszenie się wycieków i zmianę ich barwy z czerwono
krwistej do bladoróżowej i dalej białawej. Pęcherzyki, które
dojrzewały na jajnikach zaczynają pękać (owulacja), a
uwolniona komórka jajowa wędruje przez jajowód do macicy. Jest
to najważniejszy moment w cyklu płciowym suki, gdyż trafne
jego rozpoznanie warunkuje skuteczne krycie. Owulacja następuje
między pierwszym a czwartym dniem od początku rui czyli między
10, a 15 dniem od początku plamienia. Niestety coraz częściej
zdarzają się znaczne odstępstwa od tego terminu.
W okresie rui sukę należy właściwie traktować- Jeśli
hodowca nie chce kryć powinien izolować ją od psów. Ścisła
opieka osoby dorosłej na spacerach jest może uciążliwym, ale
bardzo pewnym sposobem na zabezpieczenie przed niepożądanym
pokryciem. Inne metody to np. specjalne majtki dla suki lub
stosowanie środków zapachowych nieprzyjemnych dla samców (nie
są one w 100°-c skuteczne). W przypadku, gdy właściciel
zdecyduje się podawać środki antykoncepcyjne, powinien robić
to pod kontrolą doświadczonego lekarza weterynarii, który ma
obowiązek uprzedzić go o niekorzystnych skutkach stosowania
tych preparatów.
Okres porujowy
Trwa około dwóch miesięcy. Na jajnikach, w miejscach pęknięcia
pęcherzyków, powstają ciałka żółte, które u suk mogą
przetrwać od 5 do 8 tygodni po zakończeniu rui.
Okres porujowy to przede wszystkim okres dąży, laktacji i
odchowu szczeniąt lub u suki ciężarnej stopniowego wyciszenia,
bądź ewentualnie ciąży urojonej.
Okres spoczynku płciowego Jest to okres bezczynności układu
rozrodczego i trwa od l do 3 miesięcy.
Dobór partnerów
Właściciel suki hodowlanej tzn. takiej, która na wystawach
otrzymała wymagane oceny i odbyła przegląd hodowlany z
pozytywnym wynikiem, najczęściej decyduje się na jej pokrycie.
Staje przed nim problem doboru psa partnera. Szczegółowo zastało
to omówione w rozdziale ostatnim. Teraz podamy skrótowo kilka
podstawowych sposobów doboru partnerów.
Kojarzenie krewniacze (na inbred). Jest to rzadka metoda,
stosowana w wypadku występowania wśród przodków zarówno
suki, jak i psa tego samego osobnika. Kojarzenie takie powinno być
przeprowadzane po dokładnej konsultacji z macierzystą sekcją
Związku Kynologicznego. Metoda ta jest polecana do stosowania wyłącznie
przez kynologów i wybitnych hodowców.
Kojarzenie par wg wyglądu (na fenotyp). Metoda ta, stosowana
przez początkujących hodowców nie jest praktykowana przez
bardziej wymagających właścicieli suk. Należy zwrócić się
do kierownika naszej sekcji w Związku Kynologicznym, który pomoże
w wyborze partnera. Najczęściej otrzymujemy
kilka adresów właścicieli reproduktorów, a więc psów, które
pod względem wyglądu będą odpowiadały naszej suce i nie będą
posiadały drobnych wad u niej występujących. Kontaktujemy się
wówczas z właścicielami i wybieramy jednego z psów. W każdym
wypadku ważne jest, by przyszły partner mieścił się w tej
samej grupie wielkościowej tzn. nie różnił się od suki w
sposób zasadniczy wymiarami oraz posiadał właściwą wagę (np.
jamnik szorstkowłosy standardowy do 9 kg.
Metoda najprostsza - polega na poszukiwaniu najbliżej mieszkającego
partnera. Tej metody stanowczo nie polecamy, gdyż często źle
dobrany pies nie spełnia oczekiwanych wymagań, a czasami może
się okazać bliskim krewnym, nic spełniającym wymagań krycia
na inbred.
Krycie
Nie należy kryć suki w pierwszej cieczce czyli w wieku poniżej
Jednego roku, ponieważ jej organizm nie jest jeszcze w pełni
przygotowany do dąży a następnie karmienia szczeniąt.
Przepisy Polskiego Związku Kynologicznego pozwalają na krycie
po ukończeniu 18 miesięcy.
Dwa do trzech tygodni przed spodziewaną cieczką suka powinna być
odrobaczona oraz powinna otrzymać stosowne szczepionki. Od początku
cieczki naszą suką interesują się psy.
Określenie właściwego momentu krycia dla niedoświadczonego
hodowcy jest dość trudne. Podane niżej niektóre sposoby
powinny mu w tym pomóc.
a) Należy zaobserwować początek plamienia. Licząc kolejne dni
można skutecznie kryć między 10, a 15 dniem od jego początku.
Termin ten czasem może się jednak nie pokrywać z terminem
owulacji, co w efekcie czyni krycie nieskutecznym. Podobny
problem wystąpi przy braku lub skąpym plamieniu.
b) Próbę krycia można podjąć, gdy barwa wypływu zmienia się
z krwistoczerwonej na bladoróżową lub białawą-
c) Inną metodą jest wykorzystanie doświadczonego reproduktora.
W przypadku, gdy termin jest niewłaściwy reproduktor będzie się
interesował suką, ale nie będzie próbował jej obskakiwać (próba
krycia), powącha i odejdzie. Jeśli termin jest właściwy nie
odstąpi od niej.
d) Doświadczony hodowca sam może rozpoznać właściwy moment
do krycia na podstawie zmiany zachowania suki. W tym okresie
poszukuje ona partnera, jest wyraźnie pobudzona, zalotna,
wystawia pupę, odstawia ogon, co łatwo zaobserwować na
spacerach.
Na krycie udajemy się po otrzymaniu skierowania ze Związku
Kynologicznego. Przyjął się zwyczaj doprowadzania suki do
reproduktora (pies czuje się u siebie panem sytuacji). Przed
kryciem psy powinny odbyć spacer i załatwić potrzeby
fizjologiczne. Nie należy ich karmić, aby żołądek nie był
wypełniony.
