ŚREDNIOWIECZE
  1. Nazwa epoki:

    -średniowiecze (wieki średnie - łac. media tempora) - oznaczono tą nazwą tzw. okres przejściowy pomiędzy epoką starożytną, a nowymi czasami odrodzenia.

  2. Ramy czasowe: W Polsce: - chrzest Polski 966r do XV w.

    3 Okresy:

  3. Wzorce ideowe: Pojęcia:

    Teocentryzm - Bóg w centrum

    Tomizm - oficjalna filozofia kościoła katolickiego. Głosiła tezę o stworzeniu świata przez Boga osobowego i o jego opatrzności w kierowaniu światem. Odróżniano wiedzę objawioną od naturalnej, odrzuca jednak wszystko co jest sprzeczne z treścią dogmatów. Traktuje człowieka jako byt złożony z ciała i niematerialnej duszy.

    Dualizm - pogląd, wg którego w rzeczywistości działają dwie odrębne, przeciwstawne sobie zasady istnienia: siły, substancji lub rodzajów bytów.

    Augustynizm - pogląd św Augustyna (354-430). Sprowadzał się do ujmowania człowieka jako istoty filozoficznej, która rozważa swą obecność w świecie i czasie, swe dramatyczne położenie na granicy bytów, między aniołami, a zwierzętami.

    Franciszkanizm - (św Franciszek z Asyżu 1182-1226) zapoczątkował wielki ruch odnowy moralnej w świecie pełnym okrucieństwa. Zbiór legend z życia świętego i jego towarzyszy tzw: "Kwiatki św Franciszka z Asyżu" pozostają do dziś tekstem podziwianym, czytanym i twórczo przekształcanym.

    395r - podział Europy na dwa kręgi kulturowe:

    W kościele doprowadziło to do podziału chrześcijaństwa na katolickie i prawosławne.

    Polska należała do kultury zachodniej. Ustrój feudalny przewidywał podział społeczeństwa na poszczególne stany. Stany te różniły się pomiędzy sobą pozycją społeczną i uprawnieniami. Pomimo rozwarstwienia stanowego zasadnicze elementy były wspólne dla wszystkich społeczności tego kręgu kulturowego.

    Uniwersalizm kulturowy średniowiecza przejawiał się w pojmowaniu świata, nauce, sztuce i literaturze.

    Społeczeństwo średniowieczne pojmowano jako organizm złożony ze stanów pełniących pewne funkcje społeczne. Uprzywilejowane miejsce zajmowało rycerstwo i duchowieństwo. Mieszczanie i chłopi tworzyli stany niższe o ograniczonych prawach.

    Krzyż i miecz stały się symbolem tej epoki. Temu ułożeniu społecznemu odpowiadał także porządek moralny oparty na jednolitej dominującej idei Teocentrycznej.

    Scholastyka - filozofia szkolna. Uznała ona Biblię oraz dzieła najdawniejszych pisarzy chrześcijańskich, to jest ojców kościoła, ale też pisarza Arystotelesa, za ostateczny autorytet. Zadaniem tejże scholastyki było określenie i nadanie prawd wiary na drodze rozumowania zgodnego z zasadami logiki Arystotelesa.

    Logika - nauka polegająca na tym, by kształcić zasady i formy poprawnego rozumowania, stąd też filozofię uważano za służebnicę teologii.

    Sztuki misteryjne - (misteria - z łac. tajemnica), czyli sztuki dramatyczne prezentujące najczęściej jakiś fragment historii biblijnej, konstruowane były z myślą o ukazaniu akcji jako wielkiego dramatu chrześcijńskich dziejów ludzkości. Scena, na której wystawiono sztuki misteryjne, zwykle grywane przez członków cechów zawodowych, wyłącznie mężczyzn. Była zbudowana tak, iż wszystkie elementy jej przestrzeni były pokazane jednocześnie, niezależnie od tego, kiedy przychodził ich czas "odegrania". Polskie dramaty misteryjne pochodzą dopiero z XVI wieku.

    Dramaty liturgiczne - zachowały się natomiast krótkie dramaty liturgiczne, wystawione w kościołach w święto wielkanocne, były to wplecione w obrzędy nabożeństwa sceny prezentujące przybycie trzech niewiast do grobu zmartwychwstałego Jezusa.

    Moralitet - miał skierować człowieka na właściwą drogę życia. Pierwotnym bohaterem moralitetu był po prostu człowiek usytuowany między niebem a piekłem, dokonujący wyboru odpowiedniej linii życia, toczący wewnętrzną walkę między siłami dobra i zła.

    "Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią"

    "Wielki testament"

    Architektura:

    1. styl preromański
    2. styl romański
    3. styl gotycki
    przy czym dwa ostatnie reprezentowały zach. Europę, bo w wschodniej był Bizantyzm.