Powrot do AM


Tuning i rozbudowa komputerow PC

Czesc 3 Tuning Tuningus Tuningowski czyli zabieramy sie powaznie do roboty



Czas sie zabrac wrescie za ten temat. w koncu poswiecilem z 25.000 znakow kodu HTML na jakies pierdoly, a o tym nie napisalem nic. Teraz to sie zmieni - ten art jest tylko dla was... procesory :).

My, pecetowcy mamy ten problem, ze nasz sprzet musi sie dostosowac do gry. Inaczej jest w swiecie konsol, gdzie gre pisze sie na okreslone mozliwosci zabawki i musi ona zapewnic odpowiednia plynnosc. Znane prawo Moora glosi, ze gestosc upakowania ukladu (i czestotliwosc) podwaja sie co 1,5 roku, czyli 18 miesiecy. Ostatnio przestalo ono obowiazywac, poniewaz w swiecie gdzie pecety pracuja z czestotliwosciami telefonow komorkowych, a pol roku temu kupiony procek to zabytek - walka miedzy gigantami na szczycie trwa przynoszac nam coraz to nowsze i lepsze uklady. A co my, uzytkownicy mamy zrobic? Oczywiscie kupic! Jezeli ktos ma na tyle zdrowego rozsadku aby nie kupywac nowego procesora co miesiac (lub na tyle "zasobny" portfel :) to znajdzie alternatywe na pol roku, rok w postaci... podkrecenia.

W kazdym sprzecie drzemia pewne rezerwy mocy. Sa one pozostawiane przez kazdego producenta w celu zapewnienia kompontentom odpowiedniej zywotnosci i kusza potencjalnego usera do ich wykorzystania. Uklad (jak kazdy ;) posiada jednak granic sewj wytrzymalosci, wiec nie mysl sobie, ze mozesz podkrecac i odkrecac procesor i karte grafiki w nieskonczonosc. Przy standardowym chlodzeniu mozemy spokojnie zwiekszyc czestotliwosc najwyzej o 50 MHz, czyli uzyskamy procesor o klase lepszy. Przy "powazniejszych" inwestycjach nalezy sie zaopatrzyc w sprzet profesjonalny - conajmnie solidny wiatrak :). Przy zapewnieniu jednak dobrego chlodzenia mozna uzyskac i 50% przyrost mocy. Gdy stosujemy specjalne systemy mogace chlodzic uklad do minusowych temperatur mozna przyspieszyc uklad ponad 2krtonie (dotyczy glownie procesora).

Oczywiscie sa ludzie, ktorzy twierdza, ze podniesienie czestotliwosci taktowania procesora o 30, czy 50 mHz nie da kompowi odczuwalnego "kompa." Jest w tym twierdzeniu troche racji, ale idac na calosc i przetaktowujac procesor o 50% (dodajac odp. chlodzenie) i karte grafiki (kosc i pamiec) mamy juz niejako inny komputer. Taka maszyna moze przescignac (a raczej na pewno przescignie) nominalnie lepszy sprzet. Spektakularnym na to dowodem jest test CHIPa (nr 4/2000), gdzie P III 450@560+tuning grafiki wyprzedzil na plycie Abita BF6+128RAM Pentium III 600 na ustawieniach standardowych w 3DMarku2000.

UWAGA! Podkrecanie jak wszystko inne jest bezpieczne pod warunkiem przedsiewziecia odpowiednich srodkow ostroznosci, tzn. nalezy zwiekszac czestoliwosc i napiecia "krok po kroczku", aby okreslic granice jego wytrzymalosci. Nie nalezy sie tez bawic za czesto w zmienianie czestotliwosci - jak zmienilismy i chodzi dobrze - zostawmy jak jest; scalaki nie lubia takich naglych zmian charakterystyk. Badzmy ostrozni - PeCet jest delkiatnym urzadzeniem elektronicznym - to nie "maluch" do ktorego mozna sie zabierac z mlotkiem; nic na chama. I ostatnie, moze i najwazniejsze;za nasze wybryki nikt nie wezmie odpowiedzialnosci: niby jak to sie mowi "moj cyrk i moje malpy," ale w najlepszym wypadku 400 zl za spalony procek na ulicy nie lezy!

Jezeli jestes "nowy" w komputerach to dobrze przemysl sprawe. Wiem, ze podkrecanie jest perspektywa bardzo kuszaca, ale przy braku wprawy moze sie to skonczyc marnie...
Oczywiscie "kiedys trzeba zaczac", ale lepiej zrobic to zaopatrzonym w pewna wiedze i doswiadzczenie.