Dobry reproduktor reaguje na silny zapach wydzielany przez suk? w
rui nawet z dużej odległości, interesuje się nią. wącha, liże
okolicę sromu. Po początkowym okresie "zalotów", gdy
samica wykazuje odruch tolerancji, pies wykonuje skok. Obejmuje
sukę przednimi łapami, przyciąga i wykonuje ruchy wahadłowe,
aby wprowadzić prącie do szpary sromowej (odruch pchnięcia).
Następuje wzwód prącia. Pod wpływem ruchów tarcia dochodzi
do wytrysku (ejakulacji). W czasie kopulacji następuje
obrzmienie opuszki żołędzia prącia powodujące tzw.
zakleszczenie lub szczepienie partnerów. Umożliwia to oddanie
nasienia i zapobiega Jego wypłynięciu na zewnątrz. Połączenie
partnerów trwa zwykle od kilkunastu do nawet 40 minut. W tym
czasie nie wolno próbować rozłączać partnerów. Zwierzęta
powinny być ustawione do siebie bokiem lub- po dokonaniu
niewielkiego obrotu, tyłem. Należy spokojnie odczekać, ponieważ
w tym czasie następuje przekazanie pełnego ejakulatu tzn.
nasienia z substancjami odżywczymi, które mają duże znaczenie
dla żywotności plemników w drogach rodnych suki.
Podczas kopulacji powinni być obecni właściciele. Mogą oni
spokojnym tonem przemawiać do zwierząt. Jeśli kryjemy sukę młodą
pierwszy raz można założyć jej kaganiec, aby nic ugryzła psa
i umiejętnie ją przytrzymać. Nie należy natomiast dotykać
samca, bo może to wpływać na niego rozpraszające a nawet może
on odstąpić od krycia. W wypadku, gdy wystąpią poważniejsze
problemy proponujemy zwrócić się do lekarza weterynarii o
udzielenie pomocy przy kryciu.
Powszechnie zalecane jest powtórne krycie po upływie 36-48
godzin. W przypadku, gdy po drugim kryciu suka nada] jest
pobudzona i poszukuje partnera, należy krycie jeszcze raz powtórzyć.
Powtarzanie krycia zwiększa szansę naszej podopiecznej na zajście
w ciąże. Związane to jest z rodzajem jajeczkowania, jakie występuje
u suki. Może ono trwać od kilkunastu godzin do kilku dni. Komórka
Jajowa jest zdolna do zapłodnienia najwyżej przez kilkadziesiąt
godzin, plemnik natomiast musi ..dojrzeć" do zapłodnienia,
co trwa nawet do dwóch dni.
Do zapłodnienia dochodzi w jajowodzie. W przypadku jednorazowego
pokrycia może dojść do rozminięcia się właściwych terminów
(obumarcie komórki jajowej lub "niedojrzałość'' plemników)
i nie zajścia w ciążę. Należy tutaj wspomnieć o możliwościach
oznaczenia momentu jajeczkowania przez lekarza weterynarii.
Lekarz zajmujący się rozrodem zwierząt może za pomocą
badania cytologicznego (wymaz z pochwy) potwierdzić w ciągu pół
godziny czy jest to właściwy czas. Metoda la pozwala na określenie
momentu jajeczkowania z dokładnością do kilkunastu godzin.
Szczególne zastosowanie ma ona w przypadku, gdy na krycie wyjeżdżamy
do innego miasta lub za granicę, ponieważ mamy pewność co do
terminu krycia oraz możemy zaoszczędzić spore trudu i środków
finansowych. W krajach zachodnich wykorzystuje się w tym celu również
badania hormonalne.
W Polsce powszechnie stosowane jest krycie naturalne. Sztuczne
unasiennianie bywa też wykonywane, ale sporadycznie (głównie w
przypadkach występowania ewidentnych trudności w kryciu lub różnych
przeszkód ze strony partnerów), gdyż obecne przepisy Związku
Kynologicznego nie dopuszczają stosowania inseminacji u psów
rasowych. Metoda ta znalazła szersze zastosowanie w krajach
zachodnich oraz USA.
Ciąża
Suka jest zwierzęciem wielopłodowym co oznacza, że zapłodnieniu
ulega wiele komórek jajowych a miot może się składać z
jednego lub kilku szczeniąt.
Długości okresu ciąży nie można podać z dokładnością do
jednego dnia. Przyjmuje się, że średnio trwa ona 63 dni czyli
9 tygodni. Problemy z dokładnym określeniem dnia porodu związane
są z kilkoma czynnikami. Nie wiemy, w którym dokładnie dniu
doszło do zapłodnienia, szczególnie przy dwu lub trzykrotnym
kryciu. W zależności od liczby płodów czas trwania ciąży może
się skrócić albo wydłużyć (dążą mnoga może trwać krócej).
Terminami krańcowymi dla ciąży są 57 do 65 dnia od momentu
krycia.
Po udanym kryciu suka wyraźnie się uspokaja, powolnieje, czasem
można zauważyć zmniejszenie się apetytu. Obecnie
potwierdzenie zajścia w dążę można uzyskać najwcześniej po
20 dniu od krycia za pomocą badania ultrasonograficznego lub między
26, a 30 dniem za pomocą badania palpacyjnego. Badania takie
wykonuje lekarz weterynarii. Potwierdzenie zajścia w dążę
jest dla hodowcy sygnałem do zmiany diety w drugim miesiącu jej
trwania.
Pod koniec pierwszego miesiąca może wystąpić u naszej
podopiecznej zmniejszony apetyt, nawet przez kilka dni. Jest to
zjawisko spotykane u niektórych osobników i nie należy się
tym niepokoić chyba, że czas ten się przedłuża. Należy się
wówczas zgłosić z suką do lekarza.
Wraz z rozwojem ciąży, brzuch suki zaczyna się zaokrąglać.
Gruczoły mlekowe powiększają się a sutki przybierają często
barwę różową. U pierwiastek jest to wyraźne już pomiędzy 3,
a 4 tygodniem a sutki są często większe niż u wieloródek (suk,
które wcześniej rodziły). Znaczne powiększenie gruczołów
mlekowych następuje około 50 dnia dąży. Już na dwa tygodnie
przed porodem można za pomocą masażu wycisnąć z nich odrobinę
mleka- U niektórych suk mleko może pokazać się dopiero przed
lub bezpośrednio po porodzie.
