Rozbicie dzielnicowe w Polsce.
Już w X wieku zaznaczyło się w państwie Piastów dążenie odśrodkowe
(dawni książęta plemienni, wysocy urzędnicy, wojewodowie,
grodowi. Przykładem może być powstanie anty- kościelne w
latach 1034 - 1038).Panowanie W. Hermana, wreszcie B. Krzywousty
w latach 1112- 1138 umacnia silną władzę centralną. Jednak po
jego śmierci statut który ustalił zostaje obalony (obalenie
statutu - senioratu spowodowało upadek władzy centralnej,
powstanie niezależnych księstw oraz wzrost liczby możnych
rycerzy). A Polska zostaje podzielona na dzielnice : Śląsk,
Wielkopolska (Gniezno, Poznań), Mazowsze, Małopolska (Kraków,
Sandomierz). Okres rozbicia dzielnicowego trwał prawie 200 lat.
W tym okresie znaczenie państwa Polskiego zupełnie zmalało.
Polska poniosła wielkie straty terytorialne ; odpadło Pomorze
Zachodnie 1181 rok ; Książe Mazowiecki - Konrad przekazał
ziemię Chełmińską Zakonowi Krzyżackiemu. W okresie wieku XII
i XIII książęta Śląscy próbowali zjednoczyć dzielnice
Polski np. Henryk I Brodaty wnuk Władysława Wygnańca utrzymał
silną władzę na Śląsku, a jego następca Henryk Pobożny
przyłączył Wielkopolskę do Śląska.
W okresie rozbicia dzielnicowego postępowała anarchia, książęta
prowadzili walki między sobą , rycerze buntowali się przeciwko
książętom . Brak było bezpieczeństwa na drogach. Napływało
niemieckie mieszczaństwo i duchowieństwo. W wielu regionach
polskich wzrastała rola języka niemieckiego. To wszystko
powodowało, że zdecydowana większość społeczeństwa
polskiego dążyła do zjednoczenia Polski. Niektórzy książęta
próbowali jednoczyć ziemie polskie. Jednym z nich był Henryk
IV, który był wnukiem Henryka Pobożnego. Śmierć przerwała
jego plany w roku 1290. Ostatnim. Który próbował zjednoczyć
dzielnice Polskie był Książe Wielkopolski - Przemysław II. Był
on praprawnukiem Mieszka Starego księcia Wielkopolskiego.
Przemysław zawarł umowę z księciem Pomorskim Mścisławem na
przeżycie. Dzięki temu został władcą Wielkopolski i Pomorza
Gdańskiego. Koronował się na króla w 1295r, jednak w rok później
został zamordowany przez nasłanego hrabiego Brandenburskiego Do
tronu polskiego pretendowali : zięć Przemysława Wacław II, król
czeski oraz mało znany Książe Brzesko - Kujawski Władysław
zwany Łokietkiem.
Wacław II dzięki własnej sile wojskowej opanował Małopolskę,
następnie Wielkopolskę i Pomorze Gdańskie, uznali go też książęta
Mazowieccy. Wacław II koronował się na króla polskiego w roku
1300. Sprawował władzę do roku 1305. Zasłużył się na rzecz
prowadzenia silnej administracji terenowej, wprowadził urzędy
starostów, którzy byli namiestnikami króla w prowincji (w
powiacie). Mieli władzę państwową, cywilną i wojskową. Powoływał
i odwoływał starostów sam król. W wyniku tej reformy zmalała
władza wojewodów i kasztelanów.