No dobra juz was nie strasze trupimi czachami bo sie zniechecicie, jednak tego typo ostrzezenia zawsze wypada napisac.
Jezeli swojego komputera uzywasz do prac biurowych to mozesz sobie odpuscic - Word pojdzie i na Pentium 1 200 (MMX) z 32 MB RAM. Natomiast prawdziwy skok wydajnosci uzyskuje sie zawsze w grach, wiec jezeli zabierzesz sie za swoj komputer to pewnie jestes zagorzalym graczem, lub grafikiem.
Przy tak powaznym temacie nalezy zacza jednak od zrodel.
Wiec: Czestotliwosc procesora to iloczyn mnoznika i czestotliwosci magistarali. Magistrala, to predkosc z jaka pracuje pamiec RAM, a mnoznik oznacza ilosc cykli pamieci w jednym cyklu pracu procesora. Z polskiego na nasze jest to mniej wiecej tak, ze Pentium 3 700 MHz pracujacy na magistrali 100 (pamiec PC 100) "miesci" w swojej czestotliwosci 7 cykli pamieci. Aby uzyskac wzrost czestotliwosci albo magistrala, albo mnoznik musza ulec zmianie. W produktach Intela mnoznik jest zablokowany, wiec pozostaje nam tylko zmian magistrali. W prockach AMD mozna dowolnie modyfikowac oba te parametry, do czego niejako zacheca sam producent podajac na swoim www wyniki podrasowanych procesorow.
Blokada Intela i tak wyznacza sluszny kierunek zmian parametrow procesora jakim jest magistrala. Spytacie dlaczego (jak nie spytacie to i tak powiem, he, he :)? A dlatego, ze transportujac duze ilosci danych przez procesor przy malej magistrali np. 33 MHz to tak jakbysmy probowali wybrac sie cala klasa na wycieczke w teren i podazali do celu (w 30 osob) po malych, kretych sciezynkach. Na duzej magistrali to tak jabysmy szli (ehem... transportowali dane) po jednej a porzadnej autostradzie. Zalety tego rozwiazania widac chyba z kilometra ;).

Co do AMD to sa one zbudowane do podrasowywania i wyciagniecie 900 na procku o nominale 600 nie powinno sprawic wam zadnego problemu. Podobnie rzecz sie ma z Celeronami, ktore jednak jako Intele posiadaja blokade mnoznika. Balerony sa buowane na podstawie "okaleczonego" P ][, ktory standardowo jest przystosowany do pracy na 100 MHz, a Celek chodzi na 66, wiec 100 wydaje sie logicznym krokiem. Przy magistrali 75 predkosc wzrasta o ok. 50 MHz, przy 83 o 100 Mhz, a przy 100 o polowe. Pamietajcie o mozliwosciach pamieci jaka posiadacie. Jednak Intel jako szczwany lis zastosowal mala blokade. Celek i jego starszy brat Pentium 2 maja nozke pin 21. Na Celku jest w nim napiecie i wtedy plyta gl. przyjmuje bazowa magistrale 66, a w P2 nie ma, a wiec magistrala 100. trzeba wiec by pina odizolowac (tasma izolacyjna lub lakierem do paznokci), aby uzyskac magistrale sto, bo inaczej nie wyda
Co do Duronka to jest to nowy produkt i nie bylem do konca do niego nigdy przekonany. Testy i opinia uzytkownikow zmienily moje nastawienie do tego produktu.
Duren w testach przesciga nawet P3 o takiej samej cz. a to za sprawa szyny (FSB) 200 (!) MHz (pamiec na 100). W porownaniach jest nawet szybszy od Pentium 3 o takiej samej lub wyzszej czestotliwosci! Moja do tego produktu rezerwa wynikala z przekonania do Intela, ktorego produkty (zreszta kilkakrotnie nawet drozsze niz u AMD) wydawaly sie sprawdzone.
Zreszta latwo byc konserwatysta przy tym pozimoie kasy :(. W koncu kazdy zyd..., uhm kazda sroczka swoj ogonek chwali - parafrazujac znane powiedzenie :-))).

Oto co o Duronach (i podkrecaniu) sadzi specjalista z benchmarka.pl - Sawitar:
"Duron to zabawka z ktorej mozna naprawde duzo wycisnac, jest szybsza ( przy takiej samej predkosci zegara ) nawet od P3 we wszystkich testach. Wersja 600 bez wiekszych problemow kreci sie na 900. Podnoszac napiecie ponad napiecie na ktore byl projektowany mozna z niego uzyskac duzo wiecej.