Wraz z upływem czasu suka sama ogranicza ruch i nie należy
zmuszać jej do zbyt forsownych zajęć. Na 2-3 tygodnie przed
spodziewanym terminem rozwiązania dobrze jest zgłosić się do
lekarza weterynarii w celu ustalenia toku postępowania i
zapewnienia sobie pomocy w czasie porodu.
Poród i postępowanie z suką rodzącą
W większości przypadków suka przed porodem wyszukuje zaciszne
miejsce, gdzie mości sobie gniazdo. Dobrze jest wcześniej
zaopatrzyć się w kojec (np. prosty z kartonu po telewizorze lub
zbudowany ze sklejki czy też zakupiony specjalny kosz uszyty z gąbki
powleczonej materiałem). Należy ustawić go w odpowiednim
miejscu w mieszkaniu (nie powinien to być przedpokój, gdzie częsty
ruch denerwuje matkę opiekującą się szczeniętami). Suki
czasem ignorują przygotowane przez nas posłanie i chowają się
w miejsca trudno dostępne (szafy, pod łóżko itp.), gdzie nie
można kontrolować przebiegu porodu i udzielić im pomocy w
razie potrzeby. Kojec dobrze jest postawić już 2 tygodnie przed
porodem, by został powoli zaakceptowany. Dno kojcamożna wyłożyć
folią pokrytą prześcieradłem, ręcznikiem lub ligniną, którą
łatwo wymienić po zamoczeniu przez wody płodowe. Kilka dni
przed porodem w szparze sromowej pojawia się niewielka ilość gęstego
ciągliwego śluzu, który często zwisa w postaci sopla zwłaszcza
po siusianiu. Wskazuje to na rozpuszczanie czopa śluzowego
zamykającego szyjkę macicy w czasie ciąży. Suka częściej się
wylizuje. Można też zauważyć, że brzuch opuszcza się i z
okrągłego przybiera kształt gruszkowaty. Na przebieg porodu ma
wpływ wiek, kondycja, liczba przebytych porodów i temperament
suki.
Najpewniejszą wskazówką zbliżającego się porodu jest
stopniowe obniżanie się temperatury data. Spada ona w ciągu
kilku dni do wartości 36,5 - 37,5°C Dobrym zwyczajem jest
mierzenie temperatury na około 3-4 dni przed spodziewanym
terminem rozwiązania. Mierzymy ją rano i wieczorem w końcowym
odcinku prostnicy przy użyciu termometru dla zwierząt (l minutę)
lub dla ludzi (7-10 minut). Na podstawie wyników pomiarów można
sporządzić wykres i wyznaczyć moment największego spadku
temperatury.
Około 24-48 godzin od niego powinien rozpocząć się poród. U
psa poród można podzielić na trzy fazy:
l. rozwierania szyjki macicy; 2, wypierania płodów; 3.
wypierania błon płodowych.
W pierwszej fazie można zaobserwować oznaki silnego niepokoju
na przemian z uspokojeniem- dyszenie, częste oddawanie moczu i
kału, 7. reguły utratę apetytu, czasami wymioty, wylizywanie
sromu, który jest rozpulchniony. przygotowywanie gniazda (drapanie
podłogi czy posłania). Faza ta trwa około 6 do 36 godzin, dłużej
u suk rodzących pierwszy raz. W tym okresie występują skurcze
macicy, które przesuwają płody ku tyłowi i powodują
wklinowanie pierwszych pęcherzy płodowych przez szyjkę do
pochwy i rozciągnięcie jej ścian. Na skutek skurczów macicy i
ruchów własnych płody przyjmują właściwą postawę (leżą
grzbietem do grzbietu matki) i prostują głowę (przodowanie główkowe)
lub kończyny miednicze (przodowanie pośladkowe). Drażnienie
szyjki macicy przez pęcherze płodowe i przodujące części płodu
w końcu wywołuje bóle parte.
Druga faza porodu.
Przyjmuje się, że trwa ona tyle godzin, ile jest szczeniąt.
Pierwsze szczenię powinno pojawić się w czasie od kilkunastu
minut do 2 godzin od rozpoczęcia mocnych parć, w których biorą
też udział mięśnie brzucha, przepona i mięśnie grzbietu-
Najpierw w szparze sromowej pojawia się pęcherz omoczniowy (szaro-niebieski),
który pod wpływem ciśnienia pęka lub zostaje rozerwany zębami
suki. Następnie pojawia się pęcherz owodniowy (biało - żółtawy),
który szybko pęka a zawarty w nim płyn nadaje śliskość
drogom rodnym. Zbyt wczesne przerwanie błon płodowych nie jest
wskazane, gdyż stanowią one rodzaj klina rozpierającego drogi
rodne dla pierwszego płodu. Zbyt wczesne przerwanie błon płodowych
może spowodować cofnięcie się płodu do wnętrza macicy. W
okresie wypierania płodów suka najczęściej układa się na
boku, wygina grzbiet, napina powłoki brzuszne, odstawia w bok
wszystkie kończyny, wysuwa Język i ciężko dyszy. Po wyparciu
pierwszego płodu drugi pojawia się w odstępie 1-1,5 godziny a
kolejne od kilkunastu minut do godziny. Matka bardzo często sama
uwalnia noworodka z błon płodowych, przegryza pępowinę i
zaczyna go lizać oczyszczając z resztek wód i błon płodowych.
Jednocześnie pobudza krążenie i oddychanie. Gdy suka jest
bardzo nerwowa i zbyt krótko odgryza pępowinę nie należy jej
na to pozwolić, gdyż może uszkodzić okolicę pępka. Jeżeli
pępowina nic jest oderwana lub zbyt długa należy po podwiązaniu
np. wygotowaną jedwabną nicią, odciąć zdezynfekowanymi nożyczkami
w odległości 1-2 cm od brzucha a koniec zajodynować.
