Rozbicie dzielnicowe w Polsce.



Już w X wieku zaznaczyło się w państwie Piastów dążenie odśrodkowe (dawni książęta plemienni, wysocy urzędnicy, wojewodowie, grodowi. Przykładem może być powstanie anty- kościelne w latach 1034 - 1038).Panowanie W. Hermana, wreszcie B. Krzywousty w latach 1112- 1138 umacnia silną władzę centralną. Jednak po jego śmierci statut który ustalił zostaje obalony (obalenie statutu - senioratu spowodowało upadek władzy centralnej, powstanie niezależnych księstw oraz wzrost liczby możnych rycerzy). A Polska zostaje podzielona na dzielnice : Śląsk, Wielkopolska (Gniezno, Poznań), Mazowsze, Małopolska (Kraków, Sandomierz). Okres rozbicia dzielnicowego trwał prawie 200 lat. W tym okresie znaczenie państwa Polskiego zupełnie zmalało. Polska poniosła wielkie straty terytorialne ; odpadło Pomorze Zachodnie 1181 rok ; Książe Mazowiecki - Konrad przekazał ziemię Chełmińską Zakonowi Krzyżackiemu. W okresie wieku XII i XIII książęta Śląscy próbowali zjednoczyć dzielnice Polski np. Henryk I Brodaty wnuk Władysława Wygnańca utrzymał silną władzę na Śląsku, a jego następca Henryk Pobożny przyłączył Wielkopolskę do Śląska.
W okresie rozbicia dzielnicowego postępowała anarchia, książęta prowadzili walki między sobą , rycerze buntowali się przeciwko książętom . Brak było bezpieczeństwa na drogach. Napływało niemieckie mieszczaństwo i duchowieństwo. W wielu regionach polskich wzrastała rola języka niemieckiego. To wszystko powodowało, że zdecydowana większość społeczeństwa polskiego dążyła do zjednoczenia Polski. Niektórzy książęta próbowali jednoczyć ziemie polskie. Jednym z nich był Henryk IV, który był wnukiem Henryka Pobożnego. Śmierć przerwała jego plany w roku 1290. Ostatnim. Który próbował zjednoczyć dzielnice Polskie był Książe Wielkopolski - Przemysław II. Był on praprawnukiem Mieszka Starego księcia Wielkopolskiego. Przemysław zawarł umowę z księciem Pomorskim Mścisławem na przeżycie. Dzięki temu został władcą Wielkopolski i Pomorza Gdańskiego. Koronował się na króla w 1295r, jednak w rok później został zamordowany przez nasłanego hrabiego Brandenburskiego Do tronu polskiego pretendowali : zięć Przemysława Wacław II, król czeski oraz mało znany Książe Brzesko - Kujawski Władysław zwany Łokietkiem.
Wacław II dzięki własnej sile wojskowej opanował Małopolskę, następnie Wielkopolskę i Pomorze Gdańskie, uznali go też książęta Mazowieccy. Wacław II koronował się na króla polskiego w roku 1300. Sprawował władzę do roku 1305. Zasłużył się na rzecz prowadzenia silnej administracji terenowej, wprowadził urzędy starostów, którzy byli namiestnikami króla w prowincji (w powiacie). Mieli władzę państwową, cywilną i wojskową. Powoływał i odwoływał starostów sam król. W wyniku tej reformy zmalała władza wojewodów i kasztelanów.