Adam Mickiewicz.
Adam Mickiewicz urodził się w Zaosiu pod Nowogródkiem. Pochodził z
drobnej szlachty. Studiował na Wydziale Literatury Uniwersytetu Wileńskiego, skąd wyniósł
wykształcenie humanistyczne. Jest dzisiaj uznawany za najwybitniejszego polskiego
przedstawiciela swej epoki.
Romantyzm przypadł na bardzo niespokojny w dziejach Polski okres. Większość
znamienitych twórców zmuszona była opuścić ojczyznę i tworzyć na obczyźnie. Lecz,
jak na ironię, ta sytuacja wręcz sprzyjała tworzeniu, toteż w tym ciężkim okresie
powstało wiele pamiętnych dzieł.
Poeta jest człowiekiem z natury wrażliwym na losy nie tylko swojego
kraju, ale i również poszczególnych jednostek. Kolejne przemiany w życiu i twórczości
Adama Mickiewicza niewątpliwie były uwarunkowane sytuacją polityczną i zmianami
zachodzącymi w świadomości społecznej ludzi z tamtejszego okresu. Gdyż był On
typowym dzieckiem swej epoki.
Romantyzm jako okres, skupiał swoje zainteresowania na duchowych
aspektach bytu. Romantycy odrzucali wszelkie racjonalne próby interpretacji otaczających
ich zjawisk - dla nich świat miał przede wszystkim warstwę duchową. Tak więc również
Mickiewicz dużo pisał o "szkiełku i oku", starał się podjąć głos w
dziejowej dyskusji - który z tych podstawowych nurtów psychologicznych jest
"lepszy": koncentracja na duchu, czy ciele. Ze względu na ówczesną sytuację
kraju ciężko było bronić klasyków, gdyż ci byli u zmierzchu swego panowania, swej
epoki. Po nich pozostała tylko dekadencja i gnuśność, zdrada i występki, a za nimi
wstępowali na piedestał twórczy, młodzi, odważni i otwarci romantycy. Za jedną z
ostatecznych i najlepszych rozpraw Wieszcza z klasycyzmem można uznać "Odę do młodości".
Utwór ten jest jednym z piękniejszych w Jego dorobku artystycznym.
Poza walką ideową Poeta dał również świadectwo swojej przynależności
do epoki poprzez II część Dziadów, określając, po postawieniu się w miejscu Boga,
odpowiednie kary za przewinienia. Jest to chyba jeden z najbardziej tajemniczych utworów
Wieszcza, posiadający wspaniały klimat, uzyskany poprzez czerpanie środków wyrazu z
dramatu starożytnego (Ciągłe powtarzanie przez chór: "Hej, Sowy, Puchacze,
Kruki...").
Adam Mickiewicz był bezustannym tułaczem. Podróżował po świecie,
ale nie było mu dane żyć i umrzeć w Ojczyźnie. Swojej tęsknocie dawał wyraz w
bardzo wielu dziełach, ale najbardziej charakterystycznymi były "Sonety
Krymskie". W nich to autor zastanawiał się nad losem nie tylko
"Pielgrzyma", ale i również nad rolą poety w óczesnym świecie.
Lecz, jak już wspomniałem, twórcy z ówczesnego okresu nie mogli się
koncentrować li tylko na sprawach społeczno - moralizatorskich. Historia im "zleciła"
o wiele poważniejsze zadanie (piszę tu tylko o Polsce): poderwać zmęczony naród do
walki przeciwko Caratowi. Wieszcz starał się, korzystając ze swej opiniotwórczej władzy,
którą ma każdy popularny twórca, pomóc ludziom rozwiązać konflikty moralne, jakich
mogli oni doznawać. Jego wielkim dziełem nawołującym, choć alegorycznie, do walki był
"Konrad Wallenrod". Historia wychowanego wśród Krzyżaków Litwina, który
postanawia zdradzić zakon, aby wspomóc swoją ojczyznę miała niewątpliwie wielki wpływ
na naszą historię. Utwór ten został zatwierdzony przez cenzurę, która chyba nie
zauważyła przewodniej myśli narodowo - wyzwoleńczej. Autor niejako rozgrzeszał i
wynosił nad innych ludzi, którzy chwytali się wszelkich możliwych sposobów, aby wspomóc
swój kraj, nawet za cenę honoru.
Kolejnym utworem Adama Mickiewicza z tego nurtu był niewątpliwie
"Pan Tadeusz". Tym razem twórca umieścił akcję na krótko przed przybyciem
Napoleona, z którym ludzie niegdyś wiązali duże nadzieje niepodległościowe, a które
ten, jakkolwiek by nie interpretować tamtych dziejów, spełnił. Głównym bohaterem
uczynił księdza, szykującego "grunt" pod powstanie. Zakończył utwór w
momencie, gdy nadzieja nie osłabła, ale wręcz wszelki patriotyzm był godzien
pozazdroszczenia. Mickiewicz prawdopodobnie chciał napisać epopeję, która by podniosła
nastroje tak na emigracji, którą niszczyły spory i wewnętrzne niesnaski, jak i w samej
Polsce. Niestety, w tym wypadku celu nie osiągnął, gdyż jego życzenie, jakoby
"Pan Tadeusz" miał trafić pod strzechy, spełniło się dopiero po śmierci
autora. Teraz zaś traktowany jest jako manifest patriotyczny każdego Polaka - już małe
dzieci znają na pamięć słynną "Inwokację"...
Jako iż Mickiewicz był stałym bywalcem na dworach, salonach całej Europy, miał okazję
się napatrzeć na wszelką obłudę, intrygi i zepsucie ówczesnych możnych. Swojej
niechęci dał upust m.in. w III części Dziadów, w której jednoznacznie opowiedział
się za nieskrępowaną młodością i patriotyzmem.
Dla romantyków najważniejszym chyba uczuciem była miłość. I jej to właśnie Wieszcz
poświęcił całą swoją wczesną twórczość. Był człowiekiem niewątpliwie
kochliwym, a jako artysta bywał na dworach, gdzie był bardzo popularną osobą.
Pierwszymi jego utworami, uważanymi zresztą za początek romantyzmu w Polsce, były
"Ballady i romanse", w którym przewodzi motyw miłości, wszak dość
niekonwencjonalnej, ale bardzo romantycznej. Tak w dzisiejszym, jak i ówczesnym autorowi,
znaczeniu.
Adam Mickiewicz, czego się nie dotknął, podporządkowywał sobie. Miał wiele
romansów i, ogólnie rzecz ujmując, niezwykle ciekawe życie, które możemy poznawać
przez świadectwa, jakie zostawił w swoich nieśmiertelnych dziełach. Gdyż niewątpliwie
był geniuszem i my, jego potomkowie, winniśmy historii wdzięczność, że sytuacja
autora była nie inna. Gdyż to mogłoby zaważyć na naprawdę wielu pokoleniach Polaków.