W przypadku, gdy suka na skutek zdenerwowania porodem lub braku
instynktu macierzyńskiego, nie zajmuje się noworodkiem musimy
przejąć jej obowiązki. Należy natychmiast po urodzeniu
przerwać błony płodowe i oczyścić z płynu nozdrza i
pyszczek, aby szczenię mogło oddychać powietrzem
atmosferycznym. Następnie masujemy z włosem i pod włos szyję
i grzbiet, aby pobudzić oddech i krążenie. Gdy w trakcie
porodu doszło do zachłyśnięcia się noworodka, chwytamy jedną
dłonią pod brzuch i głów? a drugą kładziemy na grzbiecie i
wykonujemy ruchy koliste (ostrożnie, ale zdecydowanie), starając
się, za pomoce siły odśrodkowej, usunąć płyn z dróg
oddechowych.
Trzecia faza - wypieranie błon płodowych. Każdy płód ma
swoje łożysko. Łożyska mogą być wydalane po jednym, przy
poszczególnych szczeniętach, lub wszystkie na końcu po
urodzeniu szczeniąt. Jeśli po wyparciu noworodka fragment pępowiny
zwisa ze sromu, można go chwycić np. za pomocą jałowej gazy i
delikatnie pociągając usunąć. Trzeba policzyć łożyska. Ich
liczba powinna zgadzać się z liczbą urodzonych szczeniąt.
Lekarz weterynarii badający sukę po porodzie musi wiedzieć,
ile łożysk pozostało, aby mocje usunąć.
Sprawa zjadania łożysk przez sukę jest dość kontrowersyjna.
Według niektórych poglądów łożysko to dobrze przyswajalne
białko i ma potęgować instynkt macierzyński. Z drugiej strony
zjedzenie wszystkich (kilku) łożysk powoduje najczęściej
rozwolnienia lub nawet biegunki, co może mieć niekorzystny wpływ
na produkcję mleka i odchów szczeniąt. Wydaje się najbardziej
trafne pozwolić zjeść suce l -2 łożyska natomiast pozostałe
usunąć. Prawie natychmiast po urodzeniu szczenię zaczyna ssać
matkę- Jeśli nie może trafić do sutka, należy je przystawić
(lekko rozchylić pyszczek i wycisnąć odrobinę mleka). Zapach
i smak mleka będzie pobudzać noworodka do ssania. W trakcie
wypierania kolejnych szczeniąt, urodzone wcześniej należy odłączyć
od matki i pozostawić w ciepłym pomieszczeniu, aby nie
przeszkadzały w akcji porodowej i nie zostały przygniecione.
Gdy suka ma przerwy w parciach pomiędzy kolejnymi szczeniętami,
należy je z powrotem dostawiać do sutków, aby przyjmowały
siarę. Szczenięta po pierwszym karmieniu zwykle zaczynają
wydalać pierwszy kał (smółkę). W czasie porodu należy suce
zapewnić absolutny spokój oraz możliwość picia a także wyjścia,
aby mogła załatwić swoje potrzeby. Po zakończonym porodzie
matkę należy wyprowadzić na spacer (czasami wbrew jej woli), a
do picia podać świeżo przygotowane tzw. pójło (patrz: Żywienie
suki w dąży).
Suka ,,oczyszcza się" nawet do miesiąca po porodzie.
Wydzielina z dróg rodnych powinna zmieniać się z wiśniowo-czerwonej
do sluzowo-krwistej wreszcie śluzowej. Zabrudzone posłanie należy
często usuwać i zastępować czystym. UWAGA!
Ścisły kontakt właściciela suki z lekarzem weterynarii
powinien być zapewniony nie tylko w trakcie porodu, lecz także
w okresie okołoporodowym. Lekarz - położnik może udzielić
cennych wskazówek oraz uczulić właściciela i wskazać na
sytuacje, w jakich powinien niezwłocznie się z nim kontaktować.
A oto kilka z nich:
-pierwszy poród i uznajemy, że sobie nie poradzimy
-mieliśmy problemy przy wcześniejszych porodach (sytuacja może
się powtórzyć)
-suka jest otłuszczona
-suka w wieku powyżej 5 lat pierwszy raz w dąży (istnieje większe
ryzyko komplikacji porodowych u suk starszych)
-opóźnienie terminu rozpoczęcia porodu
-obecność ciemnozielonej wydzieliny z pochwy (odklejanie się
łożyski zagrożenie życia płodów)
-wzrost temperatury po wcześniejszym spadku do ok. 37 stopni C i
ustąpienie niepokoju
-długotrwale bóle parte bez wypierania płodów (jeśli po odejściu
wód płodowych i wystąpieniu pierwszych boli partych do 2-3
godzin nie pojawi się szczenię można podejrzewać poważne
przeszkody porodowe) przedłużający się poród
-rodzenie martwych szczeniąt
-nagłe ustanie akcji porodowej
-żywoczerwony wyciek z dróg rodnych w trakcie lub po porodzie (możliwość
krwotoku)
-pozostanie łożysk w macicy po porodzie.
Kontakt właściciela z lekarzem pozwala na szybkie rozpoznanie
zaburzeń i udzielenie niezbędnej pomocy lub wykonanie, w ciężkich
przypadkach, cesarskiego cięcia i uratowanie życia całego
miotu lub reszty płodów.
Zwracajmy się o pomoc wcześniej, zanim suka będzie wyczerpana
porodem i zanim życiu jej i płodów zagrozi niebezpieczeństwo.
Ułatwi to znacznie pracę lekarzowi.
Żywienie suki w ciąży oraz w trakcie karmienia
Właściwe odżywianie suki ciężarnej oraz będącej w trakcie
karmienia potomstwa ma decydujący wpływ na prawidłowy przebieg
ciąży, porodu oraz odchowanie zdrowych szczeniąt.
Suki o nadmiernej tuszy często nie mogą normalnie urodzić (słaba
kurczliwość macicy, tłoczni brzusznej, z reguły dobrze
rozwinięte, mocno zbudowane, zbyt duże płody). Z powodu ociężałości
niedostatecznie opiekują się potomstwem. Matki niedożywione z
kolei dają drobne i słabe płody, wykazują skłonność do tężyczki
poporodowej, braku lub zbyt małej ilości mleka. W okresie dąży
suka powinna otrzymać wszystkie potrzebne składniki pokarmowe,
sole mineralne oraz witaminy niezbędne do prawidłowego rozwoju
płodów a także zaspokajające jej własne, zwiększone
potrzeby.
Wraz z rozwojem ciąży zapotrzebowanie suki na pokarm będzie
coraz większe. Dokarmianie należy rozpocząć po upływie 3-4
tygodni od krycia (najlepiej, aby ciąża była już potwierdzona
przez lekarza). Pomiędzy 3 i 6 tygodniem zapotrzebowanie na
pokarm zwiększa się dwukrotnie w stosunku do okresu przed dążą.
Od 7 tygodnia nieco spada, ale trzeba podawać około 1,5 rażą
więcej pokarmu niż normalnie. Szczególnie ważne jest
zapewnienie suce odpowiedniej ilości substancji mineralnych i
witamin. Niedostateczne ilości w/w substancji w tym okresie
spowodują, że organizm matki będzie sięgał do własnych
rezerw, co może mieć skutek w postaci wystąpienia zaburzeń
okołoporodowych. Przyczyną wielu ciężkich porodów lub wręcz
niemożności urodzenia są niedobory energetyczne spowodowane złym
żywieniem. Zwiększoną ilość pokarmu podajemy nie w jednej
czy dwóch porcjach tak jak zwykle, lecz podzieloną na 3-4
porcje dziennie, by nie przepełniać przewodu pokarmowego, który
jest uciśnięty przez powiększoną macicę. Zapotrzebowanie na
płyny w ciąży jest znaczne, należy więc zadbać by suka miała
stały dostęp do wody. Jeśli w skład pokarmu wchodzą kości,
trzeba pamiętać, aby wycofać je na kilka dni przed rozwiązaniem.
Dzień przed, lub w dniu porodu zauważa się z reguły utratę
apetytu. Czasami jest on zachowany aż do ostatnich godzin. Bezpośrednio
przed porodem może pojawić się zwiększone oddawanie kału i
moczu a czasem wymioty (usunięcie zbędnego balastu z przewodu
pokarmowego).
W trakcie porodu suka często nie chce jeść, ani pić. Należy
jednak dać wodę, herbatę lub słabą kawę, lekko osłodzone.
Po zakończeniu normalnego porodu można podać świeżo sporządzone
tzw. Pojio. Przygotowuje się je następująco: siemię lniane
zalewa się ciepłą, przegotowaną wodą (l łyżka stołowa na
szklankę wody), po kilku godzinach odlać wierzchnią warstwę,
dolać jedną trzecią część przegotowanego mleka i lekko osłodzić.
Przez pierwsze trzy dni stosujemy umiarkowaną dietę, podajemy
leki strawne jedzenie np. niewielkie ilości przegotowanego mięsa
z ryżem lub rozgotowaną na wywarze mięsnym kaszę z kawałkami
mięsa i jarzynami oraz często do picia np. wodę przegotowaną
z dodatkiem mleka (uzupełnienie straconych płynów, produkcja
mleka). W razie wystąpienia rozstroju żołądka można podać
esencję herbacianą i węgiel leczniczy. Jeśli to nie pomoże,
należy zwrócić się o pomoc do lekarza.
W pierwszych dniach po porodzie suka nie chce opuszczać kojca z
małymi i czasami trzeba do niego podawać pokarm, gdyż nawet
najlepsze jedzenie nie może przezwyciężyć jej instynktu
macierzyńskiego. Nie jest to jednak pożądane. bowiem często w
kojcu pozostają resztki psującego się jedzenia.
Około 5 tygodnia karmienia suka może czasem zwymiotować w
kojcu pokarm. Jest to odruch przejęty od przodków psa (atawistyczny),
polegający na przynoszeniu zdobytego, częściowo przetrawionego
pokarmu do gniazda. Zapobiega się temu izolując ją od szczeniąt
przez 1-2 godziny po jedzeniu.
W okresie karmienia noworodków zapotrzebowanie suki na pokarm
wzrasta ponad 3-krotnie w stosunku do okresu przed ciążą.
Mleko suki o czym trzeba pamiętać przy dokarmianiu szczeniąt}
zawiera prawie dwukrotnie więcej białka, tłuszczu, wapnia i
fosforu niż mleko krowie- natomiast mniej jest w nim węglowodanów.
W karmie podawanej suce głównym źródłem białka powinno być
świeże, dobrej jakości mięso (wołowina, cielęcina, konina)
a także biały ser, jajka, węglowodany, mleko. U niektórych
suk mleko może powodować rozwolnienia, wówczas należy je
ograniczyć a nawet wycofać z diety. Gruczoł mlekowy. Bardzo ważny
dla prawidłowego odchowu szczeniąt jest stan gruczołów
mlekowych. Najczęściej największe po porodzie są dwa ostatnie
pakiety i do nich należy przystawiać pierwsze szczenięta. Przy
zbyt małej liczbie szczeniąt trzeba podstawiać je do sutków
aa zmianę, gdyż zaleganie dużej ilości pokarmu może
spowodować powstanie stanów zapalnych (sutki są obrzmiałe,
mocno różowe i gorące). Aby do tego me dopuścić, można ściągać
nadmiar pokarmu poprzez masaż.
W późniejszym okresie należy często kontrolować długość
pazurków u szczeniąt i w razie potrzeby przycinać je. W
przeciwnym wypadku ranią one gruczoł mlekowy i matka nie chce
karmić. Po każdym spacerze należy suce dokładnie umyć łapy
oraz przetrzeć sutki najlepiej środkiem dezynfekcyjnym, i od
czasu do czasu nasmarować ich wyschniętą skórę np. wazeliną.
Tężyczka okołoporodowa. W przypadku niewłaściwego żywienia
suki w czasie ciąży lub zaburzeń wchłaniania w przewodzie
pokarmowym, może dojść do wystąpienia w okresie okołoporodowym
tzw. tężyczki. Przyczyną są, przede wszystkim, niedobory
wapnia, magnezu i fosforu lub zaburzenia ich normalnych zależności
w organizmie. Wskutek rozpoczęcia produkcji dużej ilości mleka
zapasy tych składników w organizmie są naruszone w znacznym
stopniu. Objawy, jakie można zaobserwować to: wzrost
temperatury ciała, dyszenie, drżenia mięśni tylnych kończyn,
potem żuchwy, ślinienie się, w bardziej zaawansowanej postaci
niezborność ruchów, porażenia mięśniowe, zaleganie, utrata
świadomości i w krańcowym przypadku śmierć. Stan szybko się
pogarsza i każda forma wymaga natychmiastowego leczenia. Suki o
skłonności do tężyczki powinny pozostawać pod kontrolą
lekarza, który po porodzie może podać pewną ilość wapna w
postaci iniekcyjnej w celu profilaktycznym jak i w przypadku wystąpienia
objawów.
Żywienie szczeniąt i okres odsadzenia
Żywienie szczeniąt rozpoczyna się bezpośrednio po porodzie.
Wcześniej omówiliśmy przystawianie szczeniąt do sutka.
Zaznaczamy jeszcze, że nie należy czekać z dopuszczeniem ich
do ssania aż do momentu zakończenia porodu. Absolutnie niezbędne
jest, aby siara znalazła się w przewodzie pokarmowym noworodka
jak najszybciej. Przez pierwsze 48 godzin zawiera ona bardzo ważne
przeciwciała, zapewniające odporność szczeniętom do 8-10
tygodnia życia. Szybkie podanie siary powoduje, że przeciwciała
są w całości wchłaniane, ponieważ w przewodzie pokarmowym
szczeniąt jeszcze nic mogą być strawione. Zdrowe i silne
szczenięta ssają w ciągu pierwszych dni matkę około 12 razy
na dobę a potem stopniowo coraz rzadziej. Przez około 10
pierwszych dni są ślepe i jeśli słabsze osobniki nie mogą
trafić do sutka lub są odpychane przez silniejsze, powinniśmy
poświęcić im więcej uwagi i częściej przystawiać. Po 7-10
dniach szczenięta mogą przybrać na wadze do 2,5 ważą Przy
ssaniu masują gruczoł mlekowy przednimi łapami i w ten sposób
pobudzają go do oddawania mleka.
Niekiedy zdarza się, że szczenięta muszą być dokarmiane od
momentu narodzin (gdy suka padnie przy porodzie, jest zbyt zmęczona
by karmić, nie ma mleka). Wtedy najlepiej szybko znaleźć matkę
zastępczą, która odkarmi małe przez pierwsze 3 tygodnie. Jeśli
jest to niemożliwe należy ustalić tok postępowania z lekarzem
weterynarii i wyznaczyć wcześniejsze szczepienia. Jeśli musimy
sami dokarmiać, należy pamiętać o składzie mleka suki (podany
wcześniej), który znacznie się różni się od mleka krowy czy
w proszku dla niemowląt. Dieta dla szczeniąt powinna być
prosta i łatwa do przygotowania.. Obecnie jest w sprzedaży tzw.
mleko suki lub preparaty mleko zastępcze dla szczeniąt, ale
przed użyciem należy zapoznać się z ich przygotowaniem. Jeśli
zdecydujemy się na mleko zastępcze własnej produkcji, sporządzić
go można na bazie mleka krowiego lub mleka dla niemowląt.
Niedostatek tłuszczu i białka wyrównuje się poprzez dodanie
żółtka jaja kurzego. Podajemy przykładowe receptury na mleko
zastępcze dla szczeniąt:
wg Karczewskiego -250 ml mleka pełnego krowiego przegotowanego
2 łyżki mleka w proszku
wg Nibblock - 500 ml mleka pełnego krowiego przegotowanego l łyżka
mleka w proszku; zagotować, ostudzić do temperatury pokojowej l
surowe żółtko
wg Bjore'a - 800 ml mleka krowiego 200 ml śmietanki słodkiej świeżej
12 % l surowe żółtko 2500 j. wit. A 500j.wit.D3 6 g mąki
kostnej 4 g kwasu cytrynowego
Ilość pokarmu jaką należy podawać szczeniętom zależy od
ich wieku i ciężaru. Przyrosty wagowe są dość dokładnie
określone. Jeśli hodowca nie orientuje się, jakie powinny być,
stosowne informacje uzyska w Związku Kynologicznym. Sporządzony
pokarm - mleko zastępcze - przed podaniem podgrzewamy w naczyniu
z wodą do ok. 35°C i podajemy ze 100 milimetrowej butelki z nałożonym
smoczkiem gumowym, w którym otwór ma średnicę igły do
cerowania lub taką, by kapała z niego jedna kropla na sekundę.
Niewielki otwór chroni szczenięta przed zakrztuszeniem się i
zmusza do energicznego ssania. Wg Griinbauma zbliżoną do
naturalnej postawę szczenięcia przy ssaniu uzyskuje się,
sadzając je sobie na zaciśniętych udach i układając przednie
łapy między ramieniem, a przedramieniem. Butelkę należy
chwycić
podpartą ręką l podawać pokarm od góry. Już po 14-tu dniach
pokarm można podawać w płaskim naczyniu, a jeśli jest dobrze
wyjadany przerwać stopniowo karmienie butelką. Bardzo ważne
jest, aby szczenięta oddawały regularnie kał i mocz. Normalnie
suka masuje za pomocą języka ich brzuszki i w ten sposób następują
wypróżnienia. Jeśli tego nie robi, to po każdym karmieniu
należy masować brzuszek i okolicę odbytu za pomocą tamponu z
waty lub ligniny zamoczonego w ciepłej wodzie. Od 10 dnia żyda
wypróżnienia najczęściej następują samoistnie. W początkowym
okresie życia szczenięta powinny przebywać w temperaturze
otoczenia 30-32'-C, którą stopniowo obniża się co dwa stopnie
tak, aby przy odsądzaniu osiągnąć poziom 20-24oC.
Od trzeciego tygodnia szczenięta żywione przez matkę oraz w
odchowie sztucznym należy dokarmiać. Od początku powinniśmy
uczyć je spożywania pokarmu w swoich spodeczkach lub miseczkach.
Dożywianie uzależniamy od ilość mleka oddawanego przez sukę
oraz stanu rozwoju młodych. Brzuch szczenięcia powinien być
wypełniony i zaokrąglony. Przez delikatne naciskanie możemy
stwierdzić, jak jest wypełniony żołądek. Jeśli występują
znaczne różnice wagowe pomiędzy szczeniętami, musimy je wyrównywać
do optymalnych przez ilość podawanego teraz pokarmu. Podawanie
pokarmu stałego powinno odbywać się stopniowo tak, aby
organizm mógł się przystosować. Oznaką przyjęcia nowego
pokarmu będzie właściwa konsystencja kału, który nie może
być wodnisty czy spieniony ani zbyt twardy. W tym okresie
hodowca powinien również podjąć decyzję czy w przyszłości
małe mają być żywione tradycyjną karmą czy karmą przemysłową,
aby przy odsądzeniu uniknąć szoku związanego z nagłą zmianą
pożywienia. Gdy hodowca nie podejmie takiej decyzji powinien
stopniowo, wraz z karmą naturalną, podawać domieszki np.
konserw dla szczeniąt. Od 21 dnia dodajemy rozdrobniony w mleku
ser biały, bułkę, kaszę manną, kleik owsiany. W tym można
rozbełtać mieszankę mineralno-witamin ową. Można oczywiście
podawać sam serek lub kleiki z mieszanką mineralną. W jednym
dniu wprowadzamy tylko jeden nowy składnik! Pokarm nakładamy do
płaskich naczyń i tak stawiamy, aby szczenięta w odpowiednim
momencie (uprzedzamy porę ssania) zauważyły je i zainteresowały
się. Część nie zjedzoną usuwamy najpóźniej po 30 minutach.
Poczynając od 25 dnia można podawać zmielone na papkę mięso,
najlepiej wolowe, cielęce lub końskie w kulkach wprost do
pyszczka oraz nie-tłusty bulion mięsny, pól żółtka jaja
kurzego początkowo jeden, później dwa razy w tygodniu na jedno
szczenię oraz gotowane jarzyny. W ten sposób w czwartym
tygodniu życia szczenięta oprócz mleka suki będą przyjmować
mięso, mleko, kaszki i gotowane jarzyny. Od piątego tygodnia żyda
jedzą już prawie wszystko. Preparaty
mineralno-witaminowe (Salvikal, Vitakalk, Dolphos lub inne)
podajemy aż do 12 miesiąca życia psa. Jeśli użyty przez nas
preparat nie ma w składzie witaminy D i C, należy je uzupełnić
przez podawanie w kroplach lub żelkach tranowych. Zupy mleczne
można czasami osładzać, dodając odrobinę miodu. Od 5
tygodnia szczenięta mające już większość zębów mlecznych
chętnie gryzą suchary lub kostki cielęce (oszczędzimy w ten
sposób meble). Możemy też podawać do zabawy większe kawałki
surowej marchwi ery jabłka. Stopniowo suka karmi coraz mniej
ajej mleko jest tylko uzupełnieniem. Dzienna liczba posiłków z
wiekiem szczeniąt zmniejsza się z 5-ciu (do drugiego miesiąca
żyda) do 4-cn (do czwartego miesiąca), dalej 3-ch (do szóstego
miesiąca) i
2-ch (do dwunastu miesięcy). Wreszcie od 18 miesiąca żyda
stosujemy jeden posiłek podawany najczęściej około godziny 16.00-17.00
Pielęgnacja szczeniąt
Szczenięta rodzą się ślepe, głuche i bez zębów. Szpary
oczne otwierają się między 9, a 16 dniem życia. Zwykle
przebiega to normalnie. Czasami zdarzają się wypadki obrzęku
sklejonych jeszcze powiek lub wyciek z częściowo otwartej
szpary ocznej przypominający ropę. Te objawy, jak i brak
otwartych oczu w terminie, są wskazaniami do wizyty u lekarza
weterynarii. Słuch uaktywnia się około 3 tygodnia żyda.
Zęby mleczne w liczbie 28 wyrastają stopniowo do 2-3 miesięcy.
Wymiana na stałe (42) trwa od 4-5 do około 9 miesiąca. Jeśli
któryś z zębów mlecznych do tego czasu nie wypadnie, powinien
być usunięty przez lekarza.
Od trzeciego tygodnia życia należy szczenięta przyzwyczajać
do czesania sierść i higieny skóry (szczególnie u jamników
szorstko i długowłosych). Co najmniej raz na tydzień powinniśmy
obcinać pazurki, aby nie raniły sutków. Od małego należy również
przyzwyczajać do ,, porządku". Swoje potrzeby
fizjologiczne szczenięta załatwiają najczęściej po
przebudzeniu, a kierują się zapachem. W tym celu należy wybrać
jedno miejsce (tzw. brudna część kojca, później
pomieszczenia), wyłożyć je gazetami i tam natychmiast po
przebudzeniu wynosić szczenię. Miejsce to powinno być łatwo
dostępne, aby w przypadku potrzeby "siusiania" maluch
mógł z łatwością je odnaleźć.
W wieku 3-4 tygodni szczenięta powinny być odrobaczone a zabieg
ten (zależnie od preparatu) należy powtórzyć po dwóch
tygodniach (5-6 tydzień). Właściwe środki poleci lekarz
weterynarii.
W wieku 6-7 tygodni szczenięta szybko się uczą. Po właściwym
załatwieniu potrzeb szczenię należy nagrodzić głosem oraz
pogłaskać ręką. Najlepszy sposobem kontaktowania się z psem
jest głos i dotyk. Jeśli coś "spsoci", należy karać
go ostrym głosem a nie biciem. Głaskanie po poprawnym wykonaniu
jakiegoś polecenia spowoduje, że szczenię po pewnym czasie to
zapamięta.
Przez cały okres do momentu odsądzenia a potem do zakończenia
szczepień psy podlegają, kwarantannie tzn. nie powinny wychodzić
na dwór oraz kontaktować się z innymi psami. Jest to związane
ze stosunkowo późnym wykształcaniem si? własnej odporności.
Przekazane przez matkę przeciwciała zabezpieczają szczenię do
7 tygodnia życia, później poziom odporności stopniowo spada i
zanika około 12 tygodnia życia. Dlatego do okresu trzech miesięcy
jest ono bardzo wrażliwe na infekcje, W tym trudnym okresie
przed wejściem do domu (jeśli to możliwe) dobrze jest umieścić
wycieraczkę nasączoną środkiem dezynfekcyjnym, aby uniemożliwić
przyniesienie na obuwiu wirusów. Pomiędzy szczepieniami obowiązuje
również ścisła kwarantanna. Właściwy program szczepień
oraz postępowanie w okresie szczepień ustali lekarz weterynarii.
Szczenięta do około 6 miesięcy nie powinny zeskakiwać z dużych
wysokości, "służyć", schodzić ze schodów (dotyczy
to w szczególności ras takich jak jamnik ze względu na budowę
ciała). Podnosić je należy dwoma rękami: jedną podkładając
pod pupę a drugą pod mostek tak, aby palcami przytrzymywać łokcie
blisko tułowia.
Czasami zdarzają się niewielkie przepukliny w miejscu pępka,
które w odpowiednim wieku powinien usunąć lekarz weterynarii.
Zmiana właściciela
Zmiana właściciela, a więc miejsca zamieszkania, wiąże się
z dużym stresem. Następuje oddzielenie od matki, rodzeństwa i
znajomych zapachów otoczenia. Doświadczeni hodowcy na pierwsze
godziny pobytu w nowym domu przekazują nabywcy szczenięcia np.
kawałek szmatki z legowiska i kostkę do zabawy. Przenoszony w
ten sposób zapach pozwala malcowi łatwiej się zaaklimatyzować
w nowym miejscu. Właściciel powinien zapewnić szczeniakowi stałe
legowisko np. kosz wiklinowy. Wszyscy domownicy muszą być
przygotowani na przyjęcie nowego lokatora. Szczenię rozpacza
zwykle w nowym domu zwłaszcza w nocy. Trwa to najczęściej od 1-3
dni. Nie należy wtedy okazywać zbyt miękkiego serca i zabierać
go do łóżka, gdyż popełniamy w ten sposób błąd w
wychowaniu. Hodowca powinien poinformować nowego właściciela o
sposobie żywienia, załatwiania potrzeb fizjologicznych (np. na
gazety) oraz przekazać podstawowe wiadomości dotyczące postępowania
ze szczenięciem. Stosunkowo często nowi właściciele mają po
raz pierwszy swojego psa i wtedy każda rada ma duże znaczenie.
W nowym domu należy szczenięciu dostarczyć różne przedmioty
do zabawy np. stary kapce, piłkę do tenisa oraz specjalne kości,
aby miał co gryźć. Obuwie, ubranie, kable elektryczne oraz
inne sprzęty, które mogłyby go zainteresować w czasie
nieobecności domowników, należy zabezpieczyć albo usunąć.
Pies powinien otrzymać swoją miskę oraz obrożę i smycz, które
są niezbędne przy wychodzeniu na spacery- Co wyrośnie z nowo
nabytego małego pupila zależy tylko od tego, jak go Państwo
wychowacie i ile okażecie mu uczuć.
Ciąża urojona u suk.
Jak już pisaliśmy wcześniej z różnych przyczyn może nie dojść
do zapłodnienia, a tym samym do zajścia w ciążę. Jednak
okres porujowy u suki nie-ciężarnej trwa również około 2
miesięcy. Na jajnikach w miejscach pękniętych pęcherzyków
jajnikowych powstają, ciałka żółte, które mogą przetrwać
od 5 do 8 tygodni po zakończeniu rui. Ten fakt ma zasadnicze
znaczenie dla powstawania później u licznych osobników tzw. ciąży
urojonej. Jest to zespół objawów, które można łatwo
zaobserwować. Często zdarza się, że około 1,5-2 miesięcy od
owulacji czy też krycia zaczynamy zauważać zmiany w zachowaniu
zwierzęcia (pobudliwość lub depresja, budowanie gniazda,
gromadzenie zabawek), brak lub nadmierny apetyt, rozrost gruczołu
mlekowego, wreszcie czasem nawet symulowany poród oraz w większości
przypadków wydzielanie mleka.
Poglądy na temat dąży urojonej są zróżnicowane. Niektórzy
twierdzą, że jest to zjawisko fizjologiczne, typowe dla gatunku
jakim jest pies, związane z układem hormonalnym i że leczenie
nie jest konieczne. Większość jednak uważa, że jest to stan,
który powinien być leczony, ze względu na długość trwania (4-8
tygodni), zmiany w zachowaniu uciążliwe dla właściciela, a
przede wszystkim, stany zapalne gruczołów mlekowych sprzyjające
nowotworzeniu.
Leczenie pozwala skrócić okres występowania niekorzystnych
objawów do 7-10 dni. W leczeniu dąży urojonej stosuje się różne
metody. Metoda naturalna polega na ograniczeniu spożywanych
pokarmów i zwiększeniu wysiłku przez 3-5 dni. Należy
zmniejszyć ilość jedzenia, wycofać nabiał i większość węglowodanów,
jako produktów niezbędnych do produkcji mleka, oraz ograniczyć
ilość podawanych płynów. Pożądana jest zmiana otoczenia (np.
zmiana miejsca noclegu, usunięte zabawek, co korzystnie wpływa
na zachowanie się zwierzęcia) oraz jednoczesne zwiększenie częstość
i czasu trwania spacerów.
Powiększenie i obrzęk gruczołu mlekowego można zwalczać
stosując okłady ze środków ściągających takich jak: wywar
z kory dębu, taniny, Altacet itp. Nie należy natomiast ściągać
z powiększonego gruczołu mleka, gdyż powoduje to odruchowe zwiększenie
jego produkcji. Metoda ta nie wywołuje żadnych skutków
ubocznych, lecz nie zawsze jest skuteczna, szczególnie w
przypadku stanów zapalnych gruczołu mlekowego. Przedłużająca
się dążą urojona oraz jej nawroty są wskazaniem do leczenia
farmakologicznego u lekarza weterynarii.