Jesli chodzi o napiecia na procesorze ( na kazdym nie tylko na DURONIE, tu przykladowe dane z K6-2 ) to sa trzy jego wartosci
- wartosc na ktora byl projektowany np 2,5 V
- wartosc nominalna 2,2 V
- wartosc rzeczywista
Dopiero przekroczenie wartosci na ktora byl projektowany moze spowodowac jego zniszczenie. Ustawienie wartosci wyzszej niz nominalna, a nizszej od projektowej powoduje tylko zwiekszenie strat ( grzeje sie ), oraz skrocenie czasu przelanczania bramek co w konsekwencji pozwala zwiekszyc czestotliwosc"

Wlasnie napiecie. Jest to wany czynnik przy zwiekszaniu mocy obliczeniowej. Przy zwiekszaniu czestotliwosci wspomniane bramki (ktore sa projektowane pod dana czestotliwosc) przestaja nadazac za szybszym procesorem, w efekcie maszyna nie ruszy, przetaktowanie nie przyniesie efektu, lub bedzie sie wieszac. Zwiekszenie tej wartosci przynosi poszerzenie bramek i stabilna prace. Jezeli jednak podniesienie napiecia nic nie da, to znaczy to, ze przesadzilismy - w takim wypadku dalsze zwiekszani napiecia doprowadzi do uszkodzenia procka :(.
Gdy podkrecony procesor "wstanie", to musi jeszcze przejsc test ogniowy (w koncu chodzi nam o stabilna prace). Najepiej puscic mu pentle w 3DMarku2000 (wysmienity program) lub demo w Quake'u na cala noc. Po pomyslnym zakonczeniu naszych testow mozemy juz byc spokojni.

W celu zwiekszenia magistrali, mnoznika, czy napiecia udajemy sie do wnetrza obudowy i szukamy w instrukcji opisu zworek (switches) i ich ustawien. Jezeli z pewnych przyczyn (brak zworek, gwarancja) nie mozemy tego osiagnac to pomoze nam na pewno BIOS. Przy inicjacji komputera naciskamy DEL (Award BIOS), lub F1 (AMI BIOS) (jest to wyszczegolnione na monitorze) i wchodzimy do BIOS FEAUTURES SETUP, lub podobne. Wazne, zeby bylo tam info o procesorze. W przypadku braku zworek opcje overclockingu w BIOSie beda bardzo rozbudowane, ale i tak sobie poradzimy. Przed grzebaniem spiszmy sobie, co modyfikowalismy, zeby wiedziec jakby cos bylo nie tak. Zachecam do lektury instrukcji plyty glownej (najczesciej po angielsku). W ekstremalnym przypadku BIOS ma tafunkcje o tajemniczej nazwie LOAD OPTIMUM SETTINGS, ktora przywroci bezpieczne ustawienia.
Mozna to zrobic w okienkach programami: CPU-Boost i Soft FSB (plyty MSI maja BUS-Racing). Czestotliwosc magistrali (trzeb podac nazwe plyty i ukladu PLL) jest zmieniana w trakcie startu systemu, lub na bierzaco.
Po zmianach kontrolujmy temperature! Najlepiej po dluzszym graniu uruchomic ponownie komputer i w BIOSie w CHIPSET FEAUTURES SETUP sprawdzic jej stan. jezeli jest wyzsza od znamionowej (35~40) o wiecej niz 20 st. C to koniecznie skonczmy z podkrecaniem, lub zastosujmy lepsze chlodzenie. radiator rowniez moze nie scisle przylegac do procka, co powoduje grzanie sie. Jak zmieniamy magistrle to i inne urzadzenia (pamiec, PCI, AGP) pracuja szybciej. PCI z 1/3 czestotlwosci szyny, choc niektore plyty umozliwiaja stosowanie 1/4. AGP przy 66 pracuje 1:1, przy 100 3/4, czyli tez 66. Markowe karty 66 mhz zwykle wytrzymuja i szyne 112 (75 mHz). Inaczej podchodzimy do modyfikacji ustawien karty grafiki. Tu pracujemy w systemie operacyjnym (pewnie na usta nasuwa wam sie Windows?). Na poczatek sprobujmy w ustawieniach ekranu (Panel sterowania/Ekran, lub ppm na pulpicie i wlasciwosci), gdzie przechodzimy do zakladki Ustawienia i wybieramy Zaawansowane. Nastepny krok zalezy juz od sterownikow. Acha, jescze jedno. Jest to sprowa czesto walkowana, ale dobrze ja powtorzyc - warto instalowac najnowsze wersje sterownikow! Moga one przyspieszyc karte (przy starzych kartach zdarzalo sie, ze zmniejszaly czestotliwosc, zeby rozwiazac problem duzego poboru mocy) nawet o 30%. Nie liczmy na cuda, ale warto je miec.
(...) Standardowo widzimy zakladki ogolne, karta, monitor, wydajnosc i ew. zarzadzanie kolorami. Jezeli jest cos wiecej, to jest nadzieja, ze tu podkrecimy karte, jezeli nie to nie musisz czytac do konca tego kroku - czytaj lepiej programy do podkrecania. Zakladka dodatkowa nosi najczesciej nazwe karty, i ew. logo producenta. Powinien na niej byc przycisk w stylu Additional propertiesHardware Options. Tam suwaczkami ustawiamy czestotliwosc pracy (byc moze bedzie trzeb je uaktywnic). Nie przesadzajmy - robmy to krokami co 5 mHz, a jak sie obraz sypie to przywrocmy poprzednie ustawienia, lub odczekajmy 15 sekund, a zostana same przywrocone. Jezeli karta ma tylko radiator to koniecznie zamontuj na nim wentylatorek (nawet od 486 pasuje) co mu ulzy.
Programy do podkrecania. najlepszym jest tu Power Strip, niemniej sa i inne dobre jak np. Fast Card. Obsluguje sie je podobnie latwo bo suwaczkami. Wada takiego tuningu - program ladowany wraz z Windows tkwi w pamieci i ja zajmuje, a ustawienia zmienia w momenci kazdego startu systemu.

Chlodzenie. Najwazniejsz rzecz przy podkrecaniu. Niby to darmowa moc, ale choc tego coolerka trzeba kupic.
Co do chlodzenia calej jednostki CPU to zamontujmy w jej wnetrzu wentylatory, ktore "wyciagaja" gorace powietrze na zewnatrz. To po pierwsze.
Secundo. Nie montujmy chlodzenia na napedy (dyski twarde takze w kieszeniach, stacje CD-ROM, dyskietek) bo zaklocaja one obieg powietrza.
Trzecia rzecz to na karte bez wentylatorka lepiej kupic tzw. wentylator systemowy (10 zl), ktorym wyciaga gorace powietrze na zewnatrz specjalnym tunelem.
Chlodzenie procesorow. W koncu to najwazniejszy przetaktowany uklad. Do chlodzenia jako podstawa duzy radiator nie bojcie sie tych od P2 i solidny cooler 5x5 cm. Lepszy bedzie modul Peltiera (to taka plytka, ktora z jednej strony odsysa gorace powietrze, a z drugiej je oddaje), na nimradiator i wentylator. Problemy z Peltierami:
-pobor mocy; sredni Peltier ma bierze 3A pradu! Trzeba wiec miec do niego mocny asilacz o wydajnosci co najmniej 10A i z 350W, lub slabszy ok. 300W+kondensatory dla Peltiera 12V.
-oddawanie ciepla; modul oddaje cieplo po drugiej stronie przeciwnej do procesora, czyli w radiator. Cieplo to udziela sie w calej obuduwie pogarszajac warunki pracy. Niezbedne sa tu wspomniane wentylatory na obudownie. Kolejny problem z glowy :)).
Bezsprzeczna zaleta takiego chlodzenia to wysoka moc schladzania.
THE BEST w swiecie chlodziw jest trio Peltier+solidny radiator+blok wodny. Blok wodny to pojemniczek przeplywowy przez ktorym jest pompowana kranowka. Doskonaly efekt i niska temperatura. Problem to skraplanie sie wody. mozna to rozwiazac podkladajac gabke pod radiator. Do spajania wszystkich elementow uzywa sie pasty termoprzewodzacej.

Po przetaktowaniu zrobmy test na bezpiecznstwo zapisu danych - skopiujmy kilkaset MB na dysku, przywrocmy nominalne ustawienia, i porownajmy, czy zapisaly sie poprawnie (np. w WinCommanderze).

W przypadku procesorow Athlon, ktore maja zlacze krawedziowe sluzace do podkrecania, mozna zastosowac dostepny w internecie modul Free Speed PRO, ktory poprez zworki modyfikuje ustawienia. Wiecej o tym module w CD-Action 06/2000.

To bylaby wieszosc o podkrecaniu. Zycze spokojnego podkrecaniu i tych paru FPS wiecej w ulubionej grze.




Temat na pewno nie zostl wyczerpany dlatego polecam dwie strony, na ktore warto zjarzec (w pl):
[b_e_n_c_h_m_a_r_k__p_l]
Amatorska strona overclockera COOL


Jesli chcesz sie pochwalic swoimi osiagami, pisz na adres mlody53@wp